Për çfarë arsyesh censuset e banorëve në rajon mbeten çështje politike?

Censusi i banorëve i cili për nga natyra e gjërave duhet të jetë sondim rutinore statistikore, në kuadër të së cilës qytetarëve zakonisht u kërkohen informacione për moshën, gjininë, vendin e lindjes, nivelin e arsimimit, punësimin, kushtet e jetesës, gjendjen martesore...ne disa vende të rajonit kanë marrë ogur të trashë politik. Pyetjet rreth fesë dhe kombësisë, të cilave në disa vende qytetarët nuk duhet t'u përgjigjen, doli se ishin gurë të mëdhenj si pengesë.

Në javët e kaluara çështja e regjistrimit të popullsisë në Mal të Zi ngjalli mjaft pasione në skenën politike, ndaj qeveria e re në Podgoricë, në seancën e parë të djeshme, vendosi shtyrjen e censusit për më 30 nëntor. Më herët ishte planifikuar të zhvillohej nga 1 deri më 15 nëntor. Shtyrjes së censusit i ka paraprirë fushata për bojkotimin e tij drejtuar nga Partia Demokratike e Socialistëve, në të cilën u kanë kërkuar qytetarëve që të mos marrin pjesë në të. Sipas pikëpamjes së tyre, ai proces është "inxhinieri etnike e projektuar për të rritur numrin e sërbëve në Mal të Zi".

Regjistrimi në Shqipëri, i cili ka filluar më 18 shtator dhe është dashur të zgjasë deri në fund të tetorit, është shtyrë me 15 ditë për shkak se popullsia në të gjitha zonat rurale nuk është regjistruar brenda afatit të caktuar, ndërsa në Kosovë është dashur të fillojë sot. . Mirëpo, deri në këtë moment regjistruesit nuk kanë dalë në terren. Arsyeja për këtë, siç tha drejtori ekzekutiv i Agjencisë së Statistikave të Kosovës, Iljir Berisha, është se qeveria e Kosovës nuk ka ofruar kompjuterë tabletë për qëllime të regjistrimit, edhe pse vendimi për regjistrimin nga 1 nëntori deri më 15 dhjetor është. ende në fuqi.

Censusi në Shqipëri i cili nisi më 18 shtator i cili duhet të vazhdonte deri në fund të tetorit, u shty për 15 ditë pasi në afatin e parashikuar nuk u rregjistrua e gjithë popullsia në të gjitha vendbanimet rurale ndërsa në Kosovë duhet të nisë sot. Megjithatë deri tek ky moment rregjistruesit nuk kanë shkuar në terren. Arsyeja e kësaj siç tha drejtori i përgjithshëm i Agjencisë së Statistikavet ë Kosovës Ilir Berisha, pasi autoritetet kosovare nuk siguruan tableta kompjuterik për përdorimin e censusit, ndonëse vendimi për censusin e popullsisë është në fuqi prej 1 nëntorit deri më 15 dhjetor.     

Përfaqësues të disa grupeve të pakicave etnike në Shqipëri së fundi kanë thënë për Kosovo onlajn se nuk janë të kënaqur me mënyrën sesi ndërmerret censusi sepse nga qytetarët në përgjithësi nuk kërkohet të deklarohet përkatësia etnike. Kryetari i Shoqatës së Pakicës Kombëtare Sërbe “Jedinstvo“ në Fier Ekrem Duleviq ka thënë për portalin tonë se megjithatë censusi nëpër fshatra apo përreth qytetit është ndërmarrë dhe nuk ka pasur probleme. Siç na tha e kanë pyetur për kombësinë, fenë, shtetësinë….dhe ai është deklaruar si sërb.

Përsa i përket Kosovës kryeministri Albin Kurti së fundi ftoi të gjitha komunitetet e pakicave të marrin pjesë në census dhe këtë proces e lidhi me planifikimin e ardhshëm për ndarjen e mjeteve për nevojat e komuniteteve-për shkolla, rrugë, ekonomi...

Historiani Çedomir Antiq tha për Kosova Onlajn se regjistrimi i popullsisë në Ballkan nga çështje teknike u shndërrua në çështje politike, pasi sipas tij, jo të gjithë popujve u janë dhënë të njëjtat të drejta.

