Kujt i pengojnë varret e serbëve në Kosovë?

"Grekët e lashtë kishin një zakon të respektueshëm. Për ata që u dogjën, që u gëlltitën nga krateret vullkanike, që u copëtuan nga kafshët e egra ose u gëlltitën nga peshkaqenët, që u hodhën në erë për shkabat në shkretëtirë, ata ndërtuan të ashtuquajturat - kenotafet, varret e zbrazëta. Sepse trupi është zjarr, ujë ose tokë, dhe shpirti është alfa dhe omega, duhet ndërtuar një faltore për të”. Kështu shkruan Danilo Kish në “Varrin për Boris Davidoviçin”, në emër të të gjithë atyre që nuk i dihet vendvarrimi për ndonjë arsye fatkeqe. Mirëpo, në Kosovë varret serbe janë rrënuar dhe përdhosur për vite të tëra, është e vështirë për t'u kuptuar, por është bërë një fenomen mjaft i zakonshëm.

Shkruan: Millosh Gariq

Nga viti 1999 e deri më sot në Kosovë janë shkatërruar së paku 10 mijë gurë varresh serbe, njoftoi pak ditë më parë “Politika”. Rasti më i fundit nga fundi i tetorit, kur varrezat ortodokse serbe në Mitrovicën Veriore, me varre që datojnë nga periudha e mesjetës, u gërmuan me makineri të rënda, kujtoi edhe një herë praktikën e vendosur të vandalizmit nga shqiptarët ekstremë, e cila nuk ka asnjë shpjegim të arsyeshëm nga pikëpamja e vlerave qytetëruese.

Në territorin e Kosovës, varrezat serbe janë të pandotura vetëm në tri komuna në veri - Zveçan, Zubin Potok dhe Leposaviq. Ekstremistët nuk pushojnë as pas 24 vitesh nga përfundimi i luftës dhe atë para syve të gjithë opinionit ndërkombëtar. Në të njëjtën kohë, të gjitha varrezat shqiptare në zonat me shumicë serbe janë të paprekura dhe ky është një fakt që nuk duhet diskutuar.

Sipas të dhënave të Dioqezës së Mitrovicës, vandalizëm i veçantë është shënuar në varrezat serbe në jug të Mitrovicës, ku janë shkatërruar më shumë se 700 gurë varresh. Dëme të ngjashme janë bërë edhe në varrezat në Prishtinë, ndërsa në Gjilan, Gjakovë dhe Ferizaj, rreth 80 për qind e varreve janë kthyer në gërmadha.

Madje, dëshmitarët pohojnë se mermeri i vjedhur përdoret për shtrimin e trotuareve para shtëpive shqiptare dhe për qëllime të tjera.

Historia e vandalizmit e paimagjinueshme për njerëzit e qytetëruar aktualizohet çdo herë në Ditën e Përkujtimit, kur serbët tradicionalisht vizitojnë varret e të parëve të tyre. Kështu ishte të shtunën e kaluar.

“Ekstremistët duan të heqin çdo gjurmë serbe, çdo prezencë serbe në këto zona, andaj edhe ata i shqetësojnë varret sepse ruajnë kujtesën dhe dëshmojnë për praninë e serbëve në Kosovë që nga kohërat e lashta”, ranë dakord për këtë njëzëri ata të cilët dy ditë më parë ishin në mbarë Kosovën dhe Metohinë dolën për të ndezur qirinj mbi varret e shembura për të afërmit dhe miqtë e varrosur.

Dhe vërtet, Albin Kurti dhe një numër i madh i shqiptarëve e konsiderojnë Kosovën si një zonë ekskluzivisht shqiptare ku serbët janë "të huaj" të padëshiruar. Në bazë të cilave argumente është vendosur ky qëndrim, është e vështirë të thuhet, por mund të jetë një nga arsyet kryesore të intolerancës ndaj varreve serbe në Kosovë.

Kurti, si përfaqësues i pushtetit dhe lider i padiskutueshëm i popullit shumicë në Kosovë, asnjëherë nuk ka përmendur vuajtjet e serbëve, as në datat kur kanë ndodhur disa nga krimet më monstruoze. Urrejtja reflektohet nga nivelet më të larta dhe qarqet më me ndikim të elitës shoqrore. Nuk është për t'u habitur që serbët janë armiq të shqiptarëve të cilët duhet të sulmohen kudo, në Prizren apo Zubin Potok. Objektivi janë po aq të rinj dhe të moshuar, burra dhe gra. Dhe, veçanërisht fëmijët, kishat dhe varrezat. Sepse ekstremistët e dinë se kjo do tju dhembë më shumë dhe do të sjellë trazira te "armiqtë".

Për fat të keq, gjeneratat e reja në Kosovë po rriten mbi një stereotip që pengon rrënjësisht normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet dy popujve në afat të gjatë. Derisa ajo lloj kulture dhe arsimi të ndryshojë, është e vështirë të pritet përparim në çfarëdo niveli ndërmjet serbëve dhe shqiptarëve.

E se e gjithë kjo është e rrezikshme dhe se zgjat shumë, tregon edhe rasti i dhjetë viteve më parë, kur pas një sërë sulmesh vandalësh në varrezat serbe, pjesëtarja e atëhershme e Policisë së Kosovës, Ajshe Azemi, e cila ishte duke punuar në sigurimi i tempullit të Shën Nikollës në Prishtinë, ka akuzuar priftërinjtë e kësaj kishe se “kanë thyer vetë kryqet në varrezat e vjetra të Prishtinës”. Administrata e policisë më pas u distancua nga kjo deklaratë skandaloze, por asgjë nuk ka ndryshuar deri më sot. A duhet të shtrojmë pyetjen pse asnjë nga rastet e incidenteve etnike kundër serbëve nuk është hetuar dhe sanksionuar ndonjëherë nga policia dhe gjykatat?

Në një kohë kur shikuesit në të gjithë planetin po shikojnë "live" se si mijëra të pafajshëm zhduken nën predha të fuqishme çdo ditë, dhe fuqia e disa korporatave shumëkombëshe në të njëjtën kohë bëhet aq e madhe sa matet me PBSH e pothuajse të gjithë kontinente, kush ka ende kohë për t'u kujdesur për këtë varrezat e prishura. Edhe pse ajo është në mes të Evropës.

Një krizë dramatike politike, intelektuale, sociale, ekonomike dhe mbi të gjitha morale është duke u zhvilluar në të gjitha nivelet. Sidomos ajo pjesë e botës që dominoi dhe imponoi interesat dhe urdhrat e saj në pesë shekujt e kaluar.

"Demokracia" moderne botërore sot promovon shumë vlera antinjerëzore, anulon kujtesën, traditën dhe historinë dhe fshin plotësisht nga kujtimet e njerëzve nocionin e rëndësisë së së vërtetës dhe drejtësisë. Dhe ajo që një person mund të mos e dijë më në një moment në të ardhmen, nuk do të thotë asgjë për të ose nuk do të jetë e nevojshme.

Prandaj ky është ndoshta momenti i fundit për të ndaluar prishjen e varreve dhe për të filluar ngritjen e cenotafeve për të gjitha viktimat e njohura dhe të panjohura të vuajtjeve të përgjithshme botërore.