Skup SANU: Prisvajanje srpske baštine na Kosovu je deo strategije

Sanu
Izvor: Facebook

Uništenje srpske kulturne baštine na Kosovu deo je šire strategije Albanaca čiji je cilj da promene ne samo demografski nego i kulturno istorijski identitet Kosova, ocenio je danas Zoran Garić, direktor Pokrajinskog zavoda za zaštitu spomenika kulture iz Prištine, sa sedištem u Leposaviću, prenosi Tanjug.

Govoreći na naučnom skupu "Zaštita, očuvanje i afirmacija srpskog kulturnog nasleđa na KiM" u Srpskoj akademiji nauka i umetnosti, Garić je upozorio da se "u novoj albanskoj istoriografiji po oprobanom sistemu nameće pseudoidentitet nekim našim svetinjama kao što su Visoki Dečani, Pećka patrijaršija, Bogorodica Ljeviška i Gračanica".

U izlaganju o "Stanju srpske nepokretne kulturne baštine na KiM i sadašnjim aktivnostima na njenom očuvanju", Garić je naglasio da, nakon više od dve decenije uništavanja i prepuštenosti propadanju dolazi do "prisvajanje srpske baštine i falsifikovanje istorije, sa jasnom političkom pozadinom".

Garić je kao neke primere naveo pokušaje uzurpacije manastirskog zemljišta i imovine, nelegalnu izgradnju magistralnog puta pored manastira Dečani i najavljen početak radova na konzervaciji pravoslavnog hrama Svetog Nikole u Novom Brdu.

"Promena imena naselja, geografskih pojmova i toponima samo su deo pritisaka privremenih kosovskih institucija da se najznačajniji deo srpske srednjevekovne kulturne baštine zauvek odvoji od srpskog naroda i njegove crkve", ocenio je Garić.

Prema njegovim rečima, nepovoljno političko okruženje u velikoj meri danas otežava zaštitu i očuvanje srpske kulturne baštine na Kosovu.

“Medijski podržani iz pojedinih centara moći u delu međunarodne zajednice koja sponzoriše samoproglašenu državu Kosovo, sve više nameću potrebu preimenovanja srpske kulturne baštine u kosovsku baštinu i baštinu Kosovara. Ove jezičke odrednice i izmišljeni sinonimi za srpsko pravoslavno nasleđe nisu samo izrazi jezičke ekvilibristike, već pokušaj privremenih kosovskih institucija da u temelje svoje takozvane države ugrade baštinu koja im ne pripada", zaključio je Garić.

Na skupu je predstavljeno i izlaganje "Konzervatorsko-restauratorski radovi na zidnom slikarstvu srpskih srednjevekovnih spomenika na KiM od 1999. do 2019.", Dragana Stanojevića i Aleksandre Davidov Temerinski, oboje iz Republičkog zavoda za zaštitu kulture iz Beograda.

U izlaganju je upozoreno da je, kad se radi o zidnom slikarstvu, srpska baština na Kosovu daleko više oštećena i uništena nego što je obnovljena i restaurisana.

"Kad je reč o slikarstvu četiri spomenika na listi svetske baštine samo je živopis Gračanice konzervatorski potpuno završen. Bogorodica Ljeviška, Pećka patrijaršija, osim Bogorodičine crkve, i Dečani još uvek čekaju konzervatore. Taj proceš traje, a živopis propada vremenom", rekla je Davidov Temerinski.

Upozoreno je da u Bogorodici Ljeviškoj, stradaloj 2004. godine, konzervatorski radovi na njenom živopisu "ne samo da nisu završeni, već današnje stanje zidova na njenom istočnom delu, ugroženih vlagom, zahteva hitnu sanaciju".

Prema rečima Davidov Temerinski, nije moguće doći do tačnih podataka o stanju živopisa u manjim crkvama na području gde pristup srpskim stručnjacima nije bezbedan, a imajući u vidu porast terorizma u drugim sredinama, međunarodnim institucijama poput Uneska ovo područje odavno nije u središtu pažnje.

Skup u SANU 1. i 2. juna se, uz brojne stručne izlagače, bavi između ostalog temama kao što su "Srpska kulturna baština na KiM – sadašnje stanje, dugoročni rizici, mogućnosti afirmacije i očuvanja" i "Budući status srpskog kosovskometohijskog kulturnog nasleđa i njegova zaštita".