Mur: Pezullimi i dialogut strategjik të SHBA-së me Kosovën erdhi si rezultat i sjelljes negative të Kurtit

Ish-zyrtari i administratës amerikane, Xhonatan Mur, ka vlerësuar në një bisedë për Kosovo online se pezullimi i dialogut strategjik të SHBA-së me Kosovën erdhi si rezultat i sjelljes negative të kryeministrit në detyrë Albin Kurti dhe të tjerëve në nivele të larta në Kosovë.

Mur thekson se pas zgjedhjeve lokale pret shumë më tepër përparim në Kosovë, duke shtuar se njerëzit duhet të kenë përfaqësuesit e tyre në nivel lokal. Ai nënvizon se lëvizja përpara në dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, edhe pse ka vëmendjen dhe mbështetjen e Peter Sorensen nga ana e Bashkimit Evropian, nuk është e mundur pa formimin e Qeverisë në Kosovë. Vlerëson se ka ardhur koha që të formohet Asociacioni i Komunave serbe.

Qëndrimi juaj në Kosovë është përputhur me fushatën parazgjedhore. Bazuar në këto mesazhe të para që kemi mundur të shohim, çfarë mund të presim deri në tetor, e çfarë pas muajit tetor?

Faleminderit për pyetjen, më vjen mirë që kam këtë mundësi të bisedoj me ju. Para së gjithash dua të them, sigurisht duhet të kujtoj, unë jam vetëm një person privat, kam qenë ambasador dikur, kam qenë mbi 30 vjet diplomat amerikan, por tani flas vetëm në emrin tim. Në fillim dua të theksoj, jam këtu rastësisht. Nuk kam ardhur për shkak se tani ka filluar fushata zgjedhore. Kam qenë këtu edhe disa herë që nga viti 1991. Në fakt, edhe disa muaj më parë. Tani jam konsulent privat, punoj me punëdhënës, kompani të ndryshme e kështu me radhë. Dhe pata rastin të jem në rajon, mendova se ishte koha për të vizituar edhe Kosovën. Shpresojmë, sigurisht shpresoj edhe unë, që pas këtyre zgjedhjeve lokale, të ketë shumë më shumë përparim kudo në Kosovë. Pata rastin të vizitoj edhe Mitrovicën e Veriut dhe më erdhi mirë që dëgjova drejtpërdrejt nga autoritetet lokale, politikanët lokalë dhe gazetarët se të gjithë presin të marrin pjesë në këto zgjedhje më 12 tetor. Kjo do të thotë që në të gjitha komunat do të ketë votim dhe pjesëmarrje. Kjo është shumë e rëndësishme. Sigurisht, njerëzit duhet të kenë përfaqësuesit e tyre në nivel lokal dhe duket se do të jetë kështu në të gjitha komunat. Ky është një hap i rëndësishëm dhe më mirë sesa ishte, për shembull, në këtë fazë pa ata kryetarë lokalë e kështu me radhë. Sa i përket pushtetit në nivel më të lartë, nuk ka koalicion, nuk e di kur do të ketë, për përparimin e të gjithëve. Por në Kosovë është e rëndësishme të ketë gjithnjë e më shumë hapa pozitivë deri në një koalicion të aftë.

A ju ka befasuar vendimi i Qeverisë së SHBA-së për të pezulluar dialogun strategjik me Kosovën dhe çfarë pasojash mund të ketë për Kosovën?

Nuk mendoj se është çështje pasojash për Kosovën, por është çështje reagimesh ndaj faktit që zoti Kurti nuk po bën punën e tij dhe ka një sjellje shumë negative, jo vetëm ndaj SHBA-së, por edhe ndaj Kosovës. Kjo është një problem i madh dhe unë nuk mund të flas në emër të qeverisë amerikane, sigurisht që i keni këtu edhe përfaqësuesit e SHBA-ve në Prishtinë. Ata janë burim më i mirë sesa një person privat, por për mua kjo nuk është aspak befasi. Kjo është rezultat i sjelljes së zotit Kurti dhe të tjerëve në nivel të lartë në Kosovë.

Kurti nuk ka reaguar ndaj vërejtjeve të mëparshme, a mendoni se do ta ndryshojë politikën pas një hapi të tillë të SHBA-së?

Sigurisht, ai ka këtë mundësi dhe e ka pasur edhe para disa vitesh. Këtu në Prishtinë ka qenë një diplomat shumë i aftë amerikan i karrierës, në cilësinë e ambasadorit, deri në janar të këtij viti, Jeff Hovenier, një njeri shumë i mençur, që e njeh për mrekulli Ballkanin. Ai ka dhënë shumë mesazhe të mira dhe ka bërë edhe kërkesa, nuk ishin kërkesa personale, por kërkesa në emër të qeverisë amerikane dhe të presidentit Biden. Pra, edhe para Trumpit ai dha dorëheqje dhe u kthye në Amerikë. Por tre vite e më shumë pa përparim, për shkak se Kurti në cilësinë e kryeministrit nuk deshi të reagojë pozitivisht, nuk bëri punën e tij, siç u tha, dhe pasojat e kësaj janë që marrëdhëniet mes Uashingtonit dhe Prishtinës edhe tani në administratën Trump janë shumë të këqija, por objektivi i këtij hapi është Albin Kurti.

