Pa pritshmëri të mëdha nga dialogu deri në fund të vitit

Një raund i ri i dialogut ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës në nivel të negociatorëve kryesorë do të mbahet nesër në Bruksel dhe sipas të intervistuarve të Kosovo online, ky mund të jetë një nga takimet e fundit me Mirosllav Lajçakun si ndërmjetës. Krahasuar me raundin e mëparshëm të 24 tetorit, ata nuk presin ndonjë përparim dhe as nuk presin që deri në fund të vitit të arrijnë marrëveshje për ndonjë çështje.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Kryenegociatori i Beogradit Petar Petkoviq dhe ai i Prishtinës Besnik Bislimi po shkojnë në Bruksel, dhe zëdhënësja e Komisionit Evropian, Anita Hiper, njoftoi se në takim do të diskutohen një sërë çështjesh, përfshirë zbatimin e Marrëveshjes për rrugën drejt normalizimit.

Petkoviq ka bërë të ditur se edhe këtë herë do të insistojë në një takim trepalësh dhe se pala serbe ka vullnet politik për të shkuar në drejtim të zgjidhjes së të gjitha problemeve, mbi të gjitha për atë që është rënë dakord.

Në anën tjetër, zëvendëskryeministri i Kosovës, Besnik Bislimi, ka thënë se në takimin e nesërm nuk duhet të presim rezultate, pasi siç ka thënë ai, biseda po zhvillohet në një “moment kritik”, për shkak të sulmit ndaj Kanali Ibër-Lepenci, ardhja e njerëzve të rinj në Komisionin Evropian dhe për shkak të largimit të përfaqësuesit special të BE-së për dialog, Mirosllav Lajçak. Sipas tij, kjo nuk është periudha më e mirë për të nisur “diçka më të madhe”.

Ndonëse pas raundit të tetorit, Lajçak ka deklaruar se nuk ka përparim në zbatimin e Marrëveshjes për rrugën drejt normalizimit nga viti 2023, ai po ashtu ka deklaruar se është optimist për disa përparime për disa çështje të tjera kyçe.

Koordinatori i Grupit të Punës të Konventës Kombëtare të BE-së për Kapitullin 35, Dragisha Mijaçiq, e sheh raundin e nesërm të dialogut si më shumë si një takim formal, dhe arritja e progresit, siç thotë ai, nuk është reale sepse në Kosovë po zhvillohet një fushatë zgjedhore.

“Mund ta konsiderojmë takimin si të rregullt në këtë pjesë të vitit. Zakonisht para pushimit të Krishtlindjeve mbahet një lloj takimi ndërmjet përfaqësuesve të Beogradit dhe Prishtinës, ku do të shqyrtohen të gjitha çështjet që kanë qenë në tavolinë prej kohësh. Nuk besoj se do të ketë takim trepalësh dhe nëse ka, nuk jam i sigurt se mund të arrihet ndonjë marrëveshje”, ka deklaruar Mijaçiq për Kosovo online.

Sa i përket temave që do të jenë në rendin e ditës, ai thekson se në tavolinë do të ketë një plan vijues, gjegjësisht plan për zbatimin e marrëveshjes Bruksel-Ohër, që ka qenë temë që nga miratimi i marrëveshjes.

“Pyetja është nëse ky është takimi i fundit i organizuar nga Lajçak, që kur Kaja Kallas mori postin e Përfaqësueses së Lartë për Politikë të Jashtme dhe pyetja është nëse Lajçak do të mbajë pozicionin e tij apo ka gjasa të largohet. Nëse ai largohet, që ndoshta do të jetë në janar ose shkurt, do të thotë se ky është ndoshta një nga takimet e fundit, nëse jo takimi i fundit i organizuar nga Mirosllav Lajçak”, thotë Mijaçiq.

I pyetur nëse Beogradi dhe Prishtina kanë pikëpamje të ndryshme se çfarë duhet të zbatohet fillimisht nga marrëveshja Bruksel-Ohër, Mijaçiq thotë se problemi është se Lajçaku dhe Bashkimi Evropian nuk i kanë përcaktuar hapat në zbatim.

“Ata nuk duhet ta linin atë paqartësi konstruktive tek të dyja palët për të akuzuar njëri-tjetrin se cili është hapi i parë dhe cili është hapi i dytë. Hapi i parë pritet të jetë dërgimi i statutit të BKS-së për miratim nga qeveria e Kosovës për vlerësim nga Gjykata Kushtetuese, dhe Qeveria e Kosovës nuk do ta bëjë këtë. Në anën tjetër, Qeveria e Kosovës ka vendosur disa nga tre kushtet e saj. Ajo gjithmonë vendos kushte të reja kur bëhet fjalë për negociatat, dhe duke pasur parasysh se tani është fushata parazgjedhore, realisht nuk besoj se Kurti do ta tërheqë propozimin e tij në këtë mes dhe do të pranojë ndonjë zbatim të mëtejshëm të marrëveshjes së Ohrit apo të punojë në planin me sekuenca”, vlerëson Mijaçiq.

