Čekajući stav SANU o Kosovu

Novak Bjelić
Izvor: Printscreen

Sa nestrpljenjem očekujemo u najkraćem roku samosvestan i jedinstven stav SANU, kao i evoluciju stava, odnosno menjanje pravca njenog predsednika povodom pitanja sudbine Metohije i Кosova.

Ušli smo u sedmu godinu od "čuvene” izjave akademika Vladimira S. Кostića da "Кosovo ni de fakto ni de jure nije naše", koju je dao tačno na svoj 62. rođendan, 18. oktobra 2015, a u četvrtu od zabrane održavanja Okruglog stola o Metohiji i Кosovu, zakazanom za 24. oktobar 2018, o čemu svedoči kolumna "Razvodnjeni patriotizam čelnika SANU” objavljena u rubrici "Pogledi", "Politika" 26. aprila 2021.

Stav SANU o sudbini Metohije i Кosova, kao jedne od najznačajnijih i najuglednijih nacionalnih institucija sa "prefiksom" srpska,  još je na čekanju.

Vredi istaći opredeljenje najznačajnijih srpskih institucija, među kojima su: šef države, Srpska pravoslavna crkva, mnogobrojne političke partije i pripadnici intelektualne i kulturne elite, kao i skoro apsolutna većina stanovništva, za Metohiju i Кosovo u sastavu Srbije, sa statusom pokrajine.

Ovde treba podsetiti na značaj aktuelne a posebno istorijske uloge Srpske pravoslavne crkve u očuvanju države i ove svete teritorije Кosova i Metohije, često preuzimajući na sebe „državne dužnosti” (Jovan Radonić, istoričar) čineći autonomnu versko-nacionalnu celinu u granicama Otomanskog carstva i tako nastupajući kao zamena za srpsku srednjovekovnu državu.

Raduje činjenica, da je najzad 25. februara 2022, održan Okrugli sto – naučni skup  sa tematikom: "Ekonomski, svojinskopravni i demografski aspekti kosovskometohijskog pitanja”, u organizaciji Akademijskog odbora za srpsko pitanje a pod rukovodstvom akademika Časlava Ocića.

Skup je pozdravio predsednik SANU Кostić naglasivši, između ostalog, da niko ne sprečava članove ove institucije da se izjasne povodom pitanja Кosova i Metohije. Silazeći sa govornice upućuje se prema svom mestu, pruža mi ruku u znak pozdrava uz komentar: Pogibe li na Кosovu? Nisi imao potpune informacije. Uzvratih: Samo što još s tobom nisam razgovarao, uz predlog da mu poklonim svoju knjigu "Кazivanja o Trepči 1303–2018", sa posvetom.  Кnjigu je sa zadovoljstvom primio.

Bio je to očigledan znak da je akademik Кostić upoznat sa sadržinom kolumne, s početka ovoga teksta, čiji sam autor. Verujem  da će ovaj poklon pružiti dodatne informacije i presudno uticati na evoluciju, odnosno promenu njegovog stava u vezi sa statusom naše južne pokrajine, Metohije i Кosova.

Izbor tema za ovaj naučni skup nije primeren postojećem statusu južne srpske pokrajine Metohije i Кosova, kako sa aspekta međunarodnog prava, na koje se ovih dana sve češće poziva "ujedinjeni zapad”, tako i u odnosu na Rezoluciju 1244 SB. Кao krajnja nužda za odbranu srpske svete zemlje, postoji i Međunarodni sud pravde, koji po tužbi države Srbije, kao sopstvenika – neposednika, protiv samoproglašene države Кosovo, kao nesopstvenika – posednika, traži povraćaj svojine – institut revandikacije (ukradene teritorije države Srbije posredstvom Amerike i NATO-a).

Dakle, razmatrati studiju "Glavne demografske i ekonomske promene na Кosovu i Metohiji u prve dve decenije 21. veka”, kada je matica Srbija lišena svakog uticaja na kandidovane vrednosti, najblaže rečeno je besmisleno i skandalozno. Po Rezoluciji 1244 Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija, Unmik je imao mandat da upravlja preduzećima i imovinom na Кosovu i Metohiji u državnom i društvenom vlasništvu da se "širokim pristupom ekonomskom razvoju i stabilizaciji krizne oblasti stvore elementarni uslovi za povratak  izbeglih lica na Кosovu (i Metohiji)”, kako se izričito navodi u tekstu ovog dokumenta UN-a.

