A do të sjellin zgjedhjet e 7 qershorit një rishpërndarje të re të forcave politike në Kosovë?

Kthimi i Vjosa Osmanit në LDK do t’i sjellë kësaj partie një numër të caktuar votash, por njohësit e rrethanave politike në Kosovë nuk do të vinin bast se kjo do të jetë e mjaftueshme që kjo parti të ngjitet në vendin e dytë. Vetëvendosje, janë të bindur ata, do të mbetet e para në tabelë, edhe pse me rezultat më të dobët krahasuar me dhjetorin. E gjithë kjo, sipas vlerësimeve të bashkëbiseduesve të Kosovo online, nuk garanton se qeverinë e re do ta formojë opozita aktuale. Për marrëveshjen e tyre për qeverinë do të jetë vendimtare nëse do të mund ta zgjedhin presidentin e Kosovës me mbështetjen e partive të pakicave, por pa votat e Albin Kurtit.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Fushata parazgjedhore në Kosovë fillon zyrtarisht më 28 maj, por votuesve tashmë po u dërgohen mesazhe ambicioze.

Lideri i Vetëvendosjes, Albin Kurti, është i bindur se partia e tij mund të fitojë 60 për qind të votave.

Në të njëjtën kohë, Lidhja Demokratike e Kosovës, listën e së cilës, pas ndarjes me Kurtin, e udhëheq ish-presidentja Vjosa Osmani, u premton votuesve se ata do të jenë forca kryesore politike.

“Me të drejtë presim të jemi subjekti i parë politik. Synojmë të jemi të parët”, deklaroi Besa Gaxherri, kandidate për deputete nga LDK.

Kjo parti në zgjedhjet e fundit parlamentare në dhjetor të vitit të kaluar ishte e treta me 13,24 për qind të votave, ndërsa në pozitën e dytë ishte Partia Demokratike e Kosovës me 20,19 për qind, për çka shumëkush zgjedhjet e ardhshme të qershorit i sheh si betejë për vendin e dytë. Vetëvendosje në dhjetor kishte më shumë vota sesa këto dy parti së bashku dhe ishte në 51,1 për qind.

Nga perspektiva e PDK-së, gara kryesore në zgjedhje do të zhvillohet ndërmjet partisë së tyre dhe partisë së Albin Kurtit.

Sipas llogaritjeve të kandidatit të PDK-së për deputet, Hajdar Beqa, në këtë moment këto dy parti kanë afërsisht të njëjtin nivel të mbështetjes së qytetarëve – rreth 30 për qind.

Analisti politik Shkëlzen Maliqi beson se LDK në këto zgjedhje do të dalë më mirë sesa në dhjetor dhe se me gjasë do të arrijë rezultat më të afërt me atë të shkurtit të vitit të kaluar, ndërsa për PDK-në thotë se ka pothuajse vota stabile në çdo zgjedhje.

“Nuk pritet ndonjë rënie e madhe e PDK-së”, tha Maliqi për Kosovo online.

Sa i përket raportit të forcave në skenën politike, sipas tij, sigurisht që do të ketë ndryshime, por ende nuk dihet sa të mëdha do të jenë ato.

“Vjosa Osmani edhe në vitin 2021, edhe në zgjedhjet e fundit, i mori shumë vota Vetëvendosjes. Ajo ishte faktori kryesor për rritjen e tyre dhe për faktin që fituan 51 për qind të votave. Sa do të arrijë tani të tërheqë në anën e saj dhe ta ngrejë LDK-në, do ta shohim. Ndoshta rezultati do të jetë më afër atyre zgjedhjeve të para para një viti”, thekson Maliqi.

Nëse nuk do të ketë një mobilizim të madh të diasporës, atëherë, siç shton ai, krahasuar me zgjedhjet e shkurtit të vitit të kaluar është i mundur edhe një rënie e vogël e Vetëvendosjes.

Në zgjedhjet e 9 shkurtit 2025, kujtojmë, Vetëvendosje fitoi 42,3 për qind, PDK 20,95 për qind, ndërsa LDK 18,27 për qind.

Maliqi thotë se faktor i rëndësishëm këtë herë do të jetë edhe AAK-ja, sepse ka kandidat të ri për kryeministër, Ardian Gjini.

“Ai mund të jetë një surprizë ose të paktën të sigurojë që edhe partia e tretë shqiptare (opozitare) të hyjë në parlament, sepse me Haradinajn gjithmonë ka ekzistuar rreziku që AAK të mos e kalojë pragun”, thekson bashkëbiseduesi ynë.

Sipas pritjeve të tij, opozita do ta tejkalojë Vetëvendosjen, por pyetja do të jetë nëse do të bashkohet.

“Nëse jo, atëherë përsëri do të shkojmë në zgjedhje të reja”, përfundon ai.

