Argumentet dhe premtimet: Çfarë mesazhesh sjell fushata parazgjedhore në Kosovë?

Fushata parazgjedhore për zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare ka nisur në mesnatë dhe do të zgjasë deri në hapjen e qendrave të votimit më 28 dhjetor. Akuzat ndaj kundërkandidatëve, veriu i Kosovës dhe aferat korruptive do të jenë vetëm disa nga mesazhet e liderëve partiakë në këtë periudhë, vlerësojnë bashkëbiseduesit e Kosovo online. Edhe pse, siç theksojnë ata, kjo nuk është asgjë e re krahasuar me fushatën parazgjedhore të zgjedhjeve të mëparshme parlamentare, një gjë është e sigurt – votuesit janë të lodhur nga proceset zgjedhore.

Shkruan: Millena Milladinoviq

Fushata ka filluar zyrtarisht sot, por partitë edhe para fillimit, përmes rrjeteve sociale, u kanë bërë thirrje qytetarëve të marrin pjesë në zgjedhje dhe kanë premtuar një të ardhme më të mirë dhe një Kosovë stabile.

Vëmendje e veçantë i është kushtuar diasporës, e cila në numër të madh do të gjendet në Kosovë gjatë kësaj periudhe.

Mesazhet gjatë fushatave të mëparshme parazgjedhore kanë qenë të ashpra, fyese dhe akuzuese, ndërsa kundërshtarët janë quajtur edhe “hajvanë”.

Këtë herë, bashkëbiseduesit tanë nuk presin asgjë të re, përveç se Lëvizja Vetëvendosje, e vetëdijshme se kjo nuk i shkon në favor, do ta ndryshojë narrativën fyese ndaj kundërkandidatëve.

Komuniteti serb, përveçse nga liderët e Vetëvendosjes dhe kandidati i kësaj partie për kryeministër, Albin Kurti, nuk do të jetë në masë të madhe temë e fushatës parazgjedhore të partive shqiptare, vlerësojnë njohësit e rrethanave, ndërsa narrativa për “çlirimin e veriut” nuk ka më mbështetje te votuesit.

Kush është fajtor për zgjedhjet e reja?

Hulumtuesi i studimeve të sigurisë, Nikolla Vujinoviq, konsideron se mesazhi kryesor i fushatës parazgjedhore do të jetë se kush është fajtor për zgjedhjet e reja, ndërsa mesazhet në fund do të lidhen me vendimin e Këshillit të Bashkimit Evropian për heqjen e sanksioneve ndaj Kosovës.
Vujinoviq për Kosovo online thotë se gjatë fushatës parazgjedhore të dyja palët, Vetëvendosje dhe partitë opozitare, do të shkëmbejnë akuza ndaj njëra-tjetrës.

“Thelbi qëndron në faktin se është shfaqur vetëm një mesazh i ri, një dimension i ri i fushatës, e ai është se kush është fajtor që po shkojmë në zgjedhje të jashtëzakonshme parlamentare. Paradoksi i gjithë këtij debati është se të dyja palët e kritikojnë tjetrën për diçka që pala tjetër e pranon. Pra, opozita e kritikon Vetëvendosjen se është fajtore që nuk u formua qeveria sepse nuk deshi partnerë dhe koalicion, por kërkoi që dikush ta mbështeste, pra një qeveri minoritare, gjë që Vetëvendosje e konfirmon. Nga ana tjetër, Vetëvendosje e kritikon opozitën se ata nuk deshën në asnjë mënyrë ta mbështesnin Vetëvendosjen që qeveria të ishte funksionale, gjë që opozita po ashtu e pranon”, thotë Vujinoviq.
Siç shtoi ai, mesazhet gjatë fushatës do të varen edhe nga vendimi nëse sanksionet e vendosura nga BE-ja ndaj Kosovës do të mbeten në fuqi, apo do të hiqen plotësisht, apo gradualisht në muajt e ardhshëm.

"Nëse nuk ka shfuqizim të masave, opozita do ta përdorë atë shumë ashpër kundër Vetëvendosjes.

Nëse ka të paktën një heqje minimale, madje edhe zgjatje, le të themi për tre muajt e ardhshëm, Vetëvendosja do ta shfrytëzojë këtë dhe do të thotë se opozita nuk është në rrugën e duhur kur pretendon se Kurti u grind për Kosovën me të gjithë botën”, tha Vujinoviq.

Lodhja e votuesve sigurisht që ekziston dhe njerëzit që jetojnë në Kosovë sigurisht që do të votojnë në numër më të vogël, vlerëson Vujinoviq, por - siç shton ai - priten 120,000 vota nga diaspora, në territorin e Kosovës ose me postë.

