A mund të forcojë Lëvizja për Popullin dhe Shtetin pozitën e Serbisë në dialogun për Kosovën?

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, javën e kaluar tha se ka ardhur koha për të krijuar një Lëvizje të madhe për Popullin dhe Shtetin "e cila do të ketë forcën për të përshpejtuar rritjen ekonomike të Serbisë dhe për të mbrojtur interesat kombëtare dhe shtetërore". Partitë politike sapo kanë filluar të deklarojnë nëse e shohin veten në një lëvizje të tillë dhe çfarë presin prej saj dhe analistët besojnë se ajo do të bashkojë një numër më të madh partish dhe individësh, ndërsa sa i përket qëndrimit ndaj çështjes së Kosovës, besojnë se ky projekt do të shprehë unitet politik.

Duke shpjeguar idenë e lëvizjes, presidenti Vuçiq tha se qëllimi është mbledhja e njerëzve që duan të mbrojnë dhe ruajnë Serbinë.

“Ai duhet të mbledhë njerëz të denjë që duan Serbinë në rrugën evropiane dhe ata nuk duan që ne të merremi me rusët. Ata nuk duhet të bien dakord për gjithçka, por duhet të kenë si prioritet Serbinë, zhvillimin dhe përparimin e saj”, tha Vuçiq.

Predrag Llacmanoviq nga agjencia “Faktor plus”, thotë për Kosovo online se se Lëvizjen për Popullin dhe Shtetin e sheh si një organizatë ombrellë që do të mbledhë një numër të madh njerëzish me mendje të njëjtë, si individë që janë aktivisht të përfshirë në politikë dhe ata që nuk janë të përfshirë në politikë, por kanë ndikim në opinionin publik dhe të cilët respektohet nga opinioni, organizatat, lëvizjet, partitë e vogla, liderët lokalë, partitë që janë të dukshme në jetën politike të Serbisë dhe partitë kryesore parlamentare që ndajnë ide të ngjashme.

“Ndoshta ata dallojnë në disa këndvështrime – si të zbatohet politika ekonomike, madje si të zbatohet politika ndaj Kosovës, por nëse ndjekin të njëjtin kurs të vështirë kombëtar, që nuk duhet të dorëzohet nën asnjë presion, mendoj se të gjithë ata e kanë vendin e tyren ku mund të mblidhen. Dhe ideja nuk është e keqe, sepse Serbisë i duhet një qëndrim i unifikuar kombëtar për ndoshta çështjen më të rëndësishme, që është ndoshta çështja e mbijetesës së popullit serb”, thotë Llacmanoviq.

Ai kujton se për këtë lëvizje është diskutuar edhe në të kaluarën dhe se beson se ajo po ndryshonte dhe po piqej, por Aleksandar Vuçiq ndjeu se diçka e tillë duhej në këtë moment dhe se ishte hapi i radhës në bashkimin e popullit serb apo një vepër e mirë.për të arritur qëllime të mëdha.

“Janë paralajmëruar shumë projekte të mëdha edhe për sa i përket ekonomisë së Serbisë dhe zhvillimit të infrastrukturës, por edhe për qëndrimin ndaj Kosovës, qëndrimin ndaj luftës ndërmjet Rusisë dhe Ukrainës, ndoshta edhe qëndrimin ndaj luftës mes Izraelit dhe Palestinës, nuk do të ishte keq sikur të ishim më të bashkuar për çështjet kyçe. Kështu Serbia do t'i kalonte më lehtë të gjitha vështirësitë që has”, beson Llacmanoviq.

I pyetur nëse dialogu i Brukselit me Prishtinën do të jetë më i lehtë për palën serbe nëse ai mbështetet nga një trup më i gjerë i shoqërisë i mishëruar në një lëvizje të tillë, apo nëse mund të ketë nga ata brenda lëvizjes që do të "shtrëngohen" dhe do të jenë faktor kufizues për vendimmarrje, Llacmanoviq thotë se supozon se ndonjëherë do të ketë mosmarrëveshje, por se kjo nuk është pengesë për arritjen e një qëndrimi të përbashkët përmes diskutimeve.

