Due: Rritja e tensioneve dhe trashëgimia e së kaluarës kërkojnë ruajtjen e fokusit në Kosovë

Rritja e fundit e tensioneve dhe trashëgimia e konflikteve të kaluara në Ballkanin Perëndimor nënvizojnë se ne duhet ta ruajmë fokusin tonë në Kosovë, pavarësisht sfidave diku tjetër, tha shefi i UNMIK-ut, Peter Due, ndërsa paraqiti raportin gjysmëvjetor në Këshillin e Sigurimit të OKB-së.

Ai deklaroi se përparimi në dialogun midis Beogradit dhe Prishtinës nën ndërmjetësimin e BE-së mbetet thelbësor për normalizimin e marrëdhënieve dhe bëri thirrje për zbatimin e marrëveshjeve të arritura, kryesisht krijimin e Unionit të Komunave Serbe.

Due tha se nevojitet angazhim i vërtetë nga të dyja palët për të bërë përparim të prekshëm.

"Unë i njoh përpjekjet e vazhdueshme të BE-së dhe përshëndes takimet e veçanta të nivelit të lartë që ajo zhvilloi me Aleksandar Vuçiqin dhe Albin Kurtin këtu në Nju Jork në shtator. U bëj thirrje të dyja palëve të angazhohen në mënyrë konstruktive dhe të zbatojnë marrëveshjet e arritura tashmë, përfshirë krijimin e JSO-së, si dhe të ndërmarrin hapa që kontribuojnë në ndërtimin e besimit dhe uljen e tensioneve", theksoi Due.

Ai tregoi se përfaqësuesi special i BE-së për dialogun midis Beogradit dhe Prishtinës, Peter Sorensen, vazhdoi përpjekjet e tij intensive, duke përfshirë çështjet e personave të zhdukur, si dhe përfshirjen e zërave të grave dhe të rinjve, dhe kujtoi se fati i 1,577 personave është ende i paqartë.

"Gërmimet dhe identifikimi i mbetjeve mortore të kohëve të fundit u kanë sjellë njëfarë paqeje familjeve, por shërbejnë gjithashtu si një kujtesë për vuajtjet e vazhdueshme të atyre që ende presin përgjigje. U bëj thirrje të gjitha palëve të sigurohen që qasja ndaj çështjes së personave të zhdukur të mbetet humanitare, e përqendruar te viktima dhe e lirë nga politizimi. Gjithashtu i inkurajoj të dyja palët të ndërmarrin hapa për të lehtësuar aksesin në arkivat përkatëse, duke përfshirë edhe emërimin e personave të kontaktit. UNMIK mbetet i përkushtuar për të mbështetur këto përpjekje, duke përfshirë edhe përmes Grupit të Punës për Personat e Zhdukur", shtoi Due.

Ai kujtoi se u mbajtën tre votime brenda 16 muajve dhe se kjo çoi në pasiguri politike dhe retorikë të shtuar.

Ai vlerësoi gjithashtu se në gjashtë muajt e fundit ka pasur një rritje të tensioneve në Kosovë dhe në rajon dhe kujtoi se në veri të Kosovës dhe gjetkë, tensionet janë rritur për çështje që lidhen me pronën, duke përfshirë prishjet dhe dëbimet.

"Këto ngjarje kanë ngritur pyetje në lidhje me të drejtat e pronës, procesin e rregullt ligjor dhe pasojat e mundshme socioekonomike për komunitetet dhe bizneset lokale. Shqetësimet mbeten në lidhje me vonesën në riintegrimin e gjyqtarëve dhe prokurorëve serbë të Kosovës, si dhe kufizimet në lirinë e shprehjes, duke përfshirë përdorimin e shenjave, simboleve dhe gjuhës që lidhen me komunitetet jo-shumicë. Kishte gjithashtu shqetësime në lidhje me veprimet e zbatimit të ligjit, duke përfshirë edhe gjatë festimeve të Vidovdanit në Gazimestan më 28 qershor. Ka pretendime për abuzim të serbëve të Kosovës nga oficerët e policisë së Kosovës. Inspektorati i Policisë së Kosovës ka nisur hetime për këto çështje", shpjegoi Due.

Ai theksoi se institucionet e kujdesit shëndetësor dhe arsimor të menaxhuara nga Beogradi, si dhe Kisha Ortodokse Serbe, vazhdojnë të përballen me sfida që rrjedhin nga mbylljet dhe vendimet që ndikojnë në aksesin në vendet fetare dhe kulturore dhe kryerjen e pelegrinazheve.

