"Tepër pak dhe tepër vonë": Çfarë (nuk) përfitojnë serbët nga vonesa tre mujore e zbatimit të rregullores së BQK-së?

Kryeministri i Kosovës Albin Kurti tha për televizionin Blumberg se qeveria nuk mund ta revokojë vendimin e BQK-së, por se serbëve do t'u jepet kohë të përshtaten dhe shtoi se nuk do të ketë masa ndëshkuese gjatë periudhës tranzitore prej tre muajsh. Në vend që të pranojnë ofertën “galante” të kryeministrit të Kosovës, serbët dje kanë protestuar në Mitrovicën e Veriut. Bashkëbiseduesit vlerësojnë për Kosovo online se Kurti në këtë mënyrë vetëm po “blen kohë para ndërkombëtarëve”, ndonëse as ajo blerje nuk dukej se shkoi mirë - të paktën duke gjykuar nga deklaratat e Hillit dhe Eskobarit sot.

Banka Qendrore e Kosovës do të marrë masa shtesë në tre muajt e ardhshëm për të siguruar një periudhë kalimtare për zbatimin e rregullores për operacionet me para të gatshme, është bërë e ditur nga ai institucion. “Menyja” e ofruar përfshin një e-mail për ankesa, një numër të dedikuar Viber dhe disa masa të tjera, por askush, mesa duket, nuk është tepër entuziast – përveç kryeministrit të Kosovës, i cili në një intervistë për Blumberg tha se “përgatitjet për rregulloren e re shkuan pa probleme, mjaft të suksesshme”.

“Edhe partnerët tanë amerikanë dhe evropianë thonë se kjo masë është e ligjshme, sepse lufton veprimtaritë e paligjshme financiare. Nuk duhet të shpejtojmë në zbatimin”, tha Kurti.

Partnerët, megjithatë, u shprehën menjëherë sot dhe përsëritën se janë të shqetësuar për lëvizjet e njëanshme të Prishtinës.

I dërguari special i Shteteve të Bashkuara të Amerikës për Ballkanin Perëndimor, Gabriel Eskobar, tha se vendi e ka plotësisht të qartë se nuk mund të ketë lëvizje të njëanshme dhe se lëvizje të tilla do të kenë pasoja. Kurse ambasadori amerikan në Serbi, Kristofer Hill, tha nga Uashingtoni se qeveria amerikane ishte shumë e qartë për shqetësimet e saj për qëllimin për ndalimin e dinarit në Kosovë dhe çfarë do të thotë ai për njerëzit që jetojnë atje dhe shtoi se normalizimi i marrëdhënieve duhet të arrihet.

Pra, të gjithë ishin të qartë, por duket se askush nuk e ka të qartë se çfarë do të jenë tre muajt e ardhshëm për jetën e serbëve në Kosovë.

Bashkëbiseduesit e portalit tonë vlerësojnë se tre muajt për të cilët flet BQK janë vetëm një “parullë” dhe “blerje e kohës së Kurtit para ndërkombëtarëve” dhe se vendimi për anulimin e dinarit nuk i bën dobi askujt – as vetë Qeverisë së Kosovës.

Politologu Ognjen Gogiq thotë se “tepër pak dhe tepër vonë” është gjithçka që Banka Qendrore e Kosovës ka sjellë si masa për t'iu përshtatur dekretit për heqjen e dinarit, dhe shton se masat e shpallura mund të kishin kuptim nëse do të ishin zbatuar para hyrjes në fuqi të vendimit.

“Po kërkohet një mënyrë për t'u përshtatur realisht me qytetarët dhe për të përmbushur nevojat dhe pritshmëritë e tyre dhe jo pasi vendimi të hyjë në fuqi dhe pasi të mbahet seanca e Këshillit të Sigurimit me atë rast, gjë që tregon qëndrimin e qartë të bashkësisë ndërkombëtare se nuk ka asnjë mirëkuptim për një vendim të tillë, ky është më tepër një menaxhim i krizës apo PR i krizës i Bankës Qendrore të Kosovës, me të cilin po mundohen të amortizojnë deri diku pakënaqësitë e mëdha me të cilat janë përballur nga vende të ndryshme të botës, në fakt. Dhe ato shtete që mbështesin pavarësinë e Kosovës dhe madje përkrahin të drejtën e BQK-së për të rregulluar përdorimin e valutës, nuk e kuptojnë mënyrën se si është bërë, pra e gjithë kjo është një improvizim që duhet të mbulojë sytë dhe të shërbejë për tu hequr njolla sepse ky vendim realisht i ka shkaktuar dëm të madh reputacionit të qeverisë aktuale në Prishtinë”, thotë Gogiq.

Sipas fjalëve të tij, kjo në asnjë mënyrë nuk do t'i kontribuojë qytetarëve dhe nuk do t'ua lehtësojë serbëve në Kosovë që në asnjë mënyrë në këtë situatë. Ai paralajmëron se edhe në këta tre muaj mund të priten disa lëvizje provokuese, si prishja e punës së institucioneve serbe, postës etj.

