FELTON Henri Kisinxher, Amerika dhe Kosova (3): Përballë argumenteve të CNN

Shkruan për Kosovo online: Dragan Biseniq

Se si ishte përballja e Kisinxherit me argumentet e palës tjetër, të cilat ai i kundërshtoi plotësisht, mund ta shohim nga intervista e tij më 23 mars 1999 në rrjetin televiziv CNN, vetëm pak orë para fillimit të sulmit të NATO-s ndaj Serbisë.

Sot, kur shtrohet në mënyrën më të drejtpërdrejtë çështja e marrjes së territorit të Kosovës nga Serbia, ia vlen të kujtojmë këto pikëpamje të Kisinxherit:

"Unë do të bëj dallimin midis dy gjërave: Mund të kuptoj veprimet ushtarake amerikane për të ndëshkuar gjenocidin ose për të parandaluar gjenocidin e drejtpërdrejtë. Hapi i radhës i vendosjes së trupave në Kosovë për të arritur një zgjidhje përfundimtare – sa i përket marrëveshjes që tani është në tryezë, mendoj se do të ishte një gabim i tmerrshëm”.

NOVAK: Por edhe kështu, zotëri, nëse nuk ka përgjigje nga presidenti Millosheviçqi për bombardimin, a duhet të dërgojmë trupa luftarake kundër ushtrisë jugosllave?

KISINXHER: Unë do të isha kundër kësaj.

NOVAK: Zoti sekretar, presidenti sot...

KISINXHER: E dini, duhet menduar për faktin se përdorimi i NATO-s për të ndarë një krahinë nga një vend me të cilin nuk jemi në luftë është një gjest i paprecedentë.

NOVAK: Pothuajse e paprecedentë në histori, apo jo?

KISINXHER: Epo, nuk dua të shkoj kaq larg, por sigurisht e paprecedentë për NATO, dhe mendoj se është e paprecedentë për Shtetet e Bashkuara.

NOVAK: Presidenti sot mbajti një fjalim në të cilin dha një lloj justifikimi të improvizuar të politikës së luftës. Dhe ai përmendi ligjet për krimin e urrejtjes në Uashington, në Kongres, dhe tha se ishte e njëjta gjë.

KISINXHER: Anti - çfarë?

NOVAK: Kundër krimit, kundër urrejtjes, kundër - paragjykimeve kundër - krimeve kundër homoseksualëve dhe minoriteteve. Dhe tha se ka të bëjë me atë që po ndodh në Kosovë. A është një shkak për luftë në Shtetet e Bashkuara, kur ne kundërshtojmë arsyen pse njerëzit në mbarë botën po vrasin njëri-tjetrin?

KISINXHER: Jo, absolutisht nuk do të pajtohesha me atë deklaratë. Nuk mendoj se forcat ushtarake amerikane duhet të përdoren, as të kërcënohen për këtë qëllim. Fushata kundër urrejtjes që është brenda Amerikës - është një çështje e brendshme. Nëse presidenti tha se gjenocid është kryer ose do të kryhet së shpejti, dhe kjo është aq fyese për vlerat tona më të thella, mund ta kuptoj këtë. Por ky do të ishte një përdorim shumë i pazakontë i fuqisë ushtarake amerikane.

NOVAK: Zoti sekretar, nuk dua t'ju vë fjalë në gojë, por ka nga ata që thonë se në Kosovë është bërë gjenocid apo spastrim etnik, siç ishte rasti në Bosnje, siç ishte ndoshta rasti në Kroaci dhe se sulmet ajrore përfaqësojnë ndëshkimin e atyre që janë përgjegjës dhe parandalimin e gjakderdhjes së mëtejshme. Në këto kushte, a thua se do të përkrahje sulmet ajrore ndaj Serbisë?

