Pse Albin Kurti nuk lejon zgjedhje të reja lokale në veri dhe çfarë lidhje ka kjo me demokracinë?

“Vakuumin institucional që ekziston në veri të Kosovës, Kurti e sheh si mundësi për të zbrazur përmbajtjen e mbrojtjes që i është bërë komunitetit serb përmes decentralizimit, deri në atë masë sa nga komunat serbe ka mbetur vetëm një guaskë. Perëndimi shikon talljet e Kurtit me demokracinë dhe shkeljen e të gjitha të drejtave elementare të serbëve, por nuk ndërmerr asnjë veprim”.

Përgatiti: Millosh Gariq

E gjithë retorika e mëparshme e Perëndimit politik për “gabimet” e shumta të Albin Kurtit dhe gjoja zemërimi i tyre për shkak të lëvizjeve arbitrare që ai po zbaton, po bëhen gjithnjë e më të pakuptimta, madje edhe tragjikomike, mund të thuhet pa hezitim, sepse në të njëjtën kohë nuk po ndodh asgjë që do të tregonte konkretisht se kryeministri aktual i Kosovës është me të vërtetë i pafavorshëm me cilindo të rëndësishëm në mesin e ndërmjetësve perëndimorë në Kosovë.

Historia vazhdon shumë dhe ka shumë përsëritje të të njëjtit skenar, kështu që mund të kemi akoma dilema. Ne te kunderten, doli të ishte një rregull, se Kurti me pak a shumë “bubullima” nga Uashingtoni, Berlini dhe Brukseli, të gjitha vendimet në drejtim të shkeljes së ligjit, e sidomos nëpërkëmbjes së të drejtave njerëzore dhe qytetare të serbëve, të cilat i mori si personi i parë në pushtet në Prishtina i kishte zbatuar ose sapo i kishte zbatuar ato, si masa e fundit për ndalimin e dinarëve në Kosovë. Gjithashtu, të gjitha gjërat që ai nuk donte të bënte, edhe pse nga pozicionet më të rëndësishme të SHBA-së dhe BE-së, ndonjëherë bëheshin kërkesa "të ashpra" për ta bërë këtë, siç janë obligimet e formimit të Bashkësisë së Komunave Serbe apo kthimi i tokës në Manastirin e Deçanit, lideri i Vetëvendosjes shqiptare i refuzoi me përbuzje dhe cinizëm të pambuluar. Pra, çfarë ndodhi? Asgjë.

​Ja aty është ende Kurti i ulur në kabinet dhe po përgatit plane të reja për të masakruar serbët, të gjitha nga ana e korpusit të "sundimit të ligjit" dhe "demokracisë" së Kosovës. Dhe gjatë pushimeve nga aktivitetet e rregullta, nga simpatizantët entuziastë shqiptarë të fushës, ai merr edhe konfirmime për “rezultate kolosale”, si lajmet e fundit për ngritjen e një monumenti për nder të personazhit dhe veprës së tij.

Një nga shembujt e shumtë se si Kurti kalon pa pasoja, duke luajtur “zbatimin e ligjit” me qeverinë e tij, është procedura për përsëritjen e zgjedhjeve lokale në komunat në veri të Kosovës. Ai bëri gjithçka për të krijuar një mjegull të dendur vështirësish procedurale, në të cilën nuk dihet më se çfarë po ndodh, ndërkohë që “kryetarët e bashkive” të tij, të zgjedhur me dy-tre për qind të votave, janë ende të ulur në karrige, madje paturpësisht marrin disa vendime të mëdha lokale.

Planet afatgjata të Kurtit

Analisti politik Ognjen Gogiq, i cili ka një pasqyrë shumë të mirë të ngjarjeve të përditshme politike në Kosovë, thotë për Kosovo online se të gjitha lëvizjet e Albin Kurtit bazohen në planet e tij politike afatgjata.

“Kjo është e njohur edhe në qëndrimin e tij ndaj zgjedhjeve në komunat në veri të Kosovës. Qëllimi i politikës që ai po udhëheq është që të shemben të gjitha aranzhimet që sipas mendimit të tij i dhanë të drejta të tepruara komunitetit serb në Kosovë. Kjo vlen për të gjitha marrëveshjet e dala nga dialogu i Brukselit, por edhe për planin e Ahtisarit, mbi të cilin mbështetet rendi kushtetues i Kosovës. Plani i Ahtisaarit u jepte kompetenca të gjera komunave me shumicë serbe në Kosovë, ndërsa marrëveshjet e Brukselit parashikonin formimin e Bashkësisë së Komunave Serbe. Për shkak të të dyja zgjidhjeve, Kurti dhe mbështetësit e tij dikur ranë në konflikt me partitë e tjera shqiptare dhe ndërmjetësuesit ndërkombëtarë. Kurti e sheh vakumin institucional që ekziston në veri si një mundësi për të zbrazur përmbajtjen e mbrojtjes që i është bërë komunitetit serb në Kosovë përmes decentralizimit deri në atë masë sa nga komunat serbe ka mbetur vetëm një guaskë”, thekson Gogiq.

Kur serbët në veri të Kosovës, me mbështetjen e Beogradit, u larguan nga institucionet e Kosovës në nëntor të vitit 2022, pritej që dialogu të rifillonte në këtë mënyrë.

