"Frytet e përparimit" për serbët në Kosovë - Në rritje numri i sulmeve të motivuara etnikisht

“Beogradi po gënjen se Kosova po bën spastrim etnik apo pogrome ndaj popullatës serbe, rreziku vjen nga Serbia”, deklaroi së fundmi kryeministri i Kosovës, Albin Kurti. Deklarata e tij, megjithatë, mohohet nga fakti se që nga fillimi i vitit ka pasur 68 sulme me motive etnike ndaj serbëve. Bashkëbiseduesit e Kosovo online besojnë se retorika e pushtetarëve në Prishtinë për “mirëqenien” e serbëve nuk është befasuese, por se realiteti është ndryshe – jeta e serbëve është bërë më e ndërlikuar vitet e fundit dhe ata janë shumë të pakënaqur me kushtet në të cilat jetojnë.

Shkruan: Millena Milladinoviq

Gjatë takimit të Komitetit për Evropë në kuadër të Internacionales Socialiste në Bukuresht, Kurti tha se “Qeveria e Kosovës është siguruar që të gjithë qytetarët, përfshirë edhe komunitetin serb, t’i gëzojnë frytet e përparimit”.

“Ky përparim është pikërisht ajo që e bën Beogradin kaq të zemëruar”, tha Kurti.

"Frytet e përparimit" në lidhje me komunitetin serb në Kosovë mund të shihen më së miri në numrin në rritje të sulmeve të motivuara etnikisht kundër tyre. Mesatarisht një sulm çdo të tretën ditë ka ndodhur që nga fillimi i këtij viti ndaj serbëve.

E fundit ishte më 5 korrik, kur në fshatin Bërnjica e Poshtme afër Prishtinës, një fqinj shqiptar sulmoi një serb, Mlladen Gjoshiq, në prani të një fëmije të mitur. Edhe pse Gjoshiq ka pësuar lëndime të dukshme në pjesën e kokës, ndonëse ka thirrur Policinë e Kosovës me shpresën se do ta mbrojnë - ai dhe babai i tij ishin ata që u morën në paraburgim.

Krahas sulmeve fizike dhe direkte, prona private e serbëve shpesh është në shënjestër të shqiptarëve, ndaj uzurpimi i tokave, vjedhja dhe grabitja e banesave është bërë “gjë normale”, dhe prona e KOS-it nuk është e mbrojtur nga sulmet e ekstremistëve.

Në fshatin e të kthyerve Lubozhdë në komunën e Istokut, shtëpitë e familjes së Zharko Zariqit dhe Radovan Ristiqit, shtëpitë e Marinko Bllagojeviqit dhe Tomisllav Radivojeviqit, shtëpia e Miodrag Kostiqit nga Plementina u plaçkitën, si dhe shtëpitë e Bozhidar Vaniqit dhe Ranko dhe Srgjan Milliqeviqit nga Bërnjica e Poshtme, një grup shqiptarësh e rrahën dhe grabitën njëzet vjeçarin Petar Kostiqin në parkingun në Mitrovicë dhe Damnjan Shabiq nga Badoci u sulmua në tregun ETC në Graçanicë në vendin e tij të punës...

Një shqiptar nga Suhareka ka gjuajtur disa të shtëna nga arma e zjarrit në fshatin Bitinja e Poshtme, komuna e Shtërpcës, dhe në murin e shtëpisë së Svetisllav Stojkoviqit vendosi një kurorë lulesh funerale. Në qytetin e Zupçes, në komunën e Zubin Potokut, është plaçkitur Kisha e Etërve të Shenjtë, e cila ka qenë disa herë cak i sulmeve, themelet e manastirit serb të Virgjëreshës Hvostanska në qytetin e Studenicës janë të rrethuara dhe në një dërrasë në gjuhën shqipe shkruhet se është bazilikë, një grup të rinjsh shqiptarë gjuajtën me gurë shkollën fillore "21 Nëntori" në Gojbulë, granata dore u hodhën në oborret e disa familjeve serbe... këto janë disa nga 68 shembujt e regjistruar të sulmeve me motive etnike vetëm nga fillimi i këtij viti.

Bashkëbiseduesit tanë besojnë se ky numër do të ishte edhe më i madh, por se ka serbë të cilët nga frika ose, të mësuar nga shembujt e të tjerëve, të vetëdijshëm se asnjë nga autoritetet e rendit dhe ligjit nuk do t'i ndihmojë, vendosin të mos e raportojnë rastin.