Politologu Ognjen Gogiq vlerëson se në zgjedhjet e ardhshme në Kosovë një pjesë e votuesve të Lëvizjes Vetëvendosje do të votojnë për LDK-në për disa arsye, por ai thekson gjithashtu se Albin Kurti ka në trupin e tij elektoral një bërthamë të fortë nacionalistësh që do të mbeten me të pavarësisht gjithçkaje.

„Për të, sidomos në qytetet më të mëdha, në Prishtinë dhe Prizren, kanë votuar edhe votues më të arsimuar, të cilët prisnin para së gjithash marrëdhënie më të mira me Perëndimin, BE-në dhe Amerikën. Këta votues janë potencialisht votues të LDK-së dhe grupi i synuar i kësaj partie, të cilin LDK mund ta fitojë tani që Vjosa Osmani është me ta“, tha Gogiq për Kosovo online.

Lidhur me mesazhet e Vetëvendosjes se mund të fitojnë 60 për qind të votave dhe të LDK-së se synojnë të jenë të parët, Gogić thotë se këto janë mesazhe tipike në fushatë, sepse të gjitha partitë u premtojnë fitore votuesve të tyre.

„Kjo është mënyrë për të motivuar votuesit të dalin në zgjedhje. Askush nuk do të thotë ‘do të dalim dobët’ ose mesatarisht, por këto janë mesazhe tepër ambicioze dhe joreale. Megjithatë, konkretisht edhe Vetëvendosja edhe LDK kanë shumë arsye për t’i dërguar këto mesazhe, sepse pritet një rishpërndarje votash nga njëra te tjetra. Një pjesë e votave, dhe rrjedhimisht e mandateve, do të kalojë nga Vetëvendosja te LDK-ja, sepse ato në një masë të caktuar ndanin të njëjtin trup elektoral“, thekson ai.

Sipas mendimit të tij, ka shumë gjasa që mbështetja për Vetëvendosjen të bjerë, veçanërisht krahasuar me dhjetorin, sepse ai rezultat u arrit në masë të madhe falë diasporës, e cila atëherë erdhi në numër të madh në Kosovë, gjë që nuk pritet të përsëritet në qershor.

„Me gjasë një pjesë e votuesve të tyre do të votojnë për LDK-në për disa arsye. Së pari, sepse janë të zhgënjyer nga qëndrimi joparimor i Kurtit, i cili pengoi që Kosova të krijonte me kohë institucionet, dhe këta janë njerëz që presin stabilitet dhe rend institucional. Nga ana tjetër, ka votues që simpatizonin Vjosën Osmanin dhe që votuan për atë listë për shkak të mbështetjes ndaj saj. Ata nuk janë të shumtë, por duhet pritur një votë proteste për shkak se Kurti nuk e mbështeti Osmanin dhe që, nga solidariteti ndaj saj, të votohet për LDK-në“, thekson bashkëbiseduesi ynë.

Sipas tij, mund të pritet që LDK-ja të përmirësojë relativisht rejtingun e saj, por është vështirë të parashikohet nëse kjo do të jetë e mjaftueshme për të tejkaluar PDK-në.

„Mund të pritet një rritje relative si e Lidhjes Demokratike të Kosovës ashtu edhe e Partisë Demokratike të Kosovës, por është vështirë të parashikohet në këtë moment kush do ta zërë vendin e dytë. Pritet që Kurti të jetë fitues relativ i zgjedhjeve pavarësisht rënies së votave, por kush do të jetë i dyti, aty do të thyhen shtizat mes LDK-së dhe PDK-së“, është mendimi i Gogiqit.

Siç thekson ai, avantazhi i PDK-së është procesi që po zhvillohet në Hagë kundër Thaçit dhe të tjerëve, sepse ajo parti mobilizon mbështetësit e saj edhe mbi këtë platformë.

„Jo të gjithë në LDK janë të lumtur për Osmanin“

Drejtori programor i OJQ-së Qendra për Avokimin e Kulturës Demokratike në Mitrovicën e Veriut, Aleksandar Rapajiq, vlerëson se zgjedhjet e 7 qershorit nuk do të sjellin ndonjë ndryshim të madh në Kosovë dhe se rikthimi i Vjosa Osmanit në LDK nuk do t’i sjellë shumë përfitime kësaj partie.

Ai thekson se për shkak të rikthimit të Osmanit në LDK ka mjaft pakënaqësi, veçanërisht te disa funksionarë të lartë.

„Jo të gjithë janë të lumtur që ajo u kthye. Nuk besoj se forca e saj është aq e madhe. LDK në këto zgjedhje ndoshta do të marrë pak më shumë vota sesa në zgjedhjet e dhjetorit, por kjo lidhet më shumë me datën e zgjedhjeve, sepse herën e kaluar ato u mbajtën shumë afër Vitit të Ri, ndaj mendoj se shumë votues të LDK-së atëherë nuk votuan. Këto zgjedhje, për nga rezultatet, do të jenë më të ngjashme me ato të shkurtit sesa me ato të dhjetorit, që do të thotë se LDK do të ketë rezultat më të mirë, ndërsa besoj se edhe PDK do të jetë paksa më e fortë“, vlerësoi Rapajiq për Kosovo online.