“Në atë mënyrë ata donin të përcillnin se nuk ishte e mundur të diskutohej për marrëveshje të reja, siç ishte propozimi franko-gjerman, i cili atëherë ishte objekt i negociatave me dyer të mbyllura, ndërsa në të njëjtën kohë Prishtina po ndërmerr hapa të njëanshëm dhe po refuzon të zbatojë marrëveshjet e mëparshme. Mirëpo, ndërmjetësit në dialog e kaluan atë sikur situata në veri të Kosovës do të kthehet vetvetiu në gjendjen e mëparshme. Kurti e përdori atë për të marrë pushtetin lokal në komunat në veri të Kosovës, të cilin e mban me ndihmën e policisë, e cila kompenson mungesën e legjitimitetit”, shpjegon Gogiq.

Ai thekson se pas incidentit në Banjskë, pala serbe mbajti një qëndrim më të butë.

“Udhëheqësit e serbëve në veri të Kosovës fillimisht shprehën gatishmërinë e tyre për t'u kthyer në institucionet komunale pa i plotësuar kushtet që i kishin vendosur më parë. E vetmja gjë që prisnin në këmbim ishte se zgjedhjet e reja do të silleshin me dorëheqjen e kryetar bashkie, në vend të procedurës së paraparë me udhëzimin administrativ të miratuar nga ministria kompetente e Kosovës. Pasi që Prishtina nuk ishte e gatshme të bënte një lëshim të tillë, serbët përfundimisht pranuan të kthehen në institucione në mënyrë të vështirë dhe në kushtet e përcaktuara nga Prishtina. Mirëpo, doli që as kjo nuk mjaftoi”, vëren Ognjen Gogiq.

Pasi serbët në secilën nga katër komunat veriore mblodhën një numër nënshkrimesh përmes peticioneve që shumë herë e kalon numrin e votave që kryetarët shqiptarë fituan në zgjedhje, nisma për zëvendësimin e kryetarit përfundoi në sirtar.

"Komisioni Qendror i Zgjedhjeve i Kosovës aktualisht nuk po nxiton të verifikojë nënshkrimet. Kur të përfundojë përfundimisht ajo punë, do të pasojnë pengesa të reja. Komisioni Qendror i Zgjedhjeve tashmë ka deklaruar se nuk ka bazë ligjore për zhvillimin e referendumit për zëvendësimin e kryetarit të komunës të cilat duhet të ndjekin peticionet. Kur KQZ refuzon të ndjekë procedurën e parashikuar në udhëzimin administrativ, Kurti do të veprojë njësoj si në rastin e Rregullores së Bankës Qendrore të Kosovës. Ai do të shpallë se është një “institucion i pavarur” që nuk mund të urdhërojë se çfarë të bëjë. Nëse do të gjendej vullneti dhe mjetet për të mbajtur referendume për largimin e kryetarëve të komunave në katër komunat veriore, pyetja është nëse do të sigurohet një mjedis i sigurt për numrin e kërkuar prej mbi 50 për qind të votuesve të regjistruar. Në fund, kur të zgjidheshin kryetarët e rinj serbë pas gjithë atyre pengesave, do të kishin kundër tyre këshilltarët nga partitë shqiptare që do t'ua bllokonin punën”, paralajmëron Gogiq.

Zgjedhjet vetëm në afat të rregullt

Tensioni për zëvendësimin e kryetarit të komunës, siç janë gjërat, do të zgjasë aq sa të afrohet data e zgjedhjeve të rregullta lokale, të cilat mbahen në Kosovë çdo katër vjet.

“Edhe sikur të organizoheshin zgjedhje të parakohshme, mandati i kryetarëve të rinj nuk do të zgjaste katër vjet, por deri në zgjedhjet e rregullta lokale, të cilat priten në vjeshtën e vitit 2025. Në këtë drejtim, mund të pritet që në një moment nga Prishtina të dëgjohet argumenti se nuk është ekonomike të organizohen dy cikle zgjedhore në një periudhë të shkurtër. Zgjedhjet në komunat në veri të Kosovës me gjasë nuk do të mbahen para zgjedhjeve të rregullta lokale, e sigurisht jo para zgjedhjeve parlamentare, të cilat priten në fund të këtij viti apo në fillim të vitit të ardhshëm”, parashikon Gogiq.

​ Duke e ngrirë situatën në veri të Kosovës, thotë ai, Kurti arrin disa synime në të njëjtën kohë.

“Autoritetet lokale në komunat veriore, e veçanërisht në Mitrovicën e Veriut, marrin vendime në përputhje me politikën e Vetëvendosjes që nuk do të kalonin në rrethana të tjera. Më pas, me heqjen e udhëzimit administrativ, serbëve u dërgohet mesazh se nuk do të mund t'i ushtrojnë as të drejtat që u ka vendosur qeveria e Kurtit. Në këtë mënyrë, serbët inkurajohen ose të zgjedhin metoda të tjera për ushtrimin e të drejtave të tyre ose të kërkojnë mbrojtje diku tjetër. Në fund, shpërbërja e komunave veriore e bën të pakuptimtë të gjithë konceptin mbi të cilin duhet të ndërtohet sistemi administrativ i Kosovës. Reflekton synimet më të thella politike të Kurtit dhe Vetëvendosjes, të cilat ata vetë i deklaruan së fundmi në shënimin e përvjetorit të protestës kundër planit të Ahtisarit”, përfundon Gogiq.