Rritet numri i sulmeve ndaj serbëve në mënyrë drastike

Zyra për Kosovë dhe Metohi tha se numri i shtuar i sulmeve me motive etnike është një tregues i qartë se regjimi i drejtuar nga Kurti po përhap urrejtje ndaj serbëve në opinion.

Ndihmësdrejtor i Zyrës për Kosovë dhe Metohi nga Sektori për brojtje juridike, përkrahje të vetëqeverisjes lokale dhe çështje pronësore dhe juridike Igor Popoviq ka thënë për Kosovo online se sulme të tilla nuk trajtohen si të motivuara etnikisht por si incidente para autoriteteve gjyqësore të Kosovës.

"Vitin e kaluar ka pasur 179 sulme, ndërsa në vitin 2022. 150, që është tregues i qartë se regjimi i udhëhequr nga Kurti po përhap urrejtje ndaj serbëve në opinion. Serbët janë fajtorë për të gjitha vështirësitë e tyre, për papunësinë e tyre, mungesën e investimeve, emigrimin e madh të popullsisë në perëndim... fajin e kanë serbët. Pritej që popullata shqiptare, falë asaj fushate mediatike, të fajësonte serbët për gjithçka dhe të shtoheshin sulmet ndaj popullatës serbe dhe joshqiptare. Krahasuar me dekadat e mëparshme, vitet e kaluara, ky është një numër i madh sulmesh. Këtu përfshihen konfrontimet fizike, sulmet, vjedhjet, provokimet, sulmet në kisha, vjedhjet, vjedhjet e pronës, dëmtimet, shkatërrimet e shtëpive", shtoi Popoviq.

Sipas tij, popullata serbe në Kosovë është nën kërcënimin e sigurisë dhe sulmet ndaj tyre japin një mesazh të qartë.

“Që në Kosovë dhe Metohi ka vend vetëm për shqiptarët, për një hapësirë ​​etnikisht të pastër dhe se çdo prani e serbëve, qofshin varreza, pronat e tyre, apo thjesht dëgjimi i gjuhës së tyre në publik, do të ekspozohet ndaj sulmit. Kjo është plotësisht e qartë”, tha Popoviq.

Përkundër faktit se serbët raportojnë për sulme, Popoviq thekson se ato nuk trajtohen si të motivuara etnikisht, por si incidente të zakonshme dhe se në përputhje me rrethanat nuk kanë prioritet në prokurori.

“Nuk kemi informacione se ndonjë nga sulmuesit është dënuar, dënuar me burg, se janë dënuar për kundërvajtje, se gjithsesi janë dënuar. Thjesht, ato shënime nuk ekzistojnë, nuk dalin me to, sipas interpretimit të tyre, serbët dhe joshqiptarët janë të mbrojtur në Kosovë, ajo kornizë është e shkëlqyer për komunitetet joshqiptare, gjë që është dukshëm e pasaktë”, theksoi Popoviq.

Nuk është për t'u habitur, pohon Popoviq, që numri i sulmeve po rritet, sepse institucionet e drejtësisë nuk merren me rastet e sulmeve ndaj serbëve.

“Ata nuk i trajtojnë viktimat serbe dhe joshqiptare, sulmet ndaj tyre. Ka raste të tjera ku njerëzit janë të ekspozuar ndaj sulmeve fizike, për shembull në Pomoravlje, në ato zona të përziera, Mogillë, Kllokot, ku njerëzit thjesht sulmohen dhe sulmuesit kanë ngritur kallëzime penale kundër tyre, se janë kërcënuar. Pra, thjesht me një kornizë të tillë gjyqësore të institucioneve të përkohshme të vetëqeverisjes, nuk është për t'u habitur që sulmet janë duke u shtuar, sepse nuk ka dënim”, ka përfunduar Popoviq.

Një e vërtetë ndryshe

Drejtori i OJQ-së “Komunikimi për Zhvillimin e Shoqërisë” (CSD) nga Graçanica, Ivan Nikolliq, thotë se nuk janë befasuese deklaratat e kryeministrit të Kosovës Albin Kurti për “jetën e lehtë” të serbëve në Kosovë, sepse kjo ishte retorika e tij në fushatën parazgjedhore dhe vazhdoi kur erdhi në pushtet.

Megjithatë, shton Nikolliq, e vërteta është ndryshe – serbët nuk janë të kënaqur me kushtet në të cilat jetojnë.

