Blerja e kohës nga Vetëvendosje – zgjedhjet në dhjetor në Kosovë gjithnjë e më të mundshme

Ndërsa po rrjedh afati për zgjedhjen e presidentit të Kosovës dhe para Gjykatës Kushtetuese ndodhen dy kërkesa lidhur me përbërjen e re të parlamentit, mbetet e hapur pyetja – nëse konstituimi i Kuvendit dhe zgjedhja e Qeverisë janë edhe një tjetër në vargun e manovrave të Vetëvendosjes, në mënyrë që zgjedhjet eventuale të mbahen gjatë festave të Vitit të Ri, kur vjen diaspora. Rastësisht apo jo, deputetja e Vetëvendosjes, Arbëreshë Kryeziu-Hyseni, përmendi se 27 dhjetori do të ishte një datë e shkëlqyer për të dalë në votime. Disa bashkëbisedues të Kosovo online thonë se zgjedhje me gjasë do të ketë, pasi Vetëvendosje nuk ka zgjidhje për zgjedhjen e presidentit.

Shkruan: Katarina Saiçiq

Kryeziu-Hyseni shkaktoi reagime të shumta kur tha se do ta zgjidhte 27 dhjetorin si datë për zgjedhjet e reja, nëse dikush do ta pyeste se cilën ditë preferon për mbajtjen e tyre. Analistët e interpretuan këtë si një balonë provuese për të matur disponimin e opinionit publik, ndërsa pasuan komente të shumta, kryesisht negative.

Deputeti i LDK-së, Ermal Sadiku, tha se është e qartë se Vetëvendosje do t’i çojë sërish qytetarët në zgjedhje, pikërisht më 27 dhjetor, në mënyrë që të ketë mbështetjen masive të diasporës që vjen në Kosovë për festa. Për këtë, siç tha ai, janë të gatshëm ta shkelin Kushtetutën tri herë.

Kreu i Aleancës, Ardian Gjini, deklaroi se farsa në Kuvendin e Kosovës është inskenuar me qëllim që të fitohet kohë dhe më pas zgjedhjet të shpallen për 27 dhjetor.

Përllogaritja e tyre është e qartë – synimi i Vetëvendosjes është që nga dita e konstituimit të Kuvendit, më 13 shtator, të kalojnë 60 ditë, aq sa është afati në dispozicion për zgjedhjen e presidentit të Kosovës. Duke qenë se pushteti nuk ka zgjidhje për zgjedhjen e presidentit, për çka nevojiten 80 vota të deputetëve në parlament, zgjedhjet mund të shpallen në mesin e nëntorit, pas së cilës fillon afati për fushatën, ndaj është shumë e mundshme që votimi të mbahet në fund të dhjetorit, gjatë festave të Vitit të Ri dhe Krishtlindjeve.

Si një nga problemet e mundshme për rezultatin e Kurtit në kontekstin e zgjedhjeve të reja paraqitet edhe aktgjykimi i Dhomave të Specializuara ndaj krerëve të UÇK-së, duke qenë se Hashim Thaçi tradicionalisht gëzon mbështetje të madhe në mesin e diasporës, ndërsa Albin Kurti akuzohet se nuk ka bërë mjaftueshëm për Thaçin dhe të tjerët gjatë kohës që ata kanë kaluar në paraburgim.

Blerja e kohës

Drejtori strategjik i Qendrës për Politika Evropiane nga Beogradi, Millosh Pavkoviq, beson se konstituimi i Kuvendit dhe formimi i Qeverisë së Kosovës janë pjesë e taktikave të Kryeministrit dhe udhëheqësit të Vetëvendosjes, Albin Kurti, për të blerë kohë për zgjedhje të reja, të cilat ai do të përpiqet t'i organizojë në fund të dhjetorit.

"Kurti po blen kohë, sepse nuk ka zgjidhje për zgjedhjen e presidentit. Dhe kjo është një pjesë e asaj taktike të blerjes së kohës. Qeveria është zgjedhur, por Gjykata Kushtetuese po pret. Po blen kohë, sepse pastaj presim që zgjedhja e presidentit të vihet në rend të ditës", tha Pavkoviq për Kosovo online.

