SPC slavi Svetog Luku i Svetog Petra Cetinjiskog

Sveti Luka - ikona
Izvor: SPC

Srpska pravoslavna crkva i vernici danas obeležavaju dva praznika, posvećena Svetom apostolu i jevanđelisti Luki i Svetom Petru Cetinjskom.

Oba svetitelja, iako predstavnici dve različite epohe, svojim delima su, kako nas uče svete knjige, zadužili pravoslavlje.

Na Kosovu se praznik Svetog Luke u mnogim srpskim porodicama obeležava kao krsna slava, posebno u Velikoh Hoči, gde postoji i crkvica iz 19. veka, posvećena ovom svetitelju. Crkva Svetom Apostolu Luki sagrađena je 1912. godine i u Vitomirici kod Peći, jer je na Lučindan ovo metohijsko mesto oslobođeno od dugovekovenog turskog i "arbabaškog"  ropstva.

Sveti Luka je bio među prvim propovednicima hrišćanstva, savremenik Isusa Hrista i jedan od pisaca četvorojevanđelja.

Smatra se da je Sveti Luka lično poznavao Bogorodicu i da su tri ikone sa njenim likom koje je svetitelj naslikao najbliže njenom pravom izgledu, a poznata je "ikona u ikoni", koja predstavlja Svetog Luku i ikonu Bogorodice koju svetitelj oslikava.

Slikarsko delo ovog svetitelja, rodom iz Antiohije, jesu i ikone Svetih apostola Petra i Pavla, a crkva ga smatra osnivačem hrišćanskog ikonopisa.

Prema bogoslužbenom kalendaru Srpske pravoslavne crkve, ovaj dan nije obeležen kao zavetni, već je kao "crno slovo" svrstan u praznike od značaja za suštinu crkve.

Praznik je u narodu poznat kao Lučindan i česta je slava srpskih pravoslavnih porodica, a vernici Svetog Luku slave i kao iscelitelja i zaštitnika pojedinih zanata.

Sveti Luka je život okončao u 84. godini, kada ga, kako je zapisao vladika Nikolaj Velimirović, "zlobni idolopoklonici udariše na muke, Hrista radi, i obesiše o maslinu u gradu Tivi".

Spomenu na nedavno kanonizovanog Svetog Petra Cetinjskog, Srpska pravoslavna crkva slavi kao zavetni praznik i "crveno slovo" u kalendaru.

Prema zapisu vladike Nikolaja, ovaj svetitelj je "ceo svoj život viteški posvetio svome narodu", boreći se da izmiri zavađena plemena i odbrani zemlju od spoljnih neprijatelja.

Oba posla uspešno je obavio, a srpska crkva i narod posebno slave njegovu pobedu nad Napoleonovom vojskom u Boki i Dalmaciji.