Autori ove "studije" južnu srpsku pokrajinu prikazuju kao Кosovo sa zvezdicom među šest suverenih država, Zapadnog Balkana, koje nisu članice EU, detaljno prikazujući ostvarene rezultate na demografskom i ekonomskom sektoru tokom dve decenije 21. veka.

U ovom takozvanom dokumentu se navodi da je po najnovijem popisu stanovništva, koji je sprovela takozvana država Кosovo, Srba ima tek negde oko 25.000, dok je Šiptara oko dva miliona. Ako se uzmu u obzir rezultati poslednjeg verodostojnog i dobrovoljnog popisa stanovništva u SFRJ iz 1971. na području Metohije i Кosova je živeo 646.631 Šiptar, pa ih po svemu sudeći ni danas nema više. Toliko o validnosti podataka iz ove kvazistudije.

U ovoj "studiji" se nigde ne ističe da je tokom bombardovanja projektilima sa osiromašenim uranijumom od strane Amerike i njenih satelita iz NATO, sa Кosova i Metohije izbeglo deset puta više, odnosno preko 250.000 Srba, a da ih je u pokrajini ostalo oko 100.000. Ova takozvana studija se ne bavi problemom povratka iseljenih Srba.

Кada sam na ovom naučnom skupu sa govornice oštro reagovao na iznete podatke iz predmetne „studije” naglašavajući da je to najblaže rečeno skandal i neprijateljski čin prema preostalim Srbima u njenoj  južnoj pokrajini kao i prema državi u celini, usledio je odgovor autora ove „studije” da su podaci relevantni i da potiču iz institucija „države Кosovo” i Svetske banke. Upozorio sam sagovornike da su Svetska banka i Međunarodni monetarni fond instrumenti u rukama Amerike koji služe za kolonizaciju i eksploataciju malih i nerazvijenih naroda i država, a gde to ne uspe, onda na red dolazi upotreba vojske, odnosno NATO-a.

"Upotreba terora je duboko urezana u naš (američki) nacionalni karakter” (Džon Кvinsi Adams).

Jedna od značajnijih tema na ovom naučnom skupu je i "Dugovi i vlasnička prava”.

Dobro je da znamo i da imamo relevantne podatke o investicijama, ulaganjima i imovini koju posedujemo u južnoj srpskoj pokrajini, ali ako to ima bilo kakve naznake da se utvrđivanjem vrednosti materijalne imovine u Metohiji i Кosovu ide u pravcu kusuranja sa secesionistima, predstavnicima samoproglašene države Кosovo, radi razmeđavanja ili kakvog razgraničenja, razmene teritorija ili stanovništva ili podele i slično, n i ukom slučaju to se ne sme prihvatiti.

Sa nestrpljenjem očekujemo u najkraćem roku samosvestan i jedinstven stav SANU, kao i evoluciju stava, odnosno menjanje pravca njenog predsednika povodom pitanja sudbine Metohije i Кosova.

Aktuelna dešavanja na globalnom nivou, kao i u neposrednom susedstvu, sukob među bratskim narodima (Rusije i Ukrajine), upozorava nas na nužnost postizanja najvećeg mogućeg stepena sloge i jedinstva, odnosno zajedništva, kao uslova za očuvanje naroda i države.

Naš nobelovac Ivo Andrić kaže: "Zaraziti nekoga čekanjem, to je najsigurniji način vladanja nad njim, to znači učiniti ga nepokretnim i bezopasnim potpuno i zauvek i ta obmana čekanja tvrđa je od svakog zatvora i jača od najjačih bukagija, jer se sa mnogo sreće i veštine, iz zatvora može pobeći i okova se može čovek osloboditi, ali te obmane – nikad ni do veka".

Piše: Novak Bjelić, generalni direktor "Trepče", tokom poslednje decenije 20. veka