"Kjo rrit perceptimin e pasigurisë dhe trajtimit të pabarabartë midis serbëve të Kosovës, duke dëmtuar besimin dhe duke ndikuar në karakterin multietnik të Kosovës", paralajmëroi Due.

Ai theksoi se pas vendimit kundër Hashim Thaçit dhe tre ish-udhëheqësve të tjerë të UÇK-së, pati demonstrata në disa qytete të Kosovës dhe kritikoi faktin që policia nuk i informoi përfaqësuesit e UNMIK-ut për hetimet.

Ai tha se policia e Kosovës veproi profesionalisht në shtypjen e demonstratave, duke ruajtur të drejtën për t'u mbledhur dhe për të shprehur mendimet e tyre.

Megjithatë, ai theksoi se koordinimi me OKB-në ishte i pamjaftueshëm dhe se organizatat e tjera u informuan, por jo OKB-në.

"Policia e Kosovës informoi organizatat e tjera ndërkombëtare, por jo Kombet e Bashkuara. Koordinimi operativ midis aktorëve ndërkombëtarë në terren gjithashtu nuk ishte optimal. I ngrita këto shqetësime me autoritetet në Pristinë dhe partnerët tanë ndërkombëtarë", kritikoi Due.

Ai dënoi ashpër përpjekjet e institucioneve në Pristinë për të kufizuar juridiksionin e Dhomave të Posaçme në Hagë, duke deklaruar se përballja me të kaluarën është thelbësore për të ardhmen e rajonit.

"Vërej shqetësimin e thellë të shprehur nga BE-ja në lidhje me këto ndryshime. Integriteti dhe pavarësia e procesit gjyqësor duhet të respektohet. Çdo veprim legjislativ duhet të jetë plotësisht në përputhje me detyrimet ligjore dhe ndërkombëtare të Kosovës", tha Due.

Ai përshëndeti kapërcimin e krizës institucionale me zgjedhjen e Presidentit të Kosovës, duke vlerësuar se krijimi i institucioneve është një shenjë inkurajuese.

Due paralajmëroi se vazhdimi i dialogut është faktori kryesor për arritjen e progresit dhe u bëri thirrje të dyja palëve të përmbushin detyrimet që rrjedhin nga marrëveshjet e mëparshme, përfshirë formimin e Bashkësisë së Komunave Serbe.

"Edhe 1,577 persona janë të zhdukur. I inkurajoj palët të ofrojnë qasje në arkivat që mund të ndihmojnë në hedhjen dritë mbi fatet e tyre", tha Due.

UNMIK vazhdon të inkurajojë dialogun, ndërtimin e besimit dhe përfshirjen brenda dhe midis komuniteteve. Ne vazhdojmë të kryejmë funksione të rëndësishme, të ashtuquajtura të mbetura, që lidhen me Interpolin, verifikimin e dokumenteve dhe lehtësimin e pjesëmarrjes së Kosovës në forumet e Kombeve të Bashkuara. Përgjegjësia jonë e përbashkët është të punojmë drejt pajtimit dhe normalizimit, në mënyrë që të gjitha komunitetet në Kosovë të mund të marrin pjesë plotësisht dhe me besim në jetën publike, duke respektuar sundimin e ligjit, të drejtat e njeriut dhe karakterin multietnik të Kosovës. Rritja e fundit e tensioneve dhe trashëgimia e konflikteve të kaluara në..."Ato i tregojnë Ballkanit Perëndimor se ky Këshill duhet ta mbajë fokusin e tij në Kosovë pavarësisht sfidave diku tjetër", përfundoi Due.

Seanca do të kryesohet nga ambasadori i Greqisë në OKB, pasi ky vend mori presidencën njëmujore me rotacion të këtij organi më 1 tetor.

Gjuriq: Veriu i KdheM është bërë një protektorat policor për serbët

Ministri i Punëve të Jashtme të Serbisë, Marko Gjuriq, tha këtë mbrëmje në seancën e Këshillit të Sigurimit të OKB-së se veriu i Kosovës është bërë një protektorat policor për serbët, në të cilin frikësimi dhe dhuna ndaj civilëve janë bërë pjesë e jetës së përditshme. Duke folur për vendimin për krime lufte kundër udhëheqësve të... UÇK-në dhe reagimet e shqiptarëve, ai theksoi se qëndrimi i Serbisë është i qartë - drejtësia për viktimat nuk duhet të sakrifikohet kurrë për hir të interesave politike, por duhet të jetë e barabartë për të gjithë.

"Në raport, situata në veri të Kosovës dhe Metohisë përshkruhet si paqësore, por e brishtë. Rruga mund të jetë paqësore sepse një familje ka vendosur se është më e sigurt të qëndrojë në shtëpi. Qyteti mund të duket i qetë sepse të rinjtë e kanë lënë atë. Komuniteti mund të zhduket ngadalë pa ndodhur ndonjë ngjarje dramatike që do të tërhiqte vëmendjen e botës", paralajmëroi Gjuriq.

