Braktisja e Vetëvendosjes: Raste të izoluara apo "probleme në parajsën sunduese"?

Tre deputetë dhanë dorëheqjen së fundmi nga Vetëvendosje, gjë që nuk ndikon shumë në objektivin e shpallur të kryeministrit Albin Kurti për të fituar 500 mijë vota në zgjedhjet e shkurtit – me kusht që këto të jenë raste të izoluara. Përndryshe, partia në pushtet do të mund të ndjente pasojat katastrofike të efektit "snowball", domethënë topa të vegjël bore që rrotullohen, pastaj rriten gjithnjë e më shpejt dhe në fund bëhen të mëdha dhe të pandalshme.

Deputetët Visar Korenica dhe Eman Rahmani u larguan nga Vetëvendosje në fillim të tetorit, duke përmendur si arsye nepotizmin, gjendjen e ekonomisë, arsimin dhe shëndetësinë dhe nismat që prekin familjen. Deputetja Drita Milaku është larguar e fundit nga partia.

“Në muajt e fundit kam parë një debat që i ka shkaktuar dëme të pariparueshme Vetëvendosjes, të cilin as armiqtë e tij më të mëdhenj nuk mund ta kishin projektuar apo imagjinuar…Keqkuptimet dëmtuan shpirtin, besimin dhe qëllimet. Nuk besoj më se organizata është e gatshme për ndryshime të shpejta”, shkruante në vitin 2018, Shpend Ahmeti, kryetari i atëhershëm i Prishtinës dhe një nga anëtarët më me ndikim të kryesisë së Vetëvendosjes, duke dhënë dorëheqje nga të gjitha pozitat në parti.

Kur Haki Abazi u përjashtua nga partia vitin e kaluar, për të cilin thotë se e kishte marrë vesh nga mediat, deputeti i pavarur në Kuvendin e Kosovës Fatmir Humolji - edhe një nga ata që u larguan - paralajmëroi se deputetët e Vetëvendosjes nuk ishin të kënaqur me situatën në parti.

Megjithatë, ashtu si një dallëndyshe nuk bën pranverë, largimet individuale nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht se partia do të shembet.

Matematikisht, Lëvizja Vetëvendosje gjatë gati katër viteve të pushtetit mbeti pa pesë deputetë në Kuvend, kështu që numri i tyre u zvogëlua nga 56 në 51.

Por një përllogaritje e tillë duhet të përfshijë jo vetëm deputetët, por edhe anëtarët e tjerë që janë larguar nga partia, si dhe votuesit e Vetëvendosjes që nuk janë më anëtarë, dhe e gjithë kjo të shumëfishohet me sasinë e mosbesimit dhe pakënaqësisë që ekziston brenda partisë.

Menaxheri i programit të OJQ-së “Nisma e Re Sociale” Marko Millenkoviq thotë për Kosovo online se mund të ketë largime të reja nga partia në pushtet, sidomos sepse kthehet “në një lëvizje jodemokratike, autokratike, që ndjek në radhë të parë idetë dhe politikat e një njeriu që është në krye të kësaj lëvizjeje”.

Ai thekson se Korenica dhe Rahmani u larguan nga Vetëvendosje për arsye politike, për shkak të mospajtimit me politika të caktuara, dhe se ashtu si Drita Millaku, e cila po ashtu dha dorëheqjen nga partia, iu bashkuan opsioneve të tjera politike, që do të thotë se mbeten në politikë me bindje të ndryshme.

“Ajo që është interesante është se ka të dhëna se dy të parët janë larguar nga partia për shkak të bindjeve fetare dhe qëndrimeve ndaj ligjeve të caktuara. Nëse kjo tendencë konfrontimi në raport me shumicën e popullatës vazhdon nga ana e Vetëvendosjes, ndoshta mund të presim një volum më të madh të largimit nga partia. Nuk kemi parë arsye konkrete për znj. Millaku, por ajo që dimë deri më tani është se edhe ajo është larguar nga partia për shkak të pikëpamjeve të saj politike”, thotë Millenkoviq.

Ai kujton se Vetëvendosja u krijua si një lëvizje “catch all”, ku mblidheshin profile të ndryshme njerëzish, qytetarë me pikëpamje të ndryshme dhe pa shumë konsensus për çështjet kyçe politike.

“Para së gjithash, ata u bashkuan nga ideja e nacionalizmit, por edhe nga ideja e njëfarë rezistence civile. Le të kujtojmë se cilat ishin fushatat dhe çfarë ishte Vetëvendosja në fillim, organizata që organizonte protesta e të ngjashme. Dhe mendoj se në ato dy segmente Vetëvendosja e ndjek atë politikë. Tashmë kemi rezistencë edhe ndaj ndërkombëtarëve, ata nuk e kanë vënë veten në rolin e pushtetit, por sillen në shumë segmente si opozitë. Nga ana tjetër kemi një politikë jashtëzakonisht nacionaliste, e cila reflekton edhe qëndrimet e atyre njerëzve”, vlerëson bashkëbiseduesi ynë.

