Staniq: Serbia po përgatit argumentet për bisedimet me SHBA, i mundshëm propozim për heqjen e tarifave

Ndihmësdrejtori i Sektorit për analiza strategjike, shërbime dhe ndërkombëtarizim në Odën Ekonomike të Serbisë, Bojan Staniq, tha për Kosovo online se, sipas paralajmërimeve jozyrtare, gjatë një ose dy muajve të ardhshëm pritet një takim në nivelin më të lartë midis Serbisë dhe SHBA-së, në të cilin mund të arrihet një rezultat i arsyeshëm në lidhje me tarifat amerikane ndaj mallrave serbe, që do të mundësonte qëndrueshmëri në eksportin e Serbisë në tregun amerikan.

Sipas vendimit që nënshkroi presidenti amerikan Donald Trump më 2 prill, tarifa për mallrat nga Serbia u rrit në 37 për qind, por Trump më 9 prill e shtyu këtë vendim për 90 ditë për rreth 75 vende, që gjatë atij afati të negociohen marrëveshje të reja tregtare.

Staniq tha se Serbia tashmë po përgatit një delegacion për bisedime me palën amerikane dhe se argumentet po plotësohen me të dhëna të ndryshme statistikore, fakte që tregojnë se bashkëpunimi ekonomik mes dy vendeve është në zhvillim të vazhdueshëm – si në fushën e mallrave dhe shërbimeve, ashtu edhe të investimeve të huaja direkte dhe numrit të kompanive që po hapen këtu me kapital shumicë nga SHBA.

“Siç ka propozuar Bashkimi Evropian, edhe nga ana jonë mund të dalë një propozim që tarifat të hiqen plotësisht mes dy vendeve, veçanërisht kur bëhet fjalë për produktet industriale – dhe që tarifa të jetë zero si për produktet që vijnë nga Amerika në Serbi, ashtu edhe për ato që eksportohen atje. Mirëpo, është e qartë se pala amerikane vepron nga një pozicion force dhe thotë se mund të hyjë në negociata vetëm nëse merr diçka shumë të vlefshme për ta. A është fjala për trajtim më të favorshëm për mallrat e tyre, apo për lëshime të caktuara politike, në energjetikë, minerale, ndoshta edhe territor, nëse marrim për shembull Bashkimin Evropian – ku shpesh përmendet Grenlanda... Ky do të ishte natyrisht një skenar ekstrem”, tha Staniq.

Sipas tij, në Serbi janë rreth 660 kompani që eksportojnë mallrat e tyre në SHBA dhe mallrat serbe nuk do të ishin më konkurruese në raport me prodhuesit amerikanë nëse do të mbetej në fuqi taksa doganore prej 37 për qind.

“Vlera totale e eksporteve në vitin 2024 ka qenë 620 milionë euro, ndërsa në dy muajt e parë të këtij viti eksportet e mallrave kanë arritur në 100 milionë euro. Këto janë kryesisht pjesë makinash dhe goma makinash, ka edhe produkte të industrisë së dedikuar, pra municione, lloje të ndryshme armësh, ushtarake apo gjuetie. Kemi edhe produkte të caktuara bujqësore, fruta të ngrira, ushqim për kafshët shtëpiake... Eksportet janë të përqendruara në duart e 10 deri në 15 eksportuesve më të mëdhenj, të cilët mbulojnë rreth 70 për qind të totalit të eksporteve nga Serbia, dhe të gjitha kompanitë janë të shqetësuara për trajtimin e mallrave në Amerikë. Shumë kompani që nuk janë pjesë e kompanive shumëkombëshe, të cilat janë, për shembull, të vogla apo të mesme, dhe në të njëjtën kohë përqendrojnë pjesën më të madhe të eksporteve të tyre në tregun amerikan, do të zhdukeshin absolutisht nga ai treg në rastin e tarifave 37 për qind”, thekson Staniq.

Serbia, shpjegon ai, si një vend lider në potencialin e prodhimit në rajon, fillimisht ka marrë tarifat më të larta reciproke dhe tarifa të ngjashme janë vendosur edhe për ekonomitë e tjera rajonale të orientuara drejt prodhimit, si BeH, për të cilën Amerika ka parashikuar një normë prej 35 për qind në importin e mallrave, ndërsa për Maqedoninë e Veriut është planifikuar që tarifat e reja amerikane të jenë 33 për qind.