“Nuk është çudi që mesazhe të tilla vijnë nga kryeministri Kurti, është shablloni i tij, mënyra se si ai e bën politikën, retorika që përdori në fushatën zgjedhore dhe po e përdor edhe tani”, thotë Nikolliq për Kosovo online.

Ai shton se nuk duhet të anashkalohen të dhënat e 68 sulmeve me motive etnike që nga fillimi i këtij viti dhe se përveç statistikave të tilla, është mendjelehtë që Kurti të flasë për mirëqenien e komunitetit serb në Kosovë.

Siç shton, në favor të faktit se janë të pakënaqur me kushtet që janë krijuar vitet e fundit flet edhe numri i serbëve që janë larguar nga Kosova që nga ardhja e Kurtit në pushtet.

“Ajo që duhet thënë është se nuk është e vërtetë, sipas disa të dhënave që ka pasur më shumë se 60 sulme me motive etnike, janë informacione që nuk duhen anashkaluar, është një numër shumë serioz. Nuk është serioze që dikush në një posit të tillë të komenton për gjëra të tilla, se komuniteti serb jeton në prosperitet në tërë këtë proces, ata janë të pasigurt, dhe trendi i migrimit, gjegjësisht rritja e numrit të serbëve që largohen nga Kosova, flet në favor të fakti që ata nuk janë të kënaqur me cilësinë e jetës së tyre në Kosovë”, thekson Nikolliq.

Siç ka thënë ai, fajtorë për imazhin e deformuar publik të jetës së serbëve në Kosovë kanë edhe mediat shqiptare, të cilat nuk i japin asnjë rëndësi dhe hapësirë ​​problemeve të serbëve dhe sulmeve ndaj tyre.

“Ne kemi edhe media shqiptare që nuk u kushtojnë as edhe një milimetër hapësirë ​​sulmeve të tilla me motive etnike dhe kjo krijon një pasqyrë krejtësisht të shtrembëruar të situatës reale në Kosovë”, tha Nikolliq.

Serbët nuk besojnë se dikush do ta zgjidhë problemin e tyre në Kosovë dhe për këtë arsye një numër i madh i tyre heqin dorë nga zgjidhja e tij para organeve të rendit, sipas Nikolliqit.

“Ka shumë shembuj të tillë, ku njerëzit nuk raportojnë sulme, sepse nuk besojnë se problemi i tyre do të zgjidhet dhe nëse dihet një situatë e tillë, mund të rrezikohen edhe më shumë. Pra nuk është një rast i rrallë që, kur bëhet fjalë, të themi, për situata pak më pak të rrezikshme, e megjithatë të motivuar etnikisht, serbët shpesh dinë të heshtin”, përfundoi Nikolliq.

Të gjitha sistemet mbrojtëse të serbëve u shkatërruan

Drejtori i programit të OJQ-së Qendra për Përfaqësimin e Kulturës Demokratike nga Mitrovica Veriore, Aleksandar Rapajiq, tha se jeta e serbëve në Kosovë është bërë shumë e ndërlikuar vitet e fundit, dhe se të gjitha sistemet mbrojtëse të serbëve u shkatërruan.

Rapajiq tha për Kosovo online se, derisa kryeministri i Kosovës Albin Kurti thotë se serbët në Kosovë “gëzojnë të mirat e punës së Qeverisë së Kosovës”, në anën tjetër, autoritetet në Prishtinë po bëjnë gjithçka për të shkatërruar çdo sistem mbrojtjeje për serbët.

Siç shtoi ai, qëllimi i Prishtinës është të ndërpresë të gjitha format e komunikimit ndërmjet serbëve dhe Beogradit.

“Përveç deklaratave të kryeministrit Kurti se serbët në Kosovë gëzojnë të mirat e punës së Qeverisë, shihet se jeta e serbëve është komplikuar në vitet e fundit. Të gjitha ato përfitime që kanë ekzistuar dhe sistemet e mbrojtjes praktikisht janë shkatërruar. Po bëhet gjithçka për të parandaluar çfarëdo lidhje të serbëve të Kosovës me Serbinë qendrore, me Beogradin”, tha Rapajiq.

Ka shumë shembuj se si po shkatërrohen mekanizmat për jetë më të mirë të serbëve, shton Rapajiq, e disa prej tyre janë se nuk mund të tërheqin të ardhura nga Serbia, nuk kanë mbrojtje në kuadër të Policisë së Kosovës...