Sipas tij, në rezultatin përfundimtar do të ndikojnë pakënaqësia e madhe e votuesve dhe dalja në votime, për të cilën ai beson se do të jetë më e ulët.

„Fituesi me shumë gjasë do të jetë Vetëvendosje, vetëm mbetet pyetja me çfarë përqindjeje. Besoj se në vendin e dytë përsëri do të jetë PDK, megjithëse LDK do të fitojë disa vota më shumë, por jo shumë. Dhe përsëri do të vijmë në situatën që Vetëvendosje pa opozitën nuk mund ta zgjedhë presidentin, ndërsa opozita pa Vetëvendosjen gjithashtu nuk mund ta zgjedhë presidentin. Nuk ekziston vullneti që ata të merren vesh“, është mendimi i bashkëbiseduesit tonë.

Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës, siç shton ai, rrezikon të mos e kalojë pragun zgjedhor.

„Problematike është çfarë do të bëjë partia e Ramushit, sepse edhe herën e kaluar ishte në kufirin e pragut. Ata rrezikojnë që këtë herë të mos e kalojnë pragun, veçanërisht pasi ekziston pakënaqësi te votuesit dhe dalja në zgjedhje me gjasë do të jetë më e ulët“, vlerëson Rapajiq.

Një gjë është matematika, tjetër është vullneti politik

Edhe nëse LDK dhe PDK këtë herë fitojnë më shumë mandate, sipas vlerësimit të Gogiqit, kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se do të formohet më lehtë qeveria, sepse, siç kujton ai, edhe vitin e kaluar partitë opozitare shqiptare PDK, LDK dhe AAK së bashku kishin më shumë mandate në Kuvend sesa Albin Kurti.

„Këto parti matematikisht mund të formonin qeverinë me mbështetjen e Listës Serbe ose deputetëve të komuniteteve të tjera, por ato në asnjë moment nuk e shqyrtuan mundësinë e bashkëpunimit dhe formimit të qeverisë. Është një pikëpyetje e madhe nëse këtë herë do të jetë ndryshe. Edhe nëse të tri grupimet përmirësojnë rezultatin dhe matematikisht bëhen më të forta se Kurti, ato me shumë gjasë nuk do të mund të formojnë vetë qeverinë pa mbështetjen e komuniteteve pakicë, por ajo mbështetje mund të sigurohet. Pakicat zakonisht gjithmonë shkojnë me trendin dominues në pjesën shumicë të popullsisë. Në teori, matematikisht, do të mund ta formojnë qeverinë, por pyetja është a ekziston vullneti“, thekson ai.

Siç shton më tej, pyetja është nëse këtë herë do të bisedojnë për formimin e qeverisë, sepse të gjithë janë të vetëdijshëm se në rend dite do të vijë zgjedhja e presidentit të Kosovës dhe se Kurti me shumë gjasë do të mund ta bllokojë atë proces, ta rrëzojë qeverinë e tyre dhe ta çojë Kosovën në zgjedhje të reja.

„Llogaritjet për qeverinë do të kushtëzohen nga mënyra se si këto parti së bashku do të qëndrojnë sa i përket zgjedhjes së presidentit. A do të mundin, me mbështetjen e partive të pakicave dhe pa Kurtin, ta zgjedhin presidentin e Kosovës. Nëse këtë nuk do të mund ta bëjnë, nëse pa mandatet e Kurtit nuk mund të zgjidhet presidenti i Kosovës, ka shumë gjasa që këto parti të mos përpiqen të arrijnë marrëveshje për qeverinë ose ndoshta përkohësisht të formojnë pushtetin vetëm që nga ajo pozitë të shkojnë në zgjedhje të reja“, përfundon Gogiq.

As Rapajiq nuk është optimist se një rikompozim i mundshëm në skenën politike do të sjellë formim më të shpejtë të institucioneve, të cilat njëkohësisht do të ishin stabile.

Ai thotë se Vetëvendosje, nëse dëshiron, mund ta formojë qeverinë dhe ta zgjedhë presidentin, por se pyetja është nëse kjo parti e dëshiron një gjë të tillë.

„Mendoj se Kurtit i përshtatet situata që të jetë në mandat teknik dhe që zgjedhjet të përsëriten vazhdimisht. Në atë mënyrë ai qeveris, por nuk ka përgjegjësi. Dhe kam frikë se edhe pas këtyre zgjedhjeve situata do të jetë e njëjtë dhe se Vetëvendosje vetëm do të përpiqet ta fajësojë opozitën për mosformimin e institucioneve“, është mendimi i Rapajiqit.