Graovac: Dardanci i Albanci se ne mogu etnički povezati

Pre dva dana je na trgu u Prištini organizovana peticija za promenu imena Kosova u Dardanija, a istoričar Srđan Graovac kaže za Juronjuz Srbija da Dardance sa Albancima vezuje isključivo prostor na kom su nekada živeli u antičkom periodu te da etnički ne mogu biti povezani.

Graovac kaže da je Kraljevina Dardanija kao država postojala na Balkanskom poluostrvu još u antičkom vremenu.

„Što se tiče Dardanaca, govoriti o nacijama u to vreme nije bilo moguće, nacije su produkt 19. veka. Stanovništvo koje je živelo na tom području je stanovništvo antičkog perioda koje možemo povezivati sa različitim plemenima koja su postojala na tom prostoru“, pojasnio je Graovac.

Kako je dodao, Dardanci, čije poreklo do danas ostaje nejasno, su do dolaska Rimljanja imali državu, čija se granice donekle poklapaju sa teritorijom Kosova, a kasnije Dardanija je bila jedna od provincija Rimskog carstva.

Graovac smatra kako kosovske Albance i Dardance vezuje isključivo prostor i ukazuje za razloge inicijativa.

„Dardance sa Albancima vezuje isključivo prostor na kom su nekada živeli u antičkom periodu, ako ćemo ih povezivati etnički, to gotovo da nema nikakve veze jedno sa drugim“, objašnjava on. 

Graovac navodi kako je nenaučno izvoditi sadašnje nacije iz antičkih naroda i nabraja nekoliko navodnih teorija o albanskom poreklu.

„Ne smemo upadati u zamku da u antičkim narodima tražimo nacije, bilo da tražimo Srbe ili Albance, kao i da tražimo genezu nacionalnih identiteta koja je vezana za 19. vek. Međutim, ako govorimo o poreklu naroda i da li možemo Albance povezati sa tim narodom koji je živeo na prostoru Dardanije ili Ilirika, koja je samo jedna od teorija, da su Albanci poreklom Dardani ili da su poreklom Iliri, odnosno da imaju Ilirsko poreklo, pa ima čak teorija da su poreklom Tračani, to su sve različite teorije i različite priče koje nemaju utemeljenja u nauci, naučno nisu dokazane, ali su bile veoma popularne naročito onda kada je stvarana albanska nacija ili u današnje vreme kada je ona u ekspanziji, da bi se dokazala navodna starost i prvenstvo albanskom narodu na ovom prostoru“, navodi istoričar. 

Sagovornik Juronjuz Srbija objašnjava kako su politički interesi uzrok nenaučnog tumačenja istorije.

„Govoriti kako je to jedan narod u kontinuitetu, samo sa drugim imenom, da su to Dardanci ili Iliri ili Tračani, a da su promenili ime kasnije u Albance, to je krajnje neutemeljeno. Produkt takvog tumačenja je želja da se zloupotrebi istorija u političke svrhe i da se neke istorijske činjenice jednostavno tumače u skladu sa nečijim političkim interesima“, kaže Graovac.

Paralelno sa ignorisanjem srpskih toponima, prištinski establišment nastoji da prisvoji srpsku duhovnu i kulturnu baštinu i na taj način što se negira njeno poreklo.

Naime, jedan deo kosovske javnosti teži poistovećivanju današnjih Albanaca sa Dardancima i da, paralelno s tim, srpsko kulturno nasleđe proglasi za dardansko, tj. ilirsko i albansko.

Koha je početkom godine objavila tekst „Crkva Svete Petke u Prizrenu, univerzalna kulturna baština Kosova“ koji je potpisao Agon Rezja doktorant na Univerzitetu u Zagrebu.

Autor tvrdi kako crkva nije podignuta od strane Srba ili Vizantinaca, već je povezuje sa Dardancima, a Graovac objašnjava poreklo kulturnog nasleđa na prostoru Kosova i razloge njenog prisvajanja.

„Oni nemaju svoje kulturno nasleđe starije od nekoliko decenija. Sve starije od 1945. godine je kulturno nasleđe Osmanlijskog carstva, to su te džamije izgrađene u tom periodu, te kuće, sve to što je građeno, to je građeno u vreme Turaka i to je tursko kulturno nasleđe. Ono starije kulturno nasleđe, hrišćansko, to je u stvari srpsko kulturno nasleđe. To su manastiri koje su uradili u dinastiji Nemanjića. Ono starije je vizantijsko kulturno nasleđe, dakle nema albanskog kulturnog nasleđa do 1945 godine“, kaže Graovac.

Dodaje da da bi ojačali svoju poziciju, Albanci pokušavaju da nađu neko utemeljenje u istoriji, pošto ne mogu naći, onda pribegavaju tom krivotvorenju istorijskih činjenica.

„Tako ste imali te ideje od porodice Nimani, koji su u stvari Nemanjići, da su Albanci gradili te manastire, pa naravno ima onih koji idu toliko daleko da tvrde da su oni u stvari tu starosedeoci, da su Dardanci“, zaključio je Graovac.