Luhatjet (jo)logjike në numrin e votuesve para zgjedhjeve, kush duhet të reagojë?

Zgjedhje të reja, paradokse të vjetra. Graçanica edhe një herë është në qendër të vëmendjes për shkak të të dhënave se numri i votuesve në këtë komunë ka rënë më shumë se në vendet e tjera krahasuar me atë të përcaktuar për zgjedhjet lokale të tetorit, ndërsa në ato zgjedhje ai numër kishte qenë në rritje krahasuar me zgjedhjet parlamentare të shkurtit. Luhatja më e fundit e këtyre shifrave hedh dyshime mbi procesin e ardhshëm zgjedhor, dhe për të hequr çdo shqetësim do të ishte e dëshirueshme të dëgjohej mendimi i OSBE-s apo i delegacionit të BE-s në Kosovë, theksojnë bashkëbiseduesit e Kosovo online.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Kur para zgjedhjeve lokale në tetor pati vërejtje publike lidhur me listat e votuesve në Graçanicë, shpjegimi i Komisionit Qendror Zgjedhor ishte se ndryshimet ishin rezultat i aktivizimit të sistemit të adresave.

“KKZ udhëheq dhe përditëson listën e votuesve mbi bazën e të dhënave të sakta dhe të azhurnuara nga Regjistri Qendror Civil. Në këtë proces, lista pastrohet sistematikisht nga personat që kanë ndërruar jetë ose janë hequr dorë nga shtetësia e Republikës së Kosovës. Ndryshimet e vërejtura lidhen me aktivizimin e sistemit të adresave nga Agjencia e Regjistrit Civil dhe Agjencia Kadastrale e Kosovës, gjë që filloi në tetor të vitit 2024. Ky proces natyrshëm është reflektuar në përcaktimin e Qendrës së Votimit sipas adresës së banimit të çdo qytetari dhe ka ndikuar në një sërë komunash në Republikën e Kosovës”, ishte thënë atëherë nga KKZ-ja.

Për pyetjen se cili është arsyeja e ndryshimit të numrit të votuesve në Graçanicë tani, KKZ-ja nuk i është përgjigjur portalit tonë.

Që në Graçanicë sërish ka jokonsistenca para zgjedhjeve të parakohshme parlamentare, ka tërhequr vëmendjen para disa ditësh anëtari i Kryesisë së Listës Serbe, Igor Simiq, sipas të cilit këtu bëhet fjalë për inxhinieri të qartë politike.

Ai ka përmendur edhe shifra konkrete.

“Pas përfundimit të zgjedhjeve lokale dhe shpalljes së zgjedhjeve të parakohshme parlamentare, brenda vetëm dy muajve, komuna e Graçanicës ka humbur 740 votues sipas të dhënave të Komisionit Qendror Zgjedhor!? Numri i votuesve: shkurt – 22.881. shtator – 25.325, nëntor – 24.585. A do të reagojë dikush? A është kjo demokraci? Çfarë po bën regjimi në Prishtinë?”, pyeti Simiq.

Hulumtuesi i studimeve të sigurisë, Nikolla Vujinoviq, konsideron se situata duhet të sqarohet nga OSBE-ja dhe delegacioni i BE-së në Kosovë.

Uljen e numrit të votuesve në Graçanicë para zgjedhjeve parlamentare të 28 dhjetorit, pasi ai ishte rritur para zgjedhjeve lokale të mbajtura më 12 tetor, sipas mendimit të Vujinoviqit, nxit dyshime të bazuara se është duke u zhvilluar inxhiniering zgjedhor.

Shumë, thotë ai, reagojnë kur bëhet fjalë për zgjedhjet në Serbi, duke theksuar se ato duhet të jenë të ndershme dhe korrekte dhe se mediat duhet të jenë të lira, prandaj nga të njëjtat adresa duhet të vijë reagim edhe lidhur me zgjedhjet në Kosovë.

“Para së gjithash OSBE-ja, pastaj edhe delegacioni i Bashkimit Evropian, pasi Kosova synon të hyjë në Bashkimin Evropian. Të gjithë ata duhet, në njëfarë mënyre, të japin një përgjigje nëse bëhet fjalë për inxhiniering apo jo. Ose të paktën ta marrin parasysh këtë. Ajo që më frikëson është fakti që ata fare nuk i kushtojnë vëmendje kësaj teme. Tani ka pasur incidente në Mitrovicën e Jugut, ku përfaqësues të Partisë Demokratike të Kosovës kanë konstatuar se ka pasur një lloj ‘treni bullgar’ në disa vendvotime, e kjo ka hasur në heshtje absolute nga vëzhguesit ndërkombëtarë”, thotë Vujinoviq për Kosovo online.

Fakti që je para zgjedhjeve lokale në Graçanicë, e cila është shumicë serbe, ishte rritur numri i votuesve shqiptarë, siç thekson ai, vetë tregon se çfarë është tentuar me këtë.

"Fakti që tash në këtë komunë papritmas kanë ‘zhdukur’ 740 votues midis tetorit dhe dhjetorit, na tregon se dikush i ka tërhequr njerëzit e vet dhe i ka dërguar në ndonjë vend tjetër që e konsideron më të rëndësishëm", vlerëson Vujinoviq.

Ai megjithatë thekson se lista zgjedhore në Kosovë në përgjithësi është joreale, sepse në të figurojnë mbi dy milionë votues, ndërsa në terren nuk ka as 800 mijë.

Problem të veçantë lidhur me zgjedhjet e ardhshme të parakohshme ai e sheh edhe në faktin që ato mbahen më 28 dhjetor.