“Në këtë mënyrë, pjesëmarrja do të barazohet, por nuk pres që të jetë më e lartë se 40 përqind, sepse me të vërtetë ka lodhje nga zgjedhjet. Nga ana tjetër, secila prej partive politike po përpiqet të forcojë elektoratin e saj, ndërsa është e dukshme se opozita po përpiqet të ulë më tej përqindjen e vetëvendosjes, veçanërisht në diasporë, ku shohim se fushata në thelb është zhvilluar që nga dita e parë", theksoi Vujinoviq.

Sipas tij, serbët janë tashmë pjesë e fushatës së partive shqiptare, dhe mesazhet kundër tyre, sipas Vujinoviqit, do të jenë veçanërisht të forta ndërsa fushata po i afrohet fundit.

"Ata janë tashmë një temë, jo aq dominuese sa do të prisja. E shihni se si Lista Serbe dhe kandidatët e saj po ngacmohen. Pres që mesazhet kundër serbëve do të jenë të forta në fund të fushatës. Çështja është se të dyja palët, Vetëvendosja dhe partitë opozitare shqiptare, kanë thënë tashmë se nuk duan të kenë asnjë bashkëpunim me Listën Serbe, dhe kjo ishte një nga arsyet pse nuk pati qeveri të re. Sepse deputetët serbë do të jenë vendimtarë në çështjen se kush do ta formojë qeverinë", tha bashkëbiseduesi ynë.

Vujinoviq tha se komuniteti serb do të ishte më i përshtatshëm për një qeveri të dobët koalicioni që do t'i nënshtrohej ndikimit ndërkombëtar, por se gjithçka varet nëse Albin Kurti është gati t'ia lëshojë kryeministrinë Bedri Hamzës, në këmbim të atij presidencial.

"Fakti është se komuniteti serb do të ishte më i përshtatshëm për një qeveri të dobët koalicioni. PDK, LDK ose AAK, nëse do të formonin një qeveri koalicioni, sepse do t'i nënshtroheshin ndikimit ndërkombëtar, gjë që në një farë mënyre do ta ndihmonte komunitetin serb dhe qeveritë lokale që disi të dilnin nga ai rreth vicioz i keqpërdorimit dhe urrejtjes ndaj Vetëvendosjes. Por unë jam skeptik se kjo do të ndodhë. Pajtohem me shumicën e analistëve që besojnë se rezultatet e zgjedhjeve do të jenë të ngjashme. Dhe pastaj gjithçka do të varet, për shembull, nga marrëdhënia midis Kurtit dhe Hamzës dhe nëse Kurti është gati t'ia dorëzojë postin e kryeministrit Hamzës në këmbim të postit presidencial në zgjedhjet e ardhshme", përfundoi Vujinoviq.

Të gjitha temat janë shpenzuar

Analisti politik Nexhmedin Spahiu vlerëson se të gjitha temat në fushatat parazgjedhore janë shpenzuar dhe se mesazhet e partive politike do të jenë të njëjta si në zgjedhjet e kaluara, si dhe se as narrativa për “qetësimin e veriut”, të cilën e thekson kryeministri i Kosovës në mandat teknik, Albin Kurti, nuk ka më ndikim te votuesit.

Sipas Spahiut, e vetmja risi është fakti që Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës dhe Nisma nuk marrin pjesë së bashku në zgjedhje.

“Gjithçka është shpenzuar. Nuk shoh asgjë të veçantë në këtë fushatë krahasuar me zgjedhjet kombëtare të 9 shkurtit. Nuk ka as ndryshime të rëndësishme në listat e kandidatëve. E vetmja gjë e re është se Haradinaj dhe Limaj nuk janë më bashkë, kjo është shpresa e Albin Kurtit që asnjëri prej tyre të mos e kalojë pragun dhe që ai të fitojë shumicën e atyre vendeve parlamentare. A do të ndodhë kjo, mbetet të shihet, por nuk ka asgjë të veçantë në fushatë dhe nuk pres rezultate të ndryshme nga ato të 9 shkurtit”, tha Spahiu për Kosovo online.

Ai është i mendimit se partitë politike nuk kanë një kartë të fortë që e ruajnë për fundin e fushatës parazgjedhore.

"Po rrotullohemi në rrathë. Ata tashmë kanë filluar të dërgojnë të njëjtat mesazhe, me faktin se sharjet ndaj njëri-tjetrit janë ulur ndjeshëm, sepse ndoshta kanë arritur në përfundimin se kjo nuk është në favorin e tyre", shtoi Spahiu.

Sipas tij, votuesit janë të lodhur nga proceset zgjedhore.

"Ata që normalisht nuk dalin të votojnë kanë një sjellje të çuditshme. Nuk e di nëse dikush do të arrijë t'i bindë të votojnë. Njerëzit janë të lodhur, sigurisht, dhe po presin të shohin se çfarë tjetër do të ndodhë", tha bashkëbiseduesi ynë.

