Nacrt zakona o javnoj imovini – Damoklov mač nad opštinama na Kosovu, posebno srpskim

Dok je pažnja javnosti usmerena na pokušaje formiranja institucija i međustranačko prebacivanje odgovornosti, neke druge važne teme, čini se, ostaju u drugom planu, poput Nacrta zakona o javnoj imovini na koji je ozbiljne primedbe stavila Asocijacija kosovskih opština. Ali, nisu zabrinuti samo u većinski albanskim lokalnim samoupravama. Usvajanje tog akta, u obliku u kojem je sada pred javnosti, dovelo bi praktično do nestanka srpskih opština, upozoravaju sagovornici Kosovo onlajna.

Piše Jelena Milenković

Na Nacrt zakona o javnoj imovini ozbiljne zamerke je uputila Asocijacija kosovskih opština, uz ocenu da bi taj akt, ukoliko bi bio usvojen kako je sada predviđeno, narušio lokalnu autonomiju i oduzeo opštinama pravo vlasništva nad imovinom.

Posebno je sporno što, kako su objasnili, Nacrt zakona predviđa da opštine više ne budu vlasnici opštinske imovine, već samo njeni korisnici ili upravljači.

Ovo udruženje je, protiveći se pokušaju centralizacije javne imovine, na Ministarstvo pravde Kosova adresiralo zahteve, meu kojima i to da se opštine „izričito priznaju kao vlasnici opštinske imovine, da se ukloni odredba prema kojoj je Republika Kosovo jedini vlasnik celokupne javne imovine, kao i da opštinske skupštine zadrže pravo da odlučuju o prenosu, razmeni i davanju u zakup opštinske imovine“.

Zakon o javnoj imovini odnosio bi se na sve opštine na Kosovu, pa i one sa većinski srpskim stanovništvom u kojima dele zabrinutost Asocijacije i upozoravaju da bi takav akt značio da bi srpske opštine prestale da postoje.

Kurti želi da umanji značaj opština

Na to je ukazao gradonačelnik Severne Mitrovice Milan Radojević, objašnjavajući da bi prebacivanje opštinske imovine na centralni nivo značilo da bi Opština za svaki infrastrukturni projekat ili bilo koje planirano ulaganje, morala da traži saglasnost centralnog nivoa - da li na nekom parčetu zemlje može da realizuje određene projekte.

„Aljbin Kurti na teritoriji Severne Mitrovice već sprovodi neke svoje namere, sa centralnog nivoa, potpuno zaobilazeći Opštinu, njeno rukovodstvo i Zakon o lokalnoj samoupravi. Sprovodi neke infarstrukturne projekte ne pitajući i ne tražeći dozvole. Možete da zamislite šta bi se desilo ukoliko bi takav zakon bio usvojen i stupio na snagu“, rekao je Radojević za Kosovo onlajn.

Zato nema sumnju da bi usvajanje takvog zakona značilo da opštine sa srpskom većinom prestanu da postoje.

„I to je činjenično stanje. Aljbin Kurti svim svojim potezima pokušava da umanji značaj opština, posebno opština sa srpskom većinom, pre svega na severu“, ukazao je Radojević.

Napominje da i pre ovakvog Nacrta zakona o javnoj imovini, firme u društvenom vlasništvu, poput „Trepče jug“ ili kompanije „Ibar-Lepenac“, odjednom potražuju određeno zemljište bez pravnog osnova, sudske odluke, i bez saglasnosti opština, uz puku policijsku silu.

„Bagerima ruše i otimaju zemljište. Tako da bi usvajanje ovakvog zakona bila kruna za Aljbina Kurtija kojom bi i ono malo imovine koje opštine poseduju prebacio na centralni nivo i opštine uopšte ne bi mogle da raspolažu sopstvenom imovinom“, rekao je Radojević.

Ukazuje i da bi usvajanje zakona u trenutnoj formi bilo u direktnoj suprotnosti sa Zakonom o lokalnoj samoupravi, kao i sa Evropskom konvencijom.

„Ali je više nego jasna namera – potpuno oduzimanje nadležnosti opštinama, a naročito opštinama sa srpskom većinom, koje bi faktički prestale da postoje“, zaključio je Radojević.

Centralna vlast želi potpunu kontrolu

Kako bi taj zakon izgledao u praksi moglo bi da se naslutiti na primeru opštine Gračanica, kojoj je Vlada Kosova već oduzela 13 hektara zemljišta.

Naime, Vlada Kosova je pre dve godine usvojila odluku kojom je prisvojila zemljište u naselju Padalište, u vlasništvu Opštine Gračanica i dodelila ga udruženju „Balkanska siročad“ za izgradnju Centra za decu i starije osobe sa autizmom, Daunovim sindromom i invaliditetom.

Opština se obratila Ustavnom sudu, koji je nekoliko puta odlagao meru, ali je na kraju zaključio da u odluci ništa nije sporno i da je usklađena sa Ustavom.

Petar Đorđević iz Nevladine organizacije „Mlada aktivna Gračanica“ kazao je za Kosovo onlajn da aktuelna vlast želi da ima potpunu kontrolu na teritoriji celog Kosova, a da se lokalne samouprave ne pitaju kako će da raspolažu svojom imovinom i zemljom koja je sada u njihovom vlasništvu.

Takva namera se, dodaje, jasno pokazala upravo na primeru Opštine Gračanica.

„Mislim da ovim zakonom Vlada pokušava da nekako legalizuje odluke poput te i da u budućnosti imovinom opština, i to ne samo sa srpskom većinom već i drugih, bude upravljano na način na koji vlasti na Kosovu žele“, rekao je Đorđević za Kosovo onlajn.