"Është më mirë kur ke unitet, por pse të mos kesh qëndrim më të ashpër? Do të ketë mosmarrëveshje në një moment, supozoj se jo të gjithë do të pajtohen me idenë e të gjithëve, kjo është normale në çdo organizatë, por nuk shoh se do të jetë shumë pengesë për të pasur një qëndrim të përbashkët në fund”, thotë Llacmanoviq.

Duke folur për partitë që sheh në lëvizjen e re, bashkëbiseduesi ynë thotë se supozon se kandidatët kryesorë do të jenë disa parti të spektrit të djathtë.

“Qoftë Dveri, Zavetnici, Partia Popullore që është tkurrur jo pak... besoj se do të ftohen si parti apo individë nga ato parti, supozoj se PSS do të marrë një ftesë dhe do të shkojnë të gjithë në bisedimet.Ajo eshte politike,do te shohim ne cfare kushtesh do te ftohen dhe ne cfare kushtesh do te pranoje dikush te behet pjese e levizjes per te ruajtur identitetin e tyre.E kam fjalen ne rradhe te pare për PSS. Me siguri kane frike të mbytjes në atë lëvizje, kështu që ndoshta do të shkojnë në disa kushte për të ruajtur idenë e tyre të majtë dhe që emri i tyre të mos zhduket nga spektri politik, supozoj se një kusht të tillë do ta kenë Ivica Daçiq ose kolegët e tij nga partia, ndoshta disa edhe të tjerat, por këto janë modalitete që mund të zgjidhen. Kjo është politikë, gjithmonë ka negociata, në politikë duhet të jesh gati për kompromise. Ndoshta disa parti do të forcohen individualisht brenda lëvizjes", thotë Llacmanoviq.

Ndërkaq, zyrtari i Partisë Socialiste të Serbisë, Novica Tonçev, tha se partia nuk ka marrë ftesë për bisedime për lëvizjen dhe se vendimin për anëtarësim apo mospranim të mundshëm do ta marrin autoritetet partiake.

"Së pari duhet të njihemi me platformën dhe kushtet në mënyrë që të mos lejojmë PSS të mbytet në atë lëvizje," tha Tonçev.

Lidhur me atë se a e sheh lëvizjen “Zavetnici” në Lëvizjen për Popullin dhe shtetin, Millica Gjurgjeviq Stamenkovski tha se kjo parti e sheh veten në të gjitha formatet në të cilat do të diskutohet për ruajtjen e sovranitetit të Kosovës dhe Metohisë, të familjes dhe vlerave të tjera. Ajo tha gjithashtu se lëvizja, nëse formohet sipas vlerave të duhura, mund të jetë “organizata politike më serioze dhe masive që nga futja e sistemit shumëparlamentar”.

Sociologu Vlladimir Vulletiq thotë për Kosovo online se Lëvizja për Popullin dhe Shtetin duhet të krijojë një pellg ujëmbledhës në Serbi lidhur me Kosovën dhe se do të tregojë një ndryshim të qartë në krahasim me ata që janë vetëm deklarativisht për ruajtjen e statusit juridik shtetëror të Serbisë.

Ai thotë se për një kohë shumë të gjatë në Serbi ka qenë e dukshme se ka një lloj ndarjeje jo të hapur për çështjen se çfarë dhe si të veprohet me Kosovën në të ardhmen.

