Spasovdan u Prizrenu

Spasovdan u Prizrenu
Izvor: Facebook

U crkvi Svetog Spasa u Prizrenu, danas je svetom liturgijom i sečenjem slavskog kolača proslavljen praznik kome je crkva posvećena Vaznesenje Gospodnje – Spasovdan.

U prisustvu preostalih Srba u carskom gradu liturgiju je služio iguman manastira Svetih Arhangela arhimandrit Mihailo uz sasluženje sveštenstva namesništva prizrenskog.

Mala, ali impozantna crkva Svetog Spasa nalazi se na zaravni ispod Prizrenskog grada - Кaljaje.  

U hrisovulji cara Dušana je zapisano da je ktitor crkve vlastelin Mladen Vladojević, kojom on tu crkvu dodeljuje svojoj zadužbini, manastira Sveti Arhanđeli.

Skromna po dimezijama, ali bogato ukrašena prema pomenutoj hrisovulji i po stilskim odlikama arhitekture crkva je podignuta u prvoj polovini 14. veka.

Najstariji sloj fresaka datira iz perioda 1335. godine i nalazi se u oltarskom delu.

Dolaskom Turaka, kako je bila situirana van grada, crkva je zapustela jer iz straha vernici nisu odlazili.

U drugoj polovini 18. veka, na poziv vladajućih Turaka, u Prizren dolaze Cincari zanatlije, najviše zidari, koji su gradili džamije i tvrđave.

Turci su im za uzvrat dodeljivali manja imanja oko crkve Svetog Spasa gde su gradili svoje kuće. Do sv. Spasa dozidali, praktično spojili nešto veću crkvu sv. Trojice.

Zajedno sa Srbima uspeli su da sačuvaju crkve do oslobođenja Stare Srbije od Turaka 1912. godine.

Pod zaštitu države crkva Svetog Spasa je stavljena 1953/1954. godine i na njoj su izvršeni obimni konzervatotorski i restauratorski radovi i koliko je to bilo moguće vraćen joj je prvobitni izgled.

Odstranjeni je crkva Svete Trojice, ali su ostali masivni zidovi nedovršenog hrama koji crkvu sv. Spasa obuhvataju sa svih strana.

U martovskom pogromu 2004. godine, albanski ekstremisti su zapalili crkvu i oštetili freske, nakon čega je opasana bodljikavom žicom i stavljena pod zaštitu nemačkog kontigenta Kfora.

Obnovljena je 2014. godine zahvaljujući inicijativi Udruženja „Sveti Spas“ i blagoslovom episkopa raško-prizrenskog Teodosija i uz pomoć paroha prizrenskog Slobodana Đorića.