“Janë shkatërruar mekanizmat mbrojtës që kanë ekzistuar për një jetë më të mirë të serbëve në Kosovë. Serbët kanë një ministër të detyrueshëm në qeveri që duhet të jetë përfaqësues i komunitetit serb, ai tani në fakt është përzgjedhur nga qeveria, kemi pasur mbrojtje brenda policisë, tani nuk e kemi këtë nuk kemi mundësi të paguajmë me dinarë, është e pamundur të marrim dinarë nga Serbia qendrore... Pra, ka shumë shembuj ku jeta e serbëve është bërë më e ndërlikuar, jo më e lehtë”, ka përfunduar Rapajiq.

Teoria dhe praktika

Analisti nga Graçanica, Aleksandar Gudzhiq, theksoi se sulmet gjithnjë e më të shpeshta të motivuara etnikisht ndaj serbëve në Kosovë janë rezultat i retorikës ndezëse të udhëhequr nga qeveria e Kosovës në vitet e fundit, por edhe narrativës gjatë 25 viteve të fundit "që serbët janë fajësuar për gjithçka”.

Siç ka theksuar, jeta dhe politika në Kosovë mund të ndahen në dy pjesë.

"Skena politike dhe jeta në Kosovë mund të ndahet në dy pjesë. Njëra është teori, tjetra është praktikë. Në teori Kosova ka ligje të shkëlqyera demokratike, por ato nuk zbatohen në praktikë", tha Gudzhiq.

Ai theksoi se ekstremistët shqiptarë shpesh sulmojnë KOS dhe pronën e serbëve.

"Sulmet ndaj serbëve edhe sot e kësaj dite kryesisht nuk kanë marrë epilog. Kosova është ndoshta e vetmja zonë në botë ku prona private nuk është e shenjtë. Vetëm në Kosovë ka mundësi që dikush t'ia uzurpojë pronën dikujt dhe të mos pësojë pasoja. Ka shembuj të panumërt ku shqiptarët e Kosovës kanë falsifikuar dokumentet dhe kanë përvetësuar pronat serbe. Edhe sot ka një numër të madh serbësh që kanë procese gjyqësore para Kosovës dhe institucioneve ndërkombëtare për të dëshmuar pronësinë e tyre”, shton Gudzhiq.

Siç thekson, shifra prej 68 sulmesh me motive etnike ndaj serbëve që nga fillimi i vitit nuk është befasuese, duke marrë parasysh retorikën ndezëse të Prishtinës dhe kryeministrit të qeverisë së Kosovës, Albin Kurti, por, shton ai, një narrativë e tillë mund të jetë dëgjuar në Kosovë edhe para ardhjes së Kurtit në pushtet, pra në 25 vitet e fundit.

Gudzhiq thekson se teksti i Historisë për fëmijët e shkollave fillore është një shembull i vërtetë i disponimit të shqiptarëve të Kosovës lidhur me çështjen e serbëve.

“Sa i përket sulmeve ndaj serbëve, ato janë efekt anësor dhe rezultat i retorikës ekstreme të udhëhequr nga Albin Kurti në vitet e fundit, por edhe i një narrative që po ndërtohet në Kosovë këto 25 vitet e fundit, për fajin ekskluzivisht serb për gjithçka që ka ndodhur në vitet 1990-të, sondazhi më i mirë i asaj narrative dhe sa çon në rrënim është fakti se libri i tyre i historisë fillon me një fotografi të Adem Jasharit, dhe mësimi i parë është masakra në Reçak dhe gjithçka që ndodhi në Reçak. Gjithçka është vendosur bardh e zi, se për gjithçka fajin e kanë serbët. Natyrisht, kjo nuk përkon me të vërtetën, sepse si dashuria, edhe lufta kërkon dy ose më shumë palë, në këtë rast është trekëndëshi i bashkësisë ndërkombëtare, serbët e Kosovës dhe shqiptarët e Kosovës. E gjithë kjo është rezultat i asaj se pse vazhdojnë sulmet me motive etnike ndaj serbëve”, tha Gudzhiq.

Ai theksoi se ka raste kur serbët nuk duan të raportojnë ndonjë sulm etnik të çfarëdo lloji për dy arsye. E para është frika dhe e dyta sepse janë të vetëdijshëm se rasti nuk do të ketë epilog.

“Disa serbë vendosin të raportojnë dhe unë di edhe disa raste kur ata nuk kanë vendosur të raportojnë dhunën. Ndoshta nga frika, ose ngaqë nuk duan t'i thellojnë ato keqkuptime, ndoshta udhëhiqen nga fakti se nëse ata tërhiqën, gjithçka do të ndalet”, ka përfunduar Gudzhiq.