“Ka shumë pak individë që flasin hapur se duhet të njihet pavarësia e Kosovës. Dikur kemi pasur një situatë me partinë e Çedomir Jovanoviqit dhe sigurisht që kanë humbur mbështetjen në opinion dhe për këtë askush sot nuk e bën publikisht. Por, nga ana tjetër, shumë janë në një mënyrë ose në një tjetër pro këtij opsioni dhe mendoj se krijimi i një lëvizjeje të tillë do të ekspozonte synimet e atyre që mbrojnë një politikë të tillë. Dhe mendoj se në fund të fundit është koha për ta bërë këtë”, thotë Vulletiq.

Siç shton ai, do të ishte ideale që lëvizja të përbëhej nga shumicën e partive politike dhe individëve me ndikim, por nuk ka dyshim se kështu do të jetë.

“Nga ana tjetër, dhe ajo që është më e rëndësishme, në planin ndërkombëtar do të tregohej nëse, dhe në çfarë mase dhe kush në Serbi mund të llogarisë në kë kur është fjala për presionet që do të jenë gjithnjë e më intensive gjatë kësaj kur është fjala për çështjen e pavarësisë së Kosovës. Në këtë kuptim, nëse krijohet një bllok që do të ishte mjaft i fortë dhe që do të përfshinte parti të ndryshme, jo vetëm ato që janë pjesë e qeverisë, sepse kjo nuk është vetëm çështje e qeverisë dhe opozitës, por një çështje e së ardhmes të Serbisë, atëherë shanset në fakt do të reduktoheshin shumë për t'i zbatuar ato plane. Pra, këtu nuk bëhet fjalë për asgjë tjetër, por mbi të gjitha për qëndrimin ndaj KdheM”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Nëse lëvizja do të merrte një shkallë më të gjerë, Vulletiq thotë se nuk ka dyshim se kjo do të lehtësonte pozicionin e Serbisë në negociatat në Bruksel.

“Në fund të fundit, politikat e fuqive të mëdha vijnë gjithmonë në atë se si të krijohet apo të gjendet një çarje në subjektin me të cilin po negociojnë, dhe kjo sigurisht që do ta vështirësonte për ata që përpiqen të bindin relativisht shpejt Serbin, mund të themi me siguri, një lloj kapitullimi”, thotë Vulletiq.

Lufta për Kosovën, thekson ai, nuk mund të reduktohet vetëm në pyetjen se cila është e ardhmja e Kosovës, sepse të gjithë e dimë, shton ai, se e gjithë kjo ka rrëshqitur në një drejtim të paktën që nga viti 1974.

“Këtu është fjala që shteti dhe populli të tregojnë forcën e tyre dhe të mos lejojnë që kjo çështje të zgjidhet pa asnjë rezistencë dhe me pëlqimin tonë”, përfundon Vulletiq.

Lëvizja për Popullin dhe Shtetin, sipas vlerësimit të drejtorit të programit të Demostatit Zoran Panoviqit, do të jetë një lloj aleance e re e koalicionit, në të cilën, për sa i përket çështjes së Kosovës, nuk do të hyjë në detaje në aspektin e politikës operacionale, por më shumë do të kërkohet një lloj uniteti i veprimit politik dhe mbështetje për lëvizjet dhe negociatat që do të udhëheqë presidenti Vuçiq.

I pyetur nëse pritet që ata që janë të interesuar të jenë pjesë e lëvizjes do të kenë parakushte lidhur me politikën që do të zhvillohet rreth Kosovës dhe dialogun në Bruksel, Panoviq thotë se çështja “Kosovës ka dinamikën e vet që zgjat për një kohë të gjatë dhe që është mjaft traumatike” dhe se është e vështirë të krijosh një politikë plotësisht të përcaktuar, si dhe se nuk është reale të paragjykosh diçka me betime të forta.

“Problemi për ne në Serbi është se asnjëherë nuk kemi pasur një konsensus të qartë të brendshëm për Kosovën, dy të tretat, se ekziston një qëndrim që pak a shumë qëndrojnë prapa të gjitha partitë politike dhe se nuk bëhet asnjë fushatë në atë linjë me të vërtetë një lloj konfuzioni që është i keq për interesat kombëtare serbe”, thotë Panoviq për Kosovo online.