Për momentin, shpjegon, qëllimi i Kurtit është të blejë sa më shumë kohë të jetë e mundur në mënyrë që të "ia dalë" deri në dhjetor dhe pushimet dimërore, kur ai mund të shkojë përsëri në zgjedhje të jashtëzakonshme dhe të fitojë votat e diasporës.

Pavkoviq deklaroi se Kurti nuk është i panjohur me veprimin në një mandat teknik, domethënë, që Qeveria që ai drejton të jetë në një mandat teknik.

Ai kujton se për pjesën më të madhe të këtij viti, si dhe për pjesën më të madhe të vitit të kaluar, Qeveria e Kosovës funksionoi njësoj, por vëren se qeveria e parë e Kurtit nga viti 2020 gjithashtu ra pas më pak se tre muajsh, dhe ishte në një mandat teknik për disa muaj.

"Mandati teknik është diçka me të cilën Kurti është mësuar dhe në fakt i përshtatet atij, sepse zvogëlon përgjegjësinë e tij dhe e bën më të lehtë mbulimin e shkeljeve të ligjit dhe Kushtetutës. Ai në fakt po bën fushatë gjatë gjithë mandatit teknik", përfundoi Pavkoviq.

Shtyrja e zgjedhjeve presidenciale

Hulumtuesi i studimeve të sigurisë, Nikolla Vujinoviq, vlerësoi për Kosovo online se Vetëvendosja do të përpiqet përmes manovrave të shumta ta shtyjë zgjedhjen e presidentit, në mënyrë që të “fitojë kohë” deri në zgjedhjet eventuale në dhjetor, duke theksuar se hapi i parë i radhës i partisë së Albin Kurtit është të gjejë një mënyrë që pas 4 tetorit Albulena Haxhiu të mbetet ushtruese e detyrës së presidentes, në mënyrë që njeriu i tyre t’i shpallë zgjedhjet kur ata dëshirojnë.

Vujinoviq shpjegon se me konstituimin e Kuvendit dhe formimin e Qeverisë së Kosovës më 13 shtator nuk është mbyllur çështja e zgjedhjeve.

“Kjo është vetëm një fazë ndërmjetëse. Hapi i parë i radhës i Vetëvendosjes është të gjejë një mënyrë që pas 4 tetorit Albulena Haxhiu të mbetet ushtruese e detyrës së presidentes, pasi asaj i skadon mandati i përkohshëm dhe, me sa kam parë në Kushtetutën e të ashtuquajturës Kosovë, atëherë nuk dihet se çfarë bëhet ditën e nesërme. Teza e Vetëvendosjes është se më 5 tetor kryetari aktual i parlamentit bëhet ushtrues i detyrës së presidentit të Kosovës. Të gjithë hapat dhe manovrat e Vetëvendosjes për t’i çuar zgjedhjet në fund të dhjetorit synojnë të gjejnë mënyrën se si të shtyhet zgjedhja e presidentit, në mënyrë që të arrihet te periudha prej 45 ditësh para zgjedhjeve, kur ato mund të shpallen. Për më tepër, synimi është që ushtruesi i detyrës së presidentit të jetë njeriu i tyre, i cili do t’i shpallë zgjedhjet kur ata dëshirojnë”, tha Vujinoviq.

Ai shton se problem paraqet aktgjykimi ndaj Thaçit dhe udhëheqësve të tjerë të UÇK-së, duke qenë se mbështetja e diasporës për Thaçin është e madhe për shkak të këtij aktgjykimi.

“Arsyeja kryesore pse po synohen zgjedhjet në dhjetor është ardhja e diasporës, e cila ka votuar pothuajse 80 për qind për Albin Kurtin. Nëse do të jetë kështu edhe tani, kjo është një çështje për Vetëvendosjen dhe njerëzit e saj jashtë vendit dhe do të shohim se sa do të varet gjithçka nga kjo. Nëse konfirmohet se ekziston kjo rënie e mbështetjes, do të arrijnë marrëveshje për presidentin. Nëse konstatohet se gjërat qëndrojnë ashtu siç pritet dhe se mund të synohet ai pushtet absolut në të gjitha nivelet, gjë që është dëshira e Kurtit, atëherë do të shkohet në zgjedhje. Por këtë do ta shohim vetëm pasi Gjykata Kushtetuese të vendosë se çfarë ka ndodhur në të vërtetë gjatë muajit të fundit”, shpjegoi Vujinoviq.