Në rrethana të tilla, shton ai, lind pyetja se si të ruhet paqja deri në zgjedhjet e Kosovës dhe na mbetet  të shpresojmë se nuk do të ketë provokime, por se kjo periudhë parazgjedhore dhe cikël zgjedhor do të përfundojë pa incidente.

Edhe profesori asistent i Fakultetit të Shkencave Politike në Beograd, Stefan Surlliq, nuk është optimist për arritjen e marrëveshjeve të reja në kuadër të dialogut deri në fund të vitit, sepse në Kosovë janë zgjedhjet në shkurt, prandaj nuk është në interesin politik të Prishtinës që të bëjë ndonjë lëshim ndaj Beogradit.

Në këtë moment, ka deklaruar Surlliq për Kosovo online, pritet një agjendë e re nga Komisioni Evropian dhe mbetet të shihet nëse Miroslav Lajçak do të zëvendësohet si ndërmjetës nga ndonjë personalitet i ri, ose Kaja Kallas, përfaqësuesja e lartë e BE-së për politikën e jashtme dhe të sigurisë, do të mbetet personi dominues dhe negociatori në marrëdhëniet mes Beogradit dhe Prishtinës.

Edhe për atë që tashmë është rënë dakord në dialog, sipas vlerësimit të Surlliqit, nuk do të ketë të dhëna se do të zbatohet në periudhën e ardhshme.

“Ndoshta çështja e lirisë së tregtisë, hapja e vendkalimeve të tjera dhe qarkullimi më i shpejtë i mallrave në Medar do të lihen në disa zgjidhje teknike, por edhe në atë fushë, fundi i vitit është shumë i shkurtër, edhe pse ka një marrëveshje të përgjithshme të dy aktorëve ndërkombëtarë dhe Beogradit dhe Prishtinës që përfundimisht të mundësohet tregtia e lirë”, thekson ai.

Në pyetjen se a duhet të presim që në raundin e nesërm të dialogut tema të jetë sulmi në kanalin Ibër-Lepenci, Surlliq thotë se ka mundësi që të ketë shkëmbim të akuzave politike për këtë çështje, gjë që nuk do të sjellë përparim.

“Në fund gjithçka do të vijë në përfundimin se duhet të hetohet dhe organet kompetente të japin verdiktin e tyre. Beogradi shumë hapur ofroi një hetim ndërkombëtar, por ky nuk do të jetë objekt i dialogut mes Beogradit dhe Prishtinës, ashtu siç nuk ishte rasti i Banjskës. Të gjitha incidentet në terren para së gjithash duhet të kenë një gjykim përfundimtar të organeve kompetente dhe pastaj të shohim se kush qëndron prapa dhe kush e cenon paqen mes serbëve dhe shqiptarëve”, thekson Surlliq.

Belgzim Kamberi, analist politik nga Prishtina, beson se takimi i nesërm do të jetë i tipit protokoll, sipas të cilit në këtë moment nuk mund të pritet përparim i madh në dialog dhe as në zbatimin e marrëveshjes Bruksel-Ohër, si për shkak të zgjedhjeve në Kosovë, ashtu edhe për shkak se nuk ka përfunduar tranzicioni i pushtetit në SHBA dhe në institucionet e Bashkimit Evropian pas zgjedhjeve brenda BE-së.

“Dialogu mbeti në planin e zbatimit, pra planin vijues. Prishtina kërkon që Beogradi t'i njohë simbolet e Kosovës dhe të ketë përparim në përfshirjen e Kosovës në organizatat ndërkombëtare, ndërsa Beogradi, në anën tjetër, insiston që dekreti për BKS të dërgohet fillimisht në Gjykatën Kushtetuese. Në atë situatë dhe me atë taktikë nuk mund të pritet përparim i madh”, vlerësoi Kamberi për Kosovo online.

Ai nuk beson se deri në fund të vitit mund të ndodhë një takim i nivelit të lartë mes Albin Kurtit dhe Aleksandar Vuçiqit.

“Kryeministri Kurti jo vetëm që nuk do të ishte i gatshëm të takohej me presidentin Vuçiq para zgjedhjeve, por është e vështirë që presidenti Vuçiq të ketë kohë të takohet me kryeministrin Kurti për shkak të rrethanave dhe ngjarjeve të fundit në Beograd dhe tragjedisë në Novi Sad”, thotë Kamberi.