Siç shtoi ai, fokusi i të gjitha partive do të jetë te diaspora.

"Meqenëse tani është Viti i Ri dhe diaspora po vjen, kryesisht u janë dërguar ftesa dhe partitë po përpiqen të marrin votat e tyre, në mënyrë që të bëjnë një ndryshim në krahasim me zgjedhjet e mëparshme", u shpreh Spahiu.

Sipas mendimit të tij, serbët nuk do të jenë pjesë e fushatës parazgjedhore të partive shqiptare, dhe siç shton ai, as sloganet e Albin Kurtit për veriun nuk mund të kalojë tek votuesit.

"Albin Kurti i referohet faktit se ai e qetësoi veriun dhe se arriti disa suksese që paraardhësit e tij nuk mundën t'i bënin, dhe kjo është e vetmja gjë për të cilën ai mund të mburret, por nuk besoj se mund të kalojë më," tha Spahiu.

Votuesit janë të lodhur 

Drejtori ekzekutiv i Qendrës për Përfaqësimin e Kulturës Demokratike në Mitrovicën e Veriut, Dushan Radakoviq, theksoi p;r Kosovo online se nuk pret një fushatë parazgjedhore të ndryshme nga ajo e shkurtit, duke deklaruar se votuesit janë të lodhur nga procesi zgjedhor, i cili do të rezultojë në një numër më të ulët votash në zgjedhjet e 28 dhjetorit.

"Nëse flasim për partitë serbe, nuk do të ketë asgjë të veçantë në fushatën e re. Komunat janë kthyer, kështu që sigurisht që do të ketë disa gjëra të tjera tani - të drejtat e serbëve e kështu me radhë. Sa i përket shqiptarëve, asgjë të re. Në fushatën e fundit, patëm atë urën e famshme mbi Ibër, mbylljen e institucioneve serbe, ultranacionalizmin... Kam frikë se do të ketë disa lëvizje të nxituara nga Prishtina, por mendoj se Bashkimi Evropian nuk do ta lejojë këtë për shkak të heqjes së sanksioneve ndaj Kosovës. Nuk kemi parë konkretisht që të ketë ndodhur ajo që u fol në fushatë, pra gjërat e zakonshme, sulmet ndaj njëri-tjetrit, të folurit për korrupsionin, kush sulmoi kë më shumë, kush ishte më i korruptuar, por asgjë konkrete për përmirësim dhe çfarë do të bëjë qeveria e re", tha Radakoviq.

Sipas tij, për shkak të gjithë kësaj, votuesit do të shkojnë në votime më 28 dhjetor në numër më të vogël, dhe ai pret që të jetë deri në 10 ose 20 përqind.

"Parashikimi im është se të gjitha partitë tani do të kenë më pak vota, përfshirë partitë serbe. Tani ka shumë më pak parti serbe sesa në zgjedhjet lokale, tani ka vetëm tre parti serbe në garë. Pritet të jetë 10 dhe ndoshta edhe 20 përqind më pak, sepse ka tre cikle zgjedhore - parlamentare, lokale, parlamentare, plus raundi i dytë i zgjedhjeve lokale në pothuajse gjysmën e komunave në Kosovë, përfshirë Mitrovicën Jugore dhe Kllokotin, kështu që votuesit janë shumë të lodhur nga ciklet zgjedhore, zgjedhjet, fushatat, posterat dhe videot ku nuk ka asgjë veçanërisht të re për të thënë", tha Radakoviq.

Kur u pyet nëse pret që serbët në Kosovë të jenë tema e partive shqiptare, Radaković përgjigjet pozitivisht, duke theksuar se Vetëvendosja nuk ka asgjë për t'u ofruar votuesve, përveç ultranacionalizmit dhe sloganeve për veriun.

"Në ciklet e fundit, shohim mosmiratimin e Listës Serbe, së pari kandidaturën e listës, dhe pastaj kandidatin. Është një pamflet politik që është për vota politike ditore, kështu që me siguri do të ketë sulme ndaj Listës Serbe, por edhe ndaj partive të tjera serbe, dhe kam frikë se në të ardhmen do të jetë e vështirë që disa parti të formojnë një koalicion me Listën Serbe për shkak të pozicionimit të përgjithshëm të partive: që Lista Serbe është në njërën anë, dhe partitë e tjera, shqiptare, në anën tjetër. Vetëvendosja nuk ka asgjë që është kontribuar në pesë vitet e kaluara, vetëm ai slogan ultranacionalist 'veriu është i yni, ne e kontrollojmë' është e vetmja gjë që 'pi ujë' për ta dhe sjell disa vota, kështu që ata me siguri do të vazhdojnë me atë ritëm", përfundoi Radakoviq.