Tomiq: Kosova nuk dëshiron që incidentet të paraqiten si ndëretnike, por që gjithçka të duket ideale

Politologu nga Graçanica, Ivan Tomiq, deklaroi se te incidentet me motive etnike më e rëndësishmja është mënyra se si zhvillohet hetimi, përkatësisht si përcaktohet motivi i këtyre sulmeve, duke qenë se Policisë së Kosovës nuk i përshtatet që problemet, krimet ose konfliktet të paraqiten si ndëretnike, por si vepra të zakonshme penale, në mënyrë që t’i paraqitet bashkësisë ndërkombëtare se në terren gjithçka është ideale.

Tomiq shpjegoi se kornizat ndërkombëtare janë mjaft të qarta kur bëhet fjalë për sulmet me motive etnike.

“Sa i përket OSBE-së, që një sulm të cilësohet si i motivuar etnikisht ose si krim nga urrejtja, duhet të përmbushë dy kritere. Kriteri i parë është që të jetë kryer një vepër penale, ndërsa i dyti është që motivi i asaj vepre penale të jetë paragjykimi ose përkatësia në një grup të caktuar. Kjo përkatësi mund të përcaktohet në bazë të përkatësisë gjuhësore, etnike ose kombëtare. Për këtë arsye, nuk mund të themi se mjafton të ndodhë një incident ndërmjet një serbi dhe një shqiptari që ai të cilësohet si i motivuar etnikisht”, tha Tomiq për Kosovo online.

Ai shtoi se problemi lind kur ndodh një vepër e caktuar penale dhe policia e merr rastin në duart e veta, duke theksuar se në këtë rast më e rëndësishmja është se si zhvillohet hetimi dhe si përcaktohet motivi i krimit.

“Praktika tregon se Policia e Kosovës nuk është mjaftueshëm e përkushtuar që krimet që ndodhin ndërmjet shqiptarëve dhe serbëve t’i cilësojë në këtë mënyrë. Kjo ndoshta bëhet edhe me udhëzime politike, sepse Kosovës nuk i përshtatet që incidentet të paraqiten si ndëretnike. Ata dëshirojnë t’i paraqesin bashkësisë ndërkombëtare se këtu, në terren, gjithçka është ideale dhe se krime të tilla nuk ekzistojnë, në mënyrë që shqiptarët të përmbushin gjithçka që ëndërrojnë dhe gjithçka që dëshirojnë të zbatojnë gjatë një periudhe të caktuar”, vuri në dukje Tomiq.

Ai thekson se, nga ana tjetër, ekziston problem edhe kur raportohet një krim, përkatësisht kur merret në pyetje një person në këtë kontekst.

“Sigurisht që ai person nuk do ta pranojë vetë se motivi etnik ishte motivi i vërtetë i sulmit. Nëse ndodh një grabitje ose çfarëdo sulmi tjetër, përpiqen ta cilësojnë vetëm si vepër të zakonshme penale dhe jo si diçka që mund të ketë motiv etnik”, shpjegoi Tomiq.

Ai vuri në dukje se është e rëndësishme t’i kushtohet vëmendje edhe problemit të ndërhyrjes së bashkësisë ndërkombëtare, pasi ajo kryesisht vepron në bazë të të dhënave zyrtare dhe asaj që mund të shohë në dokumente, ndërsa mbetet “e shurdhër dhe e verbër” ndaj asaj që ndodh në terren.

“Kjo është diçka që duhet të ndryshojë – bashkësia ndërkombëtare duhet të ndalojë së shikuari vetëm shifrat dhe të hetojë vërtet se çfarë po ndodh aktualisht në terren, nëse ekzistojnë modele të caktuara sjelljeje si nga Policia e Kosovës, ashtu edhe nga shqiptarët, nëse krimet e kryera ndaj serbëve procedohen në mënyrë të rregullt dhe nëse personat që i kanë kryer ato dënohen. Në këtë kontekst, bashkësia ndërkombëtare duhet t’i kushtojë shumë më tepër vëmendje kësaj çështjeje dhe në të ardhmen të veprojë e të reagojë në këtë mënyrë”, përfundoi Tomiq.