Nedić: Srpska manjina se suočava sa nestajanjem u Severnoj Makedoniji

Dimitrije Nedić
Izvor: Politika/Lična arhiva

U Republici Severnoj Makedoniji živi oko 30.000 Srba, a od juna ove godine dobili su i svoje udruženje koje trenutno ima 621 člana. Predsednik udruženja Dimitrije Nedić za "Politiku" govori o značaju njegovog osnivanja, ciljevima, problemima sa kojima se suočava srpska nacionalna manjina u Severnoj Makedoniji i koracima do ostvarivanja i zaštite prava Srba u Severnoj Makedoniji.

"Zabrinjavajući su podaci o nestanku Srba sa ovog prostora za šta je dokaz i popis koji su uradili zvanični državni organi Republike Severne Makedonije. Naime, prema popisu iz 2001. godine, Srba je zvanično bilo 35.939, a 2021. godine njihov broj je 23.877. Ovo je jedan od razloga mog angažovanja kako bismo probudili nacionalnu svest srpskog naroda", objašnjava Nedić razloge svog uključivanja u udruženje.

Kako ističe, mora se praviti razlika u odnosu matice Srbije prema srpskoj manjini u Severnoj Makedoniji pre i posle dolaska Aleksandra Vučića na mesto predsednika Srbije.

"Činjenica da je predsednik Vučić svojom državničkom politikom mnogo učinio za Srbiju i njene građane, ali i za Srbe u dijaspori, podstakla me je da sa svojim prijateljima uzmem aktivno učešće u afirmaciji srpske nacionalne manjine u Republici Severnoj Makedoniji", naglašava Nedić.

Koji su konkretni ciljevi udruženja?

Udruženje "Mir, sloga, stabilnost" apolitično je udruženje. Kako je navedeno u statutu, formirano je da se konkretno bavi rešavanjem i zaštitom elementarnih prava srpske nacionalne zajednice i ostalih nacionalnih zajednica u Srbiji i Severnoj Makedoniji. Zahvaljujući dosadašnjem radu i uspehu u ostvarivanju suštinskih prava u pojedinačnim slučajevima, udruženju su se priključili građani različite etničke i verske pripadnosti.

Koji su osnovni problemi građana srpske nacionalnosti u Severnoj Makedoniji?

Republika Severna Makedonija je multikonfesionalna država u kojoj se pripadnici svih nacionalnih zajednica podjednako suočavaju sa životnim problemima. Njeni građani, pa i pripadnici srpske nacionalnosti, nisu izuzeti od problema egzistencijalne prirode jer su okolnosti u Severnoj Makedoniji pod uticajem svetskih ekonomskih dešavanja. Kao i ostali, pripadnici srpske nacionalne zajednice najčešće odlaze u inostranstvo radi obezbeđivanja boljih uslova za život.

Da li su dovoljno zastupljeni u društveno-političkom životu?

Nažalost, moram da konstatujem da su zastupljeni veoma malo, gotovo neprimetno. I ta nekolicina koja se pojavljuje kao činilac u društveno-političkom životu nisu pravi predstavnici, a samim tim ni zaštitnici srpske nacionalne zajednice u RSM.

Otkud razjedinjenost Srba u političkom delovanju?

Apsurd je da 23.877 pripadnika srpske populacije u Severnoj Makedoniji ima tri političke stranke i 17 nevladinih organizacija. Ključno pitanje je legitimnost koju imaju srpske političke stranke u Severnoj Makedoniji: da li legitimnost crpe iz srpskog glasačkog tela u Severnoj Makedoniji ili su deo konglomerata makedonskih političkih blokova. Nedoumica je da li se bore za nacionalne ili lične interese. Apsolutističko rukovođenje strankama je karakteristika svojstvena ovdašnjim srpskim političkim subjektima, a demokratičnost je samo fikcija. Realnost je, nažalost, da je najveći deo Srba naklonjeniji makedonskim političkim subjektima, a zaključak donesite sami zašto je to tako. Kada govorimo o nevladinim organizacijama, to su fingirane organizacije koje služe da bi ostvarivale politiku svojih mentora. Čast izuzecima, koji zaslužuju pohvale jer je njihovo delovanje iskonski posvećeno srpskom narodu. Nažalost, izloženi su opstruktivnom delovanju onih koji srpstvo vide kao interes.

Srbi iz Makedonije se suočavaju i sa problemom težeg dobijanja pasoša Srbije.

To je veoma kompleksno pitanje. Od momenta prikupljanja potrebne dokumentacije do dobijanja uverenja o državljanstvu Republike Srbije za Srbe u RSM – trnovit je put. Potrebno je olakšati celokupnu proceduru za ostvarivanje prava na državljanstvo. Resorna ministarstva bi trebalo da sagledaju realne probleme i iznađu rešenja za pojednostavljivanje postupka, te donesu odgovarajuće zakonske akte. Uveren sam da bi se tim postupkom državnih organa udvostručio broj zahteva. Aktivnostima Udruženja podstakli smo svest Srba da ostvare svoje pravo na srpsko državljanstvo. Činjenica je da je do 2020. godine broj podnesenih zahteva bio od 200 do 250, a već 2021. godine, a i 2022. godine – ima više od 1000 zahteva.

Kako ocenjujete odnose Severne Makedonije i Srbije?

Bilateralni odnosi Srbije i RSM na zavidnom su nivou. Tome je doprinelo i rešavanje crkvenog statusa Makedonske pravoslavne crkve ‒ Ohridske arhiepiskopije, jer je time otklonjen višedecenijski problem koji je opterećivao dva bratska naroda. Mnogo je učinjeno na unapređenju odnosa dveju država. Konkretne aktivnosti i konstantne izjave predsednika Vučića u kojima se naglašava da smo dva bratska naroda i da je Republika Srbija uvek tu za građane Republike Severne Makedonije stvorile su sigurnost kod građana. Poznajući prilike u prošlosti, mogu konstatovati da je ovo period renesanse u odnosima dveju država.