Gjuriq vuri në dukje problemet me të cilat përballen serbët në Kosovë, duke përfshirë mbylljen e institucioneve, çështjet e pronës, akuzat për abuzim policor dhe mungesën e kushteve për kthimin e personave të zhvendosur, duke theksuar se kthimi i gjyqtarëve dhe prokurorëve serbë është i rëndësishëm për rivendosjen e besimit.

Ai përsëriti se Asociacioni e Komunave Serbe nuk u formua as 13 vjet pas arritjes së marrëveshjes dhe theksoi se Serbia mbetet e përkushtuar ndaj dialogut, paqes dhe mbrojtjes së të drejtave të serbëve.

"Viktimat kanë pritur mjaftueshëm gjatë për t'u dëgjuar. Ata që janë gjallë sot nuk duhet të presin një brez tjetër për t'u ndjerë të mbrojtur. Serbët dhe shqiptarët meritojnë një të ardhme të bazuar në respekt, bashkëpunim dhe miqësi - le të ngrihemi për një të ardhme të tillë! "Kjo është përgjegjësia që qëndron para këtij Këshilli dhe para të gjithëve ne", përfundoi Ministri Gjuriq.

Konjufca: Raporti është i anshëm dhe i njëanshëm

Ministri i Punëve të Jashtme i Kosovës, Glauk Konjufca, vlerësoi se raporti i UNMIK-ut mbi situatën në Kosovë është i anshëm dhe i njëanshëm, dhe se Qeveria e Kosovës është e përkushtuar për të krijuar një mjedis të sigurt dhe hapësirë për përparim për të gjithë.

Sipas tij, raporti i UNMIK-ut bazohet në "propagandën serbe", dhe incidentet e listuara në dokument "përshkruhen pa bazë si ndëretnike".

Konjufca gjithashtu vlerësoi se UNMIC "ka kaluar prej kohësh kufijtë e mirëseardhjes së tij", dhe se është i panevojshëm dhe se është koha ta shfuqizojë atë.

SHBA-të kërkojnë shfuqizimin e UNMIK-ut, Kina mbështet vazhdimin e misionit

Pas Gjuriqit dhe Konjufcës, përfaqësuesit e anëtarëve të Këshillit të Sigurimit iu drejtuan seancës.

Zëvendëskryetarja e misionit amerikan në Kombet e Bashkuara, Tammy Bruce, theksoi se mandati i UNMIC-ut ka skaduar dhe se Këshilli i Sigurimit duhet ta shfuqizojë misionin.

"UNMIK-u nuk luan më asnjë rol në Kosovë. KFOR-i, misioni i BE-së dhe disa misione të tjera luajnë një rol shumë më të madh”, tha Bruce.

Nga ana tjetër, zëvendësambasadori i Kinës në OKB, Sun Lei, theksoi se dialogu është e vetmja mënyrë për të zgjidhur çështjen e Kosovës dhe se sovraniteti dhe integriteti territorial i Serbisë duhet të respektohen, dhe kërkoi mbështetje të mëtejshme për punën e UNMIK-ut.

“Autoritetet e Kosovës duhet të zbatojnë Marrëveshjen e Brukselit dhe JPA-në pa vonesë, duke hequr kështu pengesat për dialog”, shpjegoi Sun.

Jennifer McNaughton, një këshilltare politike në misionin britanik në OKB, vlerësoi se për shkak të ndryshimeve që kanë ndodhur në Kosovë në 27 vitet e fundit, është e nevojshme të rishikohet strategjikisht mandati i UNMIK-ut.

Nebenzja: Terror institucional kundër serbëve

Ambasadori i Federatës Ruse në OKB, Vasilij Nebenzja, tha se situata në Kosovë është vazhdimisht e tensionuar dhe se udhëheqja ultranacionaliste në Prishtina po kryen terror institucional kundër serbëve me qëllim spastrimin etnik.

Ai theksoi se BE është e zënë duke shantazhuar Beogradin dhe duke u përpjekur ta detyrojë udhëheqjen serbe të njohë sovranitetin shtetëror të saj. provincën jugore.

"Po flitet për zbatimin e disa marrëveshjeve gojore nga viti 2023, ndërsa marrëveshjet ligjërisht të detyrueshme të Brukselit janë harruar qëllimisht, dhe militarizimi i Kosovës po përshpejtohet sistematikisht", shtoi ai.