KISINXHER: Shikoni, është kundër çdo qëndrimi tim, duke qenë në poste të larta, të kundërshtoj Presidentin e Shteteve të Bashkuara në prag të operacioneve ushtarake. Dhe nuk e bëra kurrë. Unë mbështeta çdo lëvizje ushtarake të administratës së Klintonit. Por unë duhet të shpreh shqetësimin tim. Nëse presidenti nis një fushatë ajrore një herë, prej një, dy, tre ditë, unë nuk do t'i vë kufi. Vështirë se mund ta kuptoj atë. Por nëse qëllimi është të detyrohet Millosheviqin të vijë në konferencë për të nënshkruar marrëveshjen, e cila besoj se është thellësisht e gabuar, e pazbatueshme dhe që forcat tokësore amerikane të hyjnë në Kosovë së bashku me forcat tokësore të NATO-s. Dhe për të shpjeguar se çfarë më shqetëson për marrëveshjen. Marrëveshja flet për autonominë e Kosovës dhe presidenti ka thënë dy herë në ditët e fundit se kjo është - Millosheviqi duhet ta kuptojë se kjo është mënyra më e mirë për ta mbajtur Kosovën. Shqiptarët nuk duan autonomi, duan pavarësi. Prandaj, ata nuk do ta pranojnë këtë qëllim. Marrëveshja kërkon çarmatimin e forcave shqiptare. Kjo nuk do të ndodhë kurrë. Marrëveshja parashikon që 12,000 policë serbë dhe një numër i ushtrisë serbe të mbeten në Kosovë. Si do të sillen me shqiptarët? Dhe kështu do të doja të dija se çfarë supozohet të bëjnë këto forca tokësore atje. Kjo është pjesa që më shqetëson. Dhe kjo është ajo që unë do të doja që presidenti të rishqyrtonte.

NOVAK: Në ndërkohë shohim vrasje që po ndodhin në Kosovë. Shohim fshatra që digjen teksa flasim. Edhe nëse kjo është pjesë e Serbisë, e cila është, si mund të qëndrojë mënjanë SHBA dhe kur shohin njerëz që masakrohen apo dëbohen thjesht për atë që janë dhe jo për çdo gjë që kanë bërë? Dua të them, a nuk e kemi mësuar atë mësim më parë?

KISINXHER: Mendoj se është një gjë e tmerrshme, mirë, nëse shikoni nëpër botë, ne mund të identifikojmë 10 ose 20 vende.

NOVAK: Absolutisht.

KISINXHER: Ku po ndodh kjo sot? Dhe nuk mendoj se do të argumentonit se ne duhet të përdorim forcën ushtarake amerikane në secilën prej tyre. Besoj se nëse kjo politikë do të ishte projektuar që në fillim për të përjashtuar ndërhyrjen tokësore dhe për të përdorur presione ekonomike dhe të tjera dhe sulme ajrore të rastit ndëshkues, ne do të kishim arritur objektivin tonë bazë, dhe nëse nuk mund të shpëtojmë çdo jetë. Por unë mendoj se kursi që po ndjekim do të kushtojë gjithashtu shumë jetë.

NOVAK: Edhe një pyetje lidhur me këtë. Kishte një raport që Primakov, kryeministri i Bashkimit Sovjetik, jo i Bashkimit Sovjetik, por i Rusisë - duke u kthyer në ditët e Luftës së Ftohtë - kishte anuluar vizitën e tij në Shtetet e Bashkuara për shkak të veprimit të drejtpërdrjtë të SHBA dhe NATO kundër Serbisë. A është rrezik serioz për SHBA, përkeqësimi i marrëdhënieve me Rusinë?

KISINXHER: Epo, rusët ishin mbrojtësit historikë të Serbisë dhe Lufta e Parë Botërore filloi pikërisht për këtë çështje. Unë nuk besoj se Rusia ka kapacitetin për të ndërhyrë ushtarakisht edhe nëse do të donte - kështu që ne nuk do të paguajmë një çmim ushtarak për këtë. Por për këtë mendoj se do të paguajmë një çmim politik në marrëdhëniet me Rusinë, duke pasur gjithmonë parasysh se Rusia tani është shumë e dobët dhe shumë e varur nga mbështetja jonë.

Në fund, drejtuesi lavdëroi Kisinxherin që nuk dëshironte të “sulmonte administratën para se të hynte në betejë”, por se ai “ka frikë të jashtëzakonshme” dhe parandjenja për këtë “sipërmarrje të pakuptimtë ushtarake në Kosovë”.

Vazhdon nesër: Strategji pa baza morale dhe politike