Radosavljeviq: Bojkoti i referendumit nuk është befasi, serbët nuk ndihen të sigurt

Drejtoresha e Iniciativës së Re Shoqrore, Jovana Radosavljeviq, thotë për Juronjuz Serbia se bojkoti i referendumit, i cili duhet të mbahet më 21 prill, nuk është befasi dhe thekson se skenari më real ishte që vetë kryetarët të jepnin dorëheqjen me qëllim që të krijohen kushtet për mbajtjen e zgjedhjeve të reja lokale pasi komuniteti serb tregoi vullnet të mirë duke filluar një peticion.

“Bojkoti i referendumit, i cili duhet të mbahet më 21 prill, nuk është befasi, edhe pse në fillim të vitit në janar, pamë që qytetarët nisën një peticion, i cili natyrisht u mbështet nga Lista Serbe, për të nisur procesin e shkarkimit të kryetarëve. Në ndërkohë kanë ndodhur gjëra shqetësuese, siç është vendimi i Qeverisë së Kosovës, përkatësisht i Bankës Qendrore të Kosovës për dinarin, por edhe vendimi i çuditshëm dhe shqetësues për vendosjen e kamerave në qendrat e votimit”, thotë Radosavljeviq.

Ai shton se video-përgjimi në qendrat e votimit nuk ka qenë praktikë deri më tani në Kosovë dhe se është praktikë në Shqipëri.

“Duket sikur tani po tentojnë të testojnë një formë të re të monitorimit të zgjedhjeve në veri, ku situata është delikate, pa u menduar kjo lëvizje shkakton dyshime dhe shqetësim tek vetë qytetarët të cilët ndihen të pasigurt dhe ndjejnë mosbesim të thellë ndaj institucioneve të Kosovës. , sidomos në kontekstin kur serbët u larguan nga institucionet më 5 nëntor 2022 me disa kushte, ndër të cilat është prania e përhershme, gjegjësisht tërheqja e njësive speciale të Policisë së Kosovës, ato njësi speciale janë ende në Kosovë, madje kanë forcuar bazat, sidomos baza në rrugën në Bistricë e cila tani ka fole snajperësh dhe njerëzit nuk ndihen rehat apo të sigurt në ato rrethana”, thotë Radosavljeviq.

Ajo thekson se për gjithë këtë, aktorët politikë nuk mund të presin që qytetarët të jenë të gatshëm të dalin dhe të votojnë “pro” apo “kundër” largimit të kryetarëve. Ajo shtoi se problem është numri i votuesve në veri të Kosovës, për të cilin pretendon se është i “mbi fryrë”.

“Është shqetësues fakti që votimi mund të bëhet vetëm personalisht, gjegjësisht një person duhet të jetë fizikisht i pranishëm në veri të Kosovës për të votuar, nuk lejohet votimi me postë apo diçka të ngjashme, prandaj ndikon në pjesëmarrje. Në përgjithësi, në listën zgjedhore janë regjistruar shumë më tepër votues se sa këtu, natyrisht duke marrë parasysh faktin se një numër i madh njerëzish janë larguar ndërkohë nga Kosova, në fillim shihet se është shumë e diskutueshme nëse referendumi do të ketë sukses në kuptimin nëse do të ketë vota të mjaftueshme, pra 50 për qind plus një votues që kanë dalë dhe do të votojë për zëvendësimin e kryetarëve”, thekson ajo.

Duke folur për premtimin e bashkësisë ndërkombëtare se nëse peticioni kalon, kryetarët e komunave në veri do të japin dorëheqje dhe se kjo nuk ndodhi, Radosavljeviq thotë se ka pasur shumë “spekulime se cilat ishin marrëveshjet sekrete dhe nëse kishte ndonjë”.

“Skenari më real ishte që vetë kryetarët e komunave dhe këshilltarët të jepnin dorëheqjen për të krijuar kushtet për mbajtjen e zgjedhjeve të reja lokale. Kjo nuk ndodhi dhe duke filluar një peticion ku komuniteti serb ka treguar vullnet të mirë, është dashur të takohemi në gjysmë të rrugës dhe kryetarët e bashkive të japin dorëheqjen”, thotë ajo.

Ajo shton se komuniteti ndërkombëtar është i interesuar të dalë nga kriza.

“Rruga më efektive, më e lirë dhe më e shpejtë do të ishte dorëheqja e kryetarëve. Në rrethanat kur Kosova hyn në fushatë zgjedhore është shumë e vështirë të pritet që diçka e tillë të ndodhë, sepse nga katër komunat e veriut ne i kemi dy kryetarë komunash të Vetëvendosjes, dy kryetarë komunash nga opozita”, thotë ajo.

Duke folur për regjistrimin që po mbahet aktualisht në Kosovë, ajo tha se ishte dashur të mbahej në vitin 2021, por u shty për shkak të pandemisë së koronavirusit dhe më pas u shty edhe vitin e kaluar, pasi siç thotë ajo nuk kishte kapacitet të mjaftueshëm për t'u zbatuar.

“Ekziston shqetësim i madh se edhe tani nuk ka kapacitet për të kryer regjistrimin, pasi është e nevojshme, që nuk ka regjistrues të mjaftueshëm, kemi deklarata nga kryetari Zubin Potokut se shumica e regjistruesve serbë janë larguar nga këto pozita, se kanë mbetur vetëm dy. Më duhet të përmend se në Ligjin për regjistrimin e popullsisë së Kosovës, është e nevojshme të formohen komisionet komunale të regjistrimit, së paku gjashtë muaj para fillimit të regjistrimit, të cilat duhet të pasqyrojnë strukturën demografike, dhe është shumë e diskutueshme nëse kjo është rast në zonat serbe”, tha ajo.

Ajo shton se pothuajse nuk ka pasur një fushatë informuese për regjistrimin, sidomos në zonat serbe, kështu që, sipas saj, shumë qytetarë nuk e dinë që regjistrimi ka filluar, madje as nuk janë në dijeni se gjobat paguhen nëse ata nuk regjistrohen.

"Gjobat variojnë nga 30 deri në 2000 euro. Në anën tjetër kemi përfaqësues politikë së pari të Partisë së serbëve të Kosovës, pastaj të Demokracisë Serbe dhe në fund të Listës Serbe, ku të gjithë bëjnë thirrje për bojkot ose shtyrje" thotë ajo.

Ajo shtoi se është e nevojshme të bëhet një fushatë informuese në mënyrë që qytetarët të dinë se çfarë procesi duhet të kalojnë dhe të vendosin.

“Vetë regjistrimi dhe pyetjet që përmban ai regjistrim janë shumë shqetësuese, meqë përkthimi në serbisht është skandaloz, as gjysma e tij nuk kuptohet, dhe nëse vetë regjistruesit në terren do të kenë kapacitet për të kryer regjistrimin, d.m.th. për të përkthyer për qytetarët se cila është pyetja dhe çfarë u kërkohet të përgjigjen. Kemi pyetje shumë intime që u bëhen grave - a kanë bërë abort dhe nuk kanë mundësi të mos duan të përgjigjen por vetëm po apo jo apo pyetjet që kanë të bëjnë me kompensimin e luftës vetëm për periudhën deri në qershor 1999 kur komunitetet serbe dhe komunitetet tjera joshumicë janë diskriminuar”, thotë Radosavljeviq.