“Regjistrimi është bërë çështje politike e jo teknike, sepse NATO, si përfaqësuesi i vetëm i BE në hapësirën e Ballkanit dhe nacionalizmat që ajo mbështet dhe përmes të cilave punon këtu, nuk e duan demokracinë në Ballkan. Pra, nëse ata do të dëshironin demokraci, do t'u jepnin të drejta të gjitha kombeve, sërbëve në Kroaci dhe të themi shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut apo shqiptarëve në Kosovë dhe sërbëve në Bosnjë-Hercegovinë. Maqedonasit nuk do të kishin status të ndryshëm nga malazezët apo kroatët dhe shqiptarët nuk do të lejoheshin të krijonin 'Shqipërinë e Madhe' para syve të të gjithë botësn, ndonëse për këtë nuk kanë mbështetje nga një pjesë të madhe të atyre vendeve që do t'i vendosnin brenda kufijve të tyre", thotë Antiq.

Ky i fundit spegon se në të tilla kushte regjistrimi “u bë armë”.

“Në kohën e komunizmit, ndaj të cilit shqiptarët ishin jashtëzakonisht besnikë, ata ishin i vetmi komb në Europë që nuk ishte as i de-nazifikuar dhe as i “de-komunistizuar”, pra komunistët nuk u përballën me ligje antiautoritare në asnjë vend në të cilën shqiptarët jetonin si shumicë. Në atë kohë ata krijuan fantazmagori rreth numrit të shqiptarëve. Këta të fundit pothuajse i’a kalonin sërbëve në Ballkan për nga numri në një moment" spegon Antiq.

Ky i fundit thotë se sado jodemokratike të jetë shoqëria në Kosovë apo Maqedoninë e Veriut, regjistrimet ende tregojnë realitetin.

“E njëjta gjë është edhe me Shqipërinë. Kjo e fundit është vendi amë i nacionalizmit shumë agresiv që përpiqet të krijojë shtet gjigant që është konceptuar nga Austro-Hungaria, Gjermania Naziste dhe Italia Fashiste dhe jo përmes vullnetit demokratik të shqiptarëve apo i kujtdo tjetër. Ata nga ana tjetër nuk duan të pranojnë barazinë e popujve të tjerë dhe dihet se ata e bojkotuan regjistrimin në Kosovë e Metohi. Më pas kur u krye, doli se ishin shumë më pak. Në hapësirën e Preshevës, Bujanovcit ata pretendojnë edhe në Medvegjë, dhe atë që gabimisht e quajnë 'lugina e Preshevës' e bojkotuan regjistrimin që të mos tregohet se ato pamje ishin false dhe se kanë qenë gjithmonë të tilla duke numëruar edhe diasporën dhe kanë kolonizuar zonat sërbe në Kosovë”, spegon Antiq.

Sipas këtij të fundit situatë e ngjashme ka ndodhur edhe në Maqedoninë e Veriut kur bëhet fjalë për shqiptarët.

"Aty gjithçka u shpik pas një kryengritjeje pas së cilës ata që u sulmuan, përkatësisht maqedonasit, ishin përgjegjës. Është shpikur që ata (shqiptarët) mund të kenë të drejta kushtetuese me një pjesë prej 25% të popullsisë. Pra përse sërbët në Mal të Zi mos të jenë komb konstituitiv? A duhet të rrokin armët? Admirali amerikan foli se si Kisha Ortodokse Sërbe është armiku i NATO në Ballkan. Pra është kështu, e kam fjalën para së gjithash për nacionalizmin shqiptar dhe shikojmë gjithashtu se shovinizmi malazez po kopjon atë shqiptar. Ngjashëm është edhe në Bosnjë-Hercegovinë. Në këtë të fundit boshnjakët kanë regjistruar 150.000 njerëz që nuk do të jenë më banorë të B&H", thotë Antiq.

Ky i fundit shton se ata "i prishën plotësisht rregullat e regjistrimit".

“Këtë e bërën gjithçka me idenë kur flasim për regjistrimin, se boshnjakët një ditë do të kenë 51%” thotë Antiq.

Kryetari i Mëmës Shqipëri të Sërbisë Demo Berisha thotë për Kosovo Onlajn se regjistrimi i popullsisë është çështje ligjore, por në rajon problemi kryesor për zbatimin e këtij procesi është të tregohet numri i saktë i sërbëve që jetojnë në këto hapësira, prej të cilës shkoi deri tek politizimi.

Berisha thekson se ish-presidenti i Malit të Zi, Millo Gjukanoviq, e politizoi regjistrimin në atë masë, saqë edhe klerin e Kishës Ortodokse Sërbe i quajti banditët me rroba të zeza dhe kjo, thotë ai, tregon se askush në rajon është i kënaqur me numrin e sërbëve që jetojnë jashtë kufijve të Sërbisë, në rajon.