"Vështirë se Bashkimi Evropian, në kohën e festave të fundvitit, do të dërgojë aq shumë vëzhgues, dhe se edhe OSBE-ja do të ketë të mjaftueshëm, gjë që tregon se, sipas mendimit tim, bëhet fjalë për një përpjekje më të gjerë të Albin Kurtit për të siguruar fitoren me numër të mjaftueshëm mandatesh në mënyrë që të formojë qeverinë", është i mendimit Vujinoviq.

Dushan Borisavleviq nga Këshilli Rinor i Komunës së Graçanicës deklaroi për Kosovo online se nuk është normale që para zgjedhjeve parlamentare të 28 dhjetorit në këtë komunë të ketë 700 deri në 800 votues më pak.

"Është jo normale që vetëm një muaj pas zgjedhjeve lokale të ketë 700 deri në 800 votues më pak, ashtu siç nuk ishte natyrale as ardhja e votuesve të rinj në vendbanimet me shumicë serbe gjatë zgjedhjeve lokale. Këto shifra janë thjesht të ekzagjeruara, ndërsa prapavija dhe pasojat afatgjata do të shihen në zgjedhjet e ardhshme lokale dhe gjatë katër viteve me anëtarët e rinj të vetëqeverisjes lokale", tha Borisavleviq për Kosovo online.

Ai dyshon se pas zhvendosjes së vendvotimeve ekzistojnë qëllime të fshehura, sepse, siç thekson ai, pjesëtarët e komunitetit shqiptar para zgjedhjeve lokale nuk kanë qenë fare të informuar se vendvotimi i tyre ishte zhvendosur diku në territorin e komunës së Graçanicës.

Historiani Aleksandar Guxhiq thotë se nuk e di cili është qëllimi dhe dëshira e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve dhe nuk dëshiron të besojë se bëhet fjalë për ndryshimin e vullnetit zgjedhor apo për qëllime të fshehta, por paralajmëron se numri i votuesve shqiptarë dhe serbë në territorin e komunës së Graçanicës vë në pikëpyetje tërë procesin zgjedhor të zgjedhjeve të jashtëzakonshme parlamentare.

“Para zgjedhjeve parlamentare të 9 shkurtit të këtij viti ekzistonte një numër i caktuar votuesish shqiptarë dhe serbë, ndërsa para zgjedhjeve lokale numri i votuesve shqiptarë ishte rritur. Tani, para zgjedhjeve të përsëritura parlamentare, numri i votuesve shqiptarë është zvogëluar, pjesërisht edhe ai i votuesve serbë. E gjithë kjo e vë në dyshim rregullsinë e procesit zgjedhor dhe hap mundësinë për spekulime dhe manipulime, e kjo është diçka që nuk i duhet Komisionit Qendror të Zgjedhjeve dhe institucioneve të Kosovës që para zgjedhjeve parlamentare të ulin ose të rrisin numrin e votuesve”, deklaroi Guxhiq për Kosovo online.

Ai mendon se nëse bëhet fjalë për azhurnimin e listës zgjedhore, atëherë kjo duhet të bëhet pas procesit zgjedhor.

“E gjithë kjo lë një përshtypje të keqe për tërë procesin zgjedhor që na pret. Sipas mendimit tim, kjo është veprim i ngathtë i Komisionit Qendror të Zgjedhjeve”, thekson Guxhiq.

Graçanica, megjithatë, nuk është shembulli i vetëm i mospërputhjeve që shoqërojnë proceset zgjedhore në Kosovë.

Kështu, drejtori ekzekutiv i Qendrës për Avokimin e Kulturës Demokratike në Mitrovicën e Veriut, Dushan Radakoviq, kujton se problemi me ndryshimin e vendvotimeve gjatë zgjedhjeve lokale nuk është regjistruar vetëm në Graçanicë ose Prishtinë, por edhe në veri të Kosovës.

“Ne kemi treguar se ky ishte një problem edhe para zgjedhjeve lokale. Këtu kishte njerëz të cilëve u ishin zhvendosur vendvotimet në Istog, Prishtinë, Gjilan, Gushtericë…, edhe pse nuk kishin asnjë lidhje me ato vende. Me këtë merret Komisioni Qendror i Zgjedhjeve dhe shpresoj që një ditë do të marrim vesh se çfarë fshihet pas kësaj, ndërsa tani mund të supozojmë se është çështje e asaj se në cilin moment dhe për cilat zgjedhje duhen votat”, tha Radakoviq për Kosovo online.

Edhe sipas vlerësimit të tij, ndryshimi i numrit të votuesve në Graçanicë, pasi ishte rritur para zgjedhjeve lokale, dhe tani është zvogëluar përpara zgjedhjeve parlamentare, është një lloj inxhinierie

Ai thekson se qendrat e votimit në Marigona, Preoca dhe Ajvali u ripaketuan padyshim për zgjedhjet lokale, në mënyrë që iniciativa e bashkuar e të gjitha partive shqiptare që merrnin pjesë në zgjedhje të kishte rezultatet më të mira të mundshme.

"Kështu ishte për zgjedhjet lokale, dhe kur zgjidhet parlamenti, ata njerëz nuk janë më qytetarë të Graçanicës", thotë Radakoviq.

Përndryshe, periudha për kontestimin e pasaktësive në listën e votuesve, sipas vendimit të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, zgjat deri më 6 dhjetor, që do të thotë se ka ende kohë për të eliminuar parregullsitë e mundshme.