Rasheta: Kritere të paqarta për kontrollin e donacioneve të USAID

Dragoslav Rasheta nga organizata Rruga e Tretë e Re thotë për Kosovo online se sa i përket vendimit të SHBA-së për ndërprerjen e ndihmës së huaj, tani për tani janë duke u diskutuar vetëm për programet dhe grantet që vijnë nga USAID-i dhe se kjo agjenci vitin e kaluar ka festuar 25 vjet bashkëpunim me Kosovën dhe se ka ndarë rreth 40 milionë euro ndihmë në vitin 2024.

“Ndihma e USAID-it për Kosovën ka të bëjë kryesisht me funksionimin më të mirë të vetëqeverisjes lokale, organeve qeverisëse, pra me ndërtimin e institucioneve më rezistente ndaj korrupsionit. Kur shikojmë pesë vitet e fundit, hulumtimet tregojnë se 10.000 vende pune në Kosovë mund të lidhen drejtpërdrejt me ndihmën e ardhur nga USAID. Privatë të shumtë nga Kosova kanë thënë se këto rrota ndihmëse të ofruara nga USAID-i i kanë ndihmuar shumë dhe u kanë mundësuar që shumë shpejt të bëhen të pavarur dhe të mos varen nga qeveria e Kosovës, të jenë konkurrues dhe të përshtaten në treg”, thotë Rasheta.

Ai vlerëson se vendimi i qeverisë së re amerikane është i pazakontë dhe se nuk dihet saktësisht se çfarë ideje fshihet pas tij, sepse, thotë ai, është shumë e vështirë të besohet se Departamenti i Shtetit mund të procesojë qindra mijëra grante dhe donacione të ofruara nga USAID në vetëm 90 ditë, dhe kjo shkon në mes 60 dhe 70 miliardë dollarë në vit.

USAID-i, siç thekson ai, ka qenë një ndihmë e madhe në shkëmbimin e mallrave ndërmjet Serbisë dhe Kosovës, Serbia ka marrë 33 milionë dollarë ndihmë nga kjo agjenci vitin e kaluar dhe Bosnja dhe Hercegovina ka marrë një shumë të ngjashme parash.

I pyetur nëse Kosova duhet të presë vazhdimin e ndihmës financiare pas skadimit të periudhës së shqyrtimit, Rašeta po ashtu tha se kriteret mbi të cilat do të bëhet rishikimi janë të paqarta.

“Sa i përket vetë administratës së Donald Trump, ajo ka argumentuar se politika e jashtme e përfituesve të ndihmës duhet të jetë në përputhje me politikën e jashtme të SHBA-së, por Departamenti i Shtetit është më i fokusuar në sigurimin që projektet të mos dublikohen dhe se duhet të shqyrtojë me kujdes se si po zbatohet se paratë janë përdorur, se nuk ka korrupsion e të ngjashme. Mendoj se mbi të gjitha, qeveria e re republikane dhe Departamenti i Shtetit duan ta portretizojnë veten si luftëtarë të fortë dhe të mëdhenj kundër shpenzimeve që nuk synohen për qëllimin e tyre dhe të kota, siç i quajnë shpesh demokratët, por në Kongres, USAID-i gëzon besimi i të dyja palëve, prandaj nuk besoj se do të ketë ndryshime të rëndësishme pas këtyre 90 ditëve”, thotë Rasheta.

Siç thekson ai, një pjesë e madhe e ndihmës që kalon përmes USAID-it dhe ndihmave ndërkombëtare të ofruara nga SHBA-ja nuk është shfuqizuar, pasi disa miliardë dollarë ndihma për Egjiptin ose dhjetëra miliarda dollarë ndihmë për Ukrainën dhe Izraelin vazhdojnë të rrjedhin pa pengesa.

“Mendoj se amerikanët janë të vetëdijshëm se nuk duhet të rrezikojnë disa nga interesat e tyre kombëtare, të cilat USAID-i i ka ndërtuar me sukses gjatë dekadave të fundit”, thotë Rasheta.