Përfaqësuesja e Danimarkës në OKB theksoi se krijimi i institucioneve në Kosovë hap mundësinë për të vazhduar zbatimin e reformave të nevojshme, por edhe për t'u angazhuar në dialog.

Ajo theksoi se prioritet mbetet zbatimi i plotë i Marrëveshjes nga viti 2023 në rrugën drejt normalizimit, duke respektuar të gjitha detyrimet e marra më parë.

Gjithashtu, Danimarka bëri thirrje për përmbajtje dhe respekt të plotë për pavarësinë e gjyqësorit brenda Dhomave të Specializuara të Kosovës.

Ambasadori i Liberisë në OKB vlerësoi se qetësia relative e përshkruar në raport ofron një mundësi për përparim të mëtejshëm politik, duke shtuar se detyra tani është të përkthehen angazhimet ekzistuese në siguri më të madhe, besim më të fortë dhe përmirësime konkrete në jetën e njerëzve.

Ai shprehu keqardhje që gjatë periudhës së raportimit nuk u mbajt asnjë takim i nivelit të lartë brenda dialogut të ndërmjetësuar nga BE-ja, duke vënë në dukje se "kur dialogu ngec, mosbesimi nuk pushon".

Përfaqësuesi i Somalisë në Kombet e Bashkuara deklaroi se vendi mbështet dialogun për normalizimin e marrëdhënieve midis Beogradit dhe Prishtinës me ndërmjetësimin e Bashkimit Evropian, me vlerësimin se ky është kuadri kryesor për zgjidhjen e çështjeve të hapura.

Darmadikari: Qëllimi është zbatimi i plotë i marrëveshjeve të Brukselit dhe Ohrit

Zëvendësambasadori francez në OKB, Jai Darmadikari, theksoi se ligji i miratuar nga Kuvendi i Kosovës, i cili ndryshon ligjin që lidhet me Këshillat e Specializuara, nuk është në përputhje me detyrimet ndërkombëtare të Kosovës.

Darmadkari theksoi se qëllimi përfundimtar i Beogradit dhe i Prishtinës duhet të jetë zbatimi i plotë i Marrëveshjeve të Brukselit dhe Ohrit, së bashku me formimin e Unionit të Komunave Serbe.

Kreu i misionit të BE-së në Kombet e Bashkuara, Stavros Lambrinidis, tha se përparimi në normalizimin e marrëdhënieve midis Beogradit dhe Prishtines mbetet një nga kushtet thelbësore për rrugën evropiane të të dyja palëve.

Ai përsëriti se BE është plotësisht e përkushtuar ndaj perspektivës së anëtarësimit të vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe theksoi rëndësinë kyçe të dialogut midis Beogradit dhe Prishtines, i cili zhvillohet me ndërmjetësimin e BE-së. Ai gjithashtu theksoi se është e nevojshme të zbatohet plotësisht Marrëveshja në Rrugën e Normalizimit nga viti 2023, si dhe të gjitha marrëveshjet e mëparshme të arritura në kuadër të dialogut.

Barta: Themelimi i AKS-së është një detyrim kyç i papërmbushur

Kryetarja e Këshillit të Sigurimit të OKB-së, Ambasadorja e Greqisë në Organizatën Botërore Aglaia Barta, tha se Serbia dhe Kosova duhet të dyfishojnë përpjekjet e tyre për të nxitur normalizimin e marrëdhënieve të tyre dypalëshe.

"Dialogu i ndërmjetësuar nga BE-ja mbetet e vetmja kornizë për zgjidhjen e dallimeve të mbetura dhe krijimin e një baze të qëndrueshme për bashkëjetesë paqësore. Të dyja palët duhet të angazhohen në mënyrë konstruktive dhe me mirëbesim, me qëllim arritjen e përparimit të prekshëm drejt zbatimit të plotë të detyrimeve të marra përsipër nga Marrëveshja e Brukselit, pa vendosur parakushte ose kushte", theksoi Barta.

Ajo theksoi se krijimi i Bashkësisë së Komunave me shumicë serbe mbetet një detyrim kyç i paplotësuar dhe se është i nevojshëm për përmirësimin e procesit të normalizimit.

Barta shprehu gjithashtu shqetësim të thellë në lidhje me ndryshimet në ligjin që rregullon punën e Dhomave të Specializuara të Kosovës, si dhe vendimin për të mos integruar gjyqtarët dhe prokurorët serbë të Kosovës në sistemin gjyqësor.

Ajo theksoi se Greqia thekson rëndësinë e përhershme të misionit, të themeluar me Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të vitit 1999, e cila ofron një kornizë ligjore për një zgjidhje politike përfundimtare midis Serbisë dhe Kosovës.