A do të ketë fare fjalë Kurti, duke pasur parasysh krizën e gjatë politike? Si mendoni se ajo mund të zgjidhet? A janë zgjedhjet e vetmja zgjidhje?

Sa i përket zgjidhjes, kjo është çështje natyrisht për politikanët këtu, që të bëjnë punën e tyre. Ata kërkojnë pushtet në zgjedhje, kërkojnë edhe mbështetjen e votuesve të tyre. Pastaj, kur i marrin të gjitha ato dhe kanë edhe karriget e tyre të bukura e pagat, duhet të bëjnë punën e tyre. Më falni nëse duket e mërzitshme ta përsëris, por... Po mirë, kjo do të thotë që edhe në nivel më të lartë të formohet një koalicion, natyrisht. Nuk mund të jetë vetëm Vetëvendosje, pra me parti të ndryshme minoritare, me parti opozitare, ju keni shumë në Kosovë, duke përfshirë PDK, LDK, AAK, pastaj Listën Serbe e kështu me radhë. Është koha e fundit të formohet një koalicion në këtë fazë para zgjedhjeve lokale. E kuptoj pse është pak e vështirë. Të gjithë njerëzit në politikë përqendrojnë forcat e tyre në zgjedhjet lokale, por kanë humbur disa muaj, pra që nga zgjedhjet e shkurtit, tani, 15.–16. shtator, pa përparim. Është koha e fundit për formimin e koalicionit, përkatësisht të qeverisë, dhe për përgjigje ndaj kërkesave dhe apelimeve të bashkësisë ndërkombëtare, Bashkimit Evropian, SHBA-ve, që të ketë ndonjë përparim në dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës. Është koha e fundit për këtë. Beogradi dhe Prishtina kanë edhe vëmendjen edhe mbështetjen e Peter Sorensen nga ana e Bashkimit Evropian, por pa një koalicion, një koalicion funksional këtu në Kosovë, përparimi nuk është i mundur.

Çfarë ndodh me dialogun gjatë gjithë kësaj kohe? Javën e kaluar pati një takim në Bruksel, e të njëjtën ditë pati hyrje në Fondin PIO dhe në RFZO në veri të Kosovës. Cili është hapësira manovruese e BE-së dhe Sorensenit në këto rrethana?

Natyrisht, bashkësia ndërkombëtare nuk do të ndërhyjë në çdo moment për çdo ngjarje të mundshme. Njerëzit kanë parë disa faza provokimesh ose gjërash të tjera nga shumë anë, si në veri ashtu edhe gjetiu në Kosovë. Gjithçka duhet të zgjidhet përmes dialogut dhe në këtë fazë parazgjedhore, të kenë durim edhe autoritetet politike lidhur natyrisht me Kurtin, dhe të jenë më profesionale.

Zëvendëskryeministri i parë i qeverisë së Kosovës në mandat teknik, Besnik Bislimi, ka thënë dje se po punojnë që sistemi shëndetësor që funksionon pranë Serbisë të kalojë në atë kosovar. Si e vlerësoni këtë? E dimë që për serbët kjo është vijë e kuqe. Si do të funksiononin atëherë serbët në Kosovë nëse sistemi shëndetësor, e ndoshta më vonë edhe arsimi, kalonin në atë kosovar?

Këto janë çështje shumë të ndjeshme dhe nuk mund të shtirem i rëndësishëm duke ju thënë se kam edhe unë ndonjë zgjidhje. Nuk kam asnjë autorizim këtu në Kosovë, unë jam vetëm kalimthi, le të themi, gjatë udhëtimit tim nëpër Ballkan. Këto janë vërtet çështje shumë të rëndësishme dhe të ndjeshme dhe për këtë arsye është shumë e rëndësishme që pas këtyre zgjedhjeve lokale, pas formimit të koalicionit shtetëror, të vijë koha këtu në Kosovë dhe në kontekstin e dialogut të flitet për çështje të tilla.

A do të ishte në gjendje AKS ta zgjidhte atë, kur më në fund u formua pas kaq shumë vitesh?

Që nga viti 2013 dhe madje edhe më herët, u fol shumë për një ide të tillë të një Asociacioni komunash me shumicë serbe. Është koha e duhur për ta formuar atë. Albin Kurti nuk e bëri këtë, ai nuk ofroi, për aq sa di unë, një Plan për këtë. Nuk është ndonjë mision i pamundur, është diçka shumë praktike. Të gjitha komunat në Kosovë kanë të njëjtat të drejta dhe gjithashtu kanë të drejtë të bashkëpunojnë në nivel komunal. Dhe kjo është një gjë praktike, duhet të jetë një draft. Ata më thonë se edhe Gjykata Kushtetuese duhet ta miratojë atë, por kjo do të ishte vetëm një formalitet. Sepse, sigurisht, kjo nuk do të ishte kundër Kushtetutës së askujt. Dhe pastaj më shumë hapa, dhe do të ketë më shumë hapa, jo vetëm nga Prishtina, por edhe nga Beogradi. Tani isha në Beograd dhe e kuptoj që shumë njerëz synojnë të bëjnë më shumë përparim atje përmes dialogut me Prishtinën, është koha e duhur për këtë, por në këtë fazë është shumë e qartë se shumica e njerëzve jashtë vendit, në Bruksel dhe në Uashington, presin, pas më shumë se 12 vitesh, formimin e një asociaconi të tillë.