“Përveç kësaj, ajo që është paralajmëruar vështirë se do të realizohet në tre muajt e ardhshëm, është edhe çështja e licencave për institucionet që mund të marrin dinarë, askush nuk po flet për këtë. Këta tre muaj nuk janë ditë D, sepse dinari tashmë është i paaftë dhe si i tillë nuk do të thotë asgjë”, përfundon ai dhe shton se gjëja kryesore është që të shtrëngohet unaza rreth dinarit dhe rreth institucioneve serbe, dhe së fundi rreth serbëve në Kosovë, dhe të ndërpritet fluksi i mjeteve nga Serbia në një mënyrë ose në një tjetër.

Eksperti i ekonomisë Safet Gërxhaliu vlerësoi për Kosovo online se një fushatë e tillë erdhi me vonesë, sepse, siç thekson ai, çështja e dinarit tashmë është politizuar dhe Kosovës mund ti kushtojë zgjatjen e masave të Bashkimit Evropian dhe kjo do të jetë temë e dialogut në Bruksel.

Gërxhaliu thekson se është më e zgjuar të mësosh nga gabimet dhe të “parandalosh, jo të kurosh” disa gjëra, si dhe se dialogu nuk ka alternativë.

“Problemi është se çdo marrëdhënie ndërmjet serbëve dhe shqiptarëve, apo ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, nuk mund të ketë asnjëherë karakter të pastër ekonomik pa konotacion politik dhe është ky politizim që çon në situatën në të cilën jemi tani. Mendoj se ky vendim është marrë në rrethana shumë rënduese, duke qenë se dialogu po zhvillohet në Bruksel dhe priten disa marrëveshje për normalizim. Duke marrë parasysh se Kosova është nën sanksione, masa të Bashkimit Evropian dhe në këtë kontekst duhet të jepen rezultate të veçanta për normalizimin e marrëdhënieve në Kosovë, për të sjellë një vendim të tillë, mendoj se kjo nuk i favorizon as Qeverisë dhe as Kosova dhe veçanërisht normalizimi i marrëdhënieve në mes të Kosovës dhe Serbisë dhe ndërmjet shqiptarëve dhe serbëve”, tha Gërxhaliu.

Ai thekson se ndoshta do të ishte ndryshe nëse më herët do të kishte një njoftim në atë drejtim dhe se tani i gjithë procesi ka marrë dimension politik.

“Kam një parandjenjë të çuditshme se kjo sigurisht do të jetë pjesë e dialogut në Evropë dhe duke pasur parasysh se Kosova nuk ka fuqi politike apo diplomaci që disi ta ngadalësojë, mendoj se ky problem do të vazhdojë. Më vjen mirë që Banka Qendrore filloi me disa fushata dhe njoftime, por ai mendon se është shumë vonë dhe se duhet të kishte ndodhur nja dy muaj më parë. Tani jemi këtu ku jemi dhe sinqerisht duhet gjetur një zgjidhje kompromisi. E rëndësishme është se shoh që të gjitha vendet, fuqitë ekonomike, si vendet e BE-së dhe SHBA-të, janë kundër një vendimi të tillë të Qeverisë së Kosovës, do të ketë shumë presion, por më e keqja është, mendoj se kjo do të jetë një arsye tjetër që masat e BE-së ndaj Kosovës të vazhdojnë edhe për një kohë të gjatë”, tha Gërxhaliu.

Drejtori ekzekutiv i OJQ-së Qendra për Përfaqësimin e Kulturës Demokratike nga Mitrovica Veriore, Dushan Radakoviq, vlerëson për Kosovo online se tre muaj nuk janë të mjaftueshëm për të gjetur një zgjidhje për përdorimin e dinarëve, dhe shton se në këtë mënyrë Kurti vetëm po blen kohë para ndërkombëtarëve.

"Më besoni se tre muaj janë shumë pak nëse nuk ka marrëveshje politike përmes Brukselit për të gjetur një zgjidhje, mbi të gjitha për pensionistët, për përfitimet sociale dhe për gjithçka tjetër. Ne do të mbetemi njerëz që jetojmë në gjithë territorin e Kosovës, por do të ketë edhe probleme për njerëzit në komunitete të vogla, në fshatra, të cilët nuk do të dinë si të marrin pensionin që marrin prej 40-50 vitesh apo përfitimet sociale. Pra, nëse është realiste të gjendet një zgjidhje në këta tre muaj, atëherë është mirë. Por kam frikë se ata tre muaj thjesht po blejnë kohë politike, ku kemi pasur shumë shembuj në të kaluarën, si rreth peticionit. Kam frikë se këta tre muaj do të jenë vetëm për të kënaqur bashkësinë ndërkombëtare dhe se nuk do të ketë plan se si një pensionist në Gorazhdec, Mitrovicë, Graçanicë mund të marrë rrogë apo përfitime sociale”, thekson Radakoviq.