GAP: Kosovske opštine preopterećene dugovima za izvršenje

Institut GAP objavio je izveštaj „U potrazi za rešenjem: Problemi sprovođenja zakona u opštinama“, u kojem se ističu zabrinjavajuće dimenzije finansijskog tereta koji opterećuje kosovske opštine kao rezultat sudskih i obaveza sprovođenja zakona, prenosi Demokracia.

Prema izveštaju, tokom perioda 2022–2024. opštine su platile više od 163 miliona evra za ove obaveze, što ozbiljno ugrožava njihovo funkcionisanje i sposobnost da sprovode razvojne projekte.

U nekim slučajevima, opštine su bile prinuđene da traže pomoć sa centralnog nivoa, dok su druge obustavile ili odustale od planiranih kapitalnih investicija.

Troškovi sprovođenja zakona su značajno porasli u svim opštinama, bez obzira na njihovu veličinu, što dokazuje da se problem proširio na celu teritoriju.

Obaveze ne proizilaze samo iz kolektivnih ugovora u sektoru obrazovanja, već i iz sličnih sporazuma u ​​zdravstvenom sektoru.

Jedan od ključnih faktora koji je uticao na povećanje ovih obaveza je odluka Vlade Kosova iz 2008. godine, kojom se predviđa dodatna isplata zaposlenima u obrazovanju na osnovu nivoa kvalifikacije.

Pored sektora obrazovanja i zdravstva, sve više zahteva za nadoknadu štete podnose državni službenici za pitanja kao što su radno iskustvo, obroci, inflacija i troškovi prevoza.

Tokom 2024. godine, značajan broj opština je prijavio da su troškovi sprovođenja premašili njihove sopstvene prihode ili čak troškove kapitalnih investicija.

Pored postojećih obaveza, opštine se suočavaju i sa značajnim povećanjem uslovnih obaveza – finansijskih potraživanja koja su u sudskim postupcima – koja trenutno iznose oko 208 miliona evra, uglavnom vezanih za kapitalne projekte.

GAP institut naglašava da suočavanje sa ovim finansijskim teretom zahteva koordinisan odgovor između lokalnih i centralnih vlasti, s obzirom na to da većina obaveza proizilazi iz odluka, ugovora i zakona koje je odobrio centralni nivo.

Glavne preporuke izveštaja su:

• Vlada Kosova da preuzme izvršenje isplata koje proizilaze iz sudskih odluka;

• Zakon o platama da se revidira, u skladu sa odlukom Ustavnog suda o radnom iskustvu;

• Razjasniti status odluke o kvalifikacijama nastavnika iz 2008. godine;

• Opštine treba da budu uključene u procese pregovora i izrade bilo kog novog zakona ili odluke koji mogu stvoriti finansijske implikacije na lokalnom nivou.