“Kjo është thelbësore, jo sa banorë të tjerë ka, por sa sërb ka për shembull në Mal të Zi. Aty sipas regjistrimit të fundit, 28% e qytetarëve janë deklaruar si sërbë dhe të gjitha vlerësimet tregojnë se kjo përqindje mund të shkojë mbi 37% dhe nuk i përshtatet as Malit të Zi, as B&H e as Kosovës”, thotë Berisha.

Kur është fjala për Kosovën, siç thotë Berisha, regjistrimi nuk është bërë qysh prej vitit 2011 dhe sipas vlerësimeve, aktualisht ka rreth 1 milion banorë, prej të cilëve rreth 120 mijë janë sërbë.

“Një numër i konsiderueshëm i popullatës shqiptare hoqi dorë nga shtetësia e shtetit të sapokrijuar të Kosovës dhe në Kosovë sipas vlerësimeve janë rreth 120 mijë sërbë. Ky fakt nuk i shkon për shtat Aljbin Kurtit dhe për këtë arsye, ai pasi ai ka ardhur në pushtet, ka lëvizur datën e regjistrimit dhe në të njëjtën kohë ka marrë 4.8 milionë euro nga Bashkimi Europian, të cilat kanë pasur për qëllim të shikojnë sesa banorë jetojnë gjithsej në Kosovë. Vlerësimi i Kurtit është se kjo nuk është në favor të tij për momentin” beson Berisha.

Duke folur për numrin e sërbëve në Kosovë, Berisha thotë se në veri janë 40 mijë të cilët kanë të drejtë vote dhe shton se lindshmëria tek sërbët është rritur vitet e fundit.

“Mund të flasim për 120 mijë persona të kombësisë sërbe, gjë që e prish idenë e Kurtit për pavarësinë e Kosovës, pavarësisht se çfarë thotë se procesi ka përfunduar, ne shikojmë se nuk është sipas Rezolutës 1244 dhe dokumenteve tjera që thonë se Kosova nuk është shtet i pavarur, por që është nën Kushtetutën e Sërbisë”, thotë ai.

Berisha beson se Aljbin Kurti në këtë moment nuk do të shkojë drejt mbajtjes së censusit pasi siç thekson ai nuk dëshiron të tregojë të dhënat reale për numrin e sërbëve në Kosovë.

Kur është fjala për Malin e Zi, Berisha beson se këtu ka çështje kyçe, ndaj edhe po shmanget censusi. Ai thekson se në Mal të Zi, qeveria e mëparshme e Dritan Abazoviqit miratoi rregullore dhe ligje që ishin të nevojshme për këtë. Qeveria e re e Malit të Zi në krye të së cilës është Millojko Spajiq do të duhet të ndryshojë drejtimin e bashkëpunimit me sërbët në Mal të Zi sepse çështja kryesore është marrëdhënia e sërbëve në rajon me Sërbinë dhe Sërbia me sërbët në rajon.

“Kjo nuk duhet të jetë pengesë, por argumenti i prezencës së sërbëve në rajon, duhet të kthehet nga ato vende dhe të përdoret në një kuptim pozitiv, siç patëm rastin ta shikonim në momente kritike, për shembull, gjatë Covid-it. epidemia kur u zhduk ushqimi-presidenti i Sërbisë Aleksandar Vuçiq tha se vendet e rajonit nuk duhet të shqetësohen sepse atë që ka Sërbia e kanë edhe ato, pra përkundrazi duhet të shfrytëzojnë praninë e jetës sërbe në rajon dhe të mos kenë frikë. Sërbët në rajon janë të sigurtë, nëse do të përcaktohet numri i saktë i tyre, ata duhet të jenë vetëm urë lidhëse dhe jo t'i frikësojnë qytetarët në ato vende”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Kur është fjala për Shqipërinë, Berisha thekson se në atë vend regjistrimi nuk ka përfunduar asnjëherë në kuptimin e vërtetë që nga Lufta e Dytë Botërore dhe se aty ka edhe fërkime për shkak të numrit të sërbëve në Shqipëri në Tiranë, Shkodër, Fier dhe Vlorë.

Ai vë në dukje se në Shqipëri ka edhe një komunitet tjetër që është shumicë-grekët dhe thotë se çështjeve fetare nuk i kushtohet shumë rëndësi në atë vend.