Sa i përket temave të tjera, ai thotë se brenda Vetëvendosjes ka dallime, të cilat sipas tij mund të çojnë në braktisje të reja.

“Aq më tepër që Vetëvendosja po kthehet në një lëvizje jodemokratike, autokratike, që ndjek në radhë të parë idetë dhe politikat e një njeriu që është në krye të kësaj lëvizjeje”, beson Millenkoviq.

Se shumë rryma të ndryshme janë të përfshira në Vetëvendosje, konfirmon për Kosovo online profesori universitar Nexhmedin Spahiu.

"Vetëvendosja është një “melting pot”, ka shumë rrymë, janë përfshirë shumë orientime të ndryshme politike - nga jashtëzakonisht konservatore në liberale, nga fetarë te ateistë, kështu që sigurisht është e lehtë të ftosh njerëz kur dëshiron të marrësh pushtetin, por kur ke pushtet atëherë duhet të tregosh se me kë je sepse nuk mund të jesh njëkohësisht edhe liberal, edhe konservator. Do të zhgënjeheni dikë”, thotë bashkëbiseduesi ynë, duke komentuar largimet e fundit të anëtarëve të partisë në pushtet nga partia.

Ai shton se janë të shumtë ata që u larguan nga Vetëvendosje, jo vetëm deputetë, por edhe anëtarë.

“Ka ende shumë kohë deri në shkurt, por ende konsiderohet se Vetëvendosja do të jetë e para. Me çfarë votash nuk mund ta themi akoma, por nëse nuk marrin shumicën absolute, nëse nuk marrin më shumë se gjysmën, ka shumë mundësi që opozita aktuale të formojë qeverinë”, thotë Spahiu.

Nga ana tjetër, politologu Ognjen Gogiq vlerëson për Kosovo online se largimi i fundit i disa anëtarëve të Vetëvendosjes nga partia nuk do të thotë se ka një rënie të madhe të besimit apo pakënaqësi brenda partisë.

Ai përkujton se Vetëvendosja dikur ka kaluar nëpër disa përçarje, si kur është larguar nga partia kryetari i Prishtinës, Shpend Ahmeti, por shton se përkundër kësaj ajo vetëm u rrit.

“Dhe tani që Kurti e mban rejtingun e tij në një nivel të lartë historik, dhe ai vlerësim është i qëndrueshëm, nuk duket se këto largime individuale mund të kërcënojnë seriozisht rezultatet zgjedhore të Vetëvendosjes”, beson Gogiq.

Nëse do të kishte një ndarje të madhe në parti, e cila, sipas tij, nuk është në dukje, për shembull nëse një pjesë e tërë e partisë ndahet, kjo ndoshta mund të jetë një faktor që do të ndryshonte situatën.

“Ka pasur shumë spekulime për këtë, për shembull, nëse amerikanët mund të arrijnë tek ajo, për të inkurajuar një pjesë të anëtarësimit që të shkëputet dhe të minojë Vetëvendosjen, por kjo nuk duket si një skenar i mundshëm. Me të gjitha llogaritë, bëhet fjalë për largime individuale, ndoshta për disa personalitete që nuk janë të kënaqur me statusin e tyre në parti dhe pastaj largohen për shkak të asaj pakënaqësie. Por kjo nuk tregon një rënie të madhe të besimit apo ndonjë pakënaqësi që ekziston brenda partisë”, thotë Gogiq.

I duket shumë e mundshme që Vetëvendosja të jetë fitues i zgjedhjeve, deri në atë masë sa të mund të formojë sërish qeverinë.

"Për momentin, nëse diçka nuk ndryshon në mënyrë drastike, nuk duket se asgjë mund ta pengojë këtë. Nëse, nga ana tjetër, do të ndodhte që në këtë lojë matematikore, grupet e tjera opozitare së bashku mund të kishin një shumicë, së bashku me komunitetet e tjera, serbët dhe të tjerët, ai koalicion nuk do të zgjaste shumë. Kjo nuk do të zgjaste, këtë e kishim edhe më parë në Kosovë, kur ka krizë në marrëdhëniet mes partnerëve, kështu që Kurti me Vetëvendosje ndoshta shumë shpejt do të kthehej në pushtet. Duket se koha e vetëvendosjes dhe e sundimit të Albin Kurtit në Kosovë nuk ka kaluar dhe për këtë do të duhet të presim edhe një kohë”, përfundon Gogiq.