Në pyetjen nëse pret që fitorja e Kurtit të jetë po aq e sigurt edhe këtë herë, Vujinoviq vlerëson se Kurti do të fitojë, por jo në mënyrë aq bindëse.

“Po, ai do të fitonte, por nuk do të fitonte ashtu siç dëshiron – në mënyrë absolute. Mendoj se do të fitonte me një përqindje më të ulët se në qershor, e aq më tepër me një përqindje më të ulët se në dhjetor të vitit të kaluar”, tha Vujinoviq.

Ai shpjegon gjithashtu se, për shkak të aktgjykimit në Hagë, Vetëvendosja dhe Kurti ndodhen nën presion të madh nga aktorët e tjerë politikë në Kosovë, sepse ata i akuzojnë se, ndër të tjera, me veprimet e tyre kanë kontribuar në këtë aktgjykim.

“Theksohet se Kurti nuk i ka vizituar kurrë këta të akuzuar, tashmë të dënuar. Meqenëse nuk mund të jemi të sigurt as nëse shkalla e apelit do të reagojë deri në fund të vitit, ndërsa të gjithë presin që ata të lirohen, besoj se Kurti në ato zgjedhje të ardhshme do të marrë dukshëm më pak vota dhe përsëri do të kemi të njëjtën situatë që kemi prej dy vjetësh – negociata rreth institucioneve dhe pamundësi për të arritur marrëveshje”, përfundon bashkëbisedyesi ynë.

Çfarë ka në mendje Albin Kurti

Analisti politik Nexhmedin Spahiu konsideron se ende është e paqartë nëse në dhjetor do të mbahen zgjedhje të reja, por thotë se, në atë rast, Lëvizja Vetëvendosje me gjasë do të merrte më pak vota sesa në zgjedhjet e mëparshme.

“Ende është e paqartë, sepse nuk mund të parashikojmë se çfarë ka në mendje Albin Kurti. Së dyti, nuk është e qartë se çfarë preferon PDK. Asaj partie tani i nevojiten zgjedhjet pas vendimit të Gjykatës Speciale në Hagë. Kur them PDK, e kam fjalën për Gjykatën Kushtetuese, e cila ende është nën kontrollin e PDK-së. Për këtë arsye, Gjykata Kushtetuese do të vendoste atë që do t’i përshtatej PDK-së në këtë rast”, tha Spahiu për Kosovo online.

Ndërsa disa analistë vlerësojnë se aktgjykimi ndaj krerëve të UÇK-së në Hagë mund t’ia prishë planet Kurtit, Spahiu mendon të kundërtën – se lideri i Vetëvendosjes ndodhet në një pozitë më të favorshme pas vendimit të Dhomave të Specializuara.

“Albin Kurti tani është në një pozitë shumë më të favorshme për shkak të gjykimit në Gjykatën Speciale, ndërsa PDK do të jetë në telashe dhe pritet që shumë prej aktivistëve të saj të gjejnë mënyrën për të kaluar te Kurti. Kështu që e gjithë kjo situatë krijon pasiguri nëse do të ketë zgjedhje të reja apo jo”, thekson Spahiu.

I pyetur nëse fitorja e Kurtit tani do të ishte po aq e sigurt sa në zgjedhjet e mëparshme, ai përgjigjet se edhe kjo është e vështirë të përcaktohet.

“Edhe këtë është e vështirë ta thuash, por është e rëndësishme të theksohet se ekziston një zhgënjim i madh për shkak se nuk po bëhet asgjë, rrëfimi për veriun pak nga pak po harrohet, kështu që kjo më ‘nuk funksionon’, ndërsa, nga ana tjetër, ai nuk ka arritur asgjë gjatë kësaj periudhe në asnjë fushë. Me gjasë do të ketë më pak votues sesa në zgjedhjet e mëparshme, por se sa do të reflektohet kjo në përqindje, nuk është e sigurt. Nga ana tjetër, kemi dobësimin e PDK-së për shkak të dënimit në Hagë, ndërsa LDK-ja është e përçarë dhe nuk dihet nëse kjo përçarje do të reflektohet në një numër më të madh apo më të vogël votuesish. E gjithë kjo mbetet ende e paqartë. Pra, ka shumë paqartësi që të mund të bëja një parashikim të mirëfilltë politik për zgjedhjet e ardhshme”, përfundoi Spahiu.