Siç thekson ai, procesi i negociatave për Kosovën është i ndërlikuar dhe ndikohet nga një sërë faktorësh, të brendshëm dhe të jashtëm.

"Sigurisht, qëllimi i Serbisë është të gjejë zgjidhjen më të mirë të mundshme në momentin e caktuar, dhe nëse mundet, të ketë mbështetje politike. Kjo nuk do të thotë se vetëm lëvizja duhet të mbështesë një zgjidhje. Ju keni një situatë rreth Marrëveshjes së Dejtonit kur shumica e partive të rëndësishme opozitare e mbështetën atë marrëveshje, e cila ishte jotipike për situatën tonë, por u vlerësua se është në interes të popullit serb, kështu që do të shohim se si do të përcaktohet skena politike nëse do të ketë një marrëveshje më serioze marrëveshje për Kosovën apo ofertë për zgjidhje”, thotë Panoviq.

Drejtori i Demostatit gjithashtu mendon se është e pazakontë që një lëvizje të krijohet nga një parti, sepse, thotë ai, zakonisht shkon anasjelltas - nga një lëvizje në parti.

"Një nga arsyet e mira që lëvizja nuk u krijua më herët është se, siç tregon hulumtimi ynë, që antarët e PPS qëndron më mirë në anëtarësimin në PPS sesa disa lëvizje të mjegullt, ashtu si është antarsimi në PPS dallohet më mirë në anëtarësimin në PSS, e cila qëndron nuk do te thote qe nje fushate e caktuar motivuese dhe ajo levizje nuk do te fitoje peshen e saj, eshte me e lehte qe dikush te hyje ne te, PPS sigurisht qe do te jete strumbullar dhe levizja mund te jete nje zgjidhje komode per partite me te vogla sic eshte levizja socialiste apo Zavetnici, që kanë një peshë specifike ideologjike”, thotë Panoviq.

Ai veçon si kyç pozicionin e PSS, për të cilin thotë se është i sikletshëm, sepse pyetja është se çfarë do të mbetet nga PSS nëse i bashkohen lëvizjes.

“Ata janë të rëndësishme për Vuçiqin që të zgjerojë mbështetjen e qeverisë, por pyetja është se çfarë do të mbetet nga PSS, a do të thotë kjo përfundimisht se ata po hyjnë në zonën gravitacionale të PPS dhe se do të humbasin njohjen e tyre? Kjo, në Mendimi im është një lëvizje e rrezikshme për ta dhe është çështje e vlerësimit të tyre politik”, thotë Panoviq.

Lëvizja, shton ai, në një mënyrë të çuditshme mund të kontribuojë në krijimin e dypartisë "të detyruar" në Serbi.

“Të gjithë ata që do të jenë në lëvizjen e Vuçiqit do të jenë në një lëvizje, të gjithë ata që nuk janë në kundërlëvizje, mendoj se diferencimi në Serbi po shkon në atë drejtim që do të ndahet qartë në dy kampe, që nuk është keq”, thotë Panoviq.

Si një nga pikat e mundshme të mosmarrëveshjes në lëvizjen e ardhshme, Predrag Llacmanoviq sheh, siç thotë ai, orekset e tepërta që janë gjithmonë të pranishme tek disa njerëz.

“Dikush apriori kërkon menjëherë një pozicion të caktuar dhe pyetja është nëse e meritojnë. Kjo është diçka që do të ndodhë, që dikush do të dëshirojë shumë pa shfaqur më parë disa cilësi apo pa u dëshmuar në praktikë. Besoj se do të ketë individë të cilët do të duan të hyjnë në lëvizje dhe do të kenë idenë se duhet të marrin një vend të veçantë. Është e ngjashme me një parti politike. Ndonjëherë orekset janë të mëdha dhe ka pak hapësirë", thekson Llacmanoviq.