Bondstili si bazë e përhershme amerikane në Kosovë: Çfarë përfitojnë SHBA dhe çfarë shpreson Kosova?

Bondstili që nga viti 1999 është një bazë e përkohshme ku, përveç ushtarëve amerikanë, janë të stacionuar edhe pjesëtarë të forcave të armatosura të vendeve të tjera të NATO-s, përfshirë edhe shtetet që nuk janë anëtare të Aleancës, por kanë kontingjente në kuadër të KFOR-it. Në rrethanat e pezullimit të dialogut strategjik ndërmjet SHBA-së dhe Kosovës, iniciativa e Prishtinës zyrtare për krijimin e një baze të përhershme ushtarake amerikane në Kosovë interpretohet si përpjekje për rivendosjen e marrëdhënieve, të cilat, sipas vlerësimit të bashkëbiseduesve të Kosovo online, ndoshta janë në nivelin më të ulët deri më tani. Një nga qëllimet e mundshme është edhe ruajtja e ndikimit amerikan në rajon.

Shkruan: Velko Nestoroviq

Bondstili shtrihet në një sipërfaqe prej 955 hektarësh dhe ndodhet pranë Ferizajt. Vetë ndërtimi zgjati nga korriku deri në tetor të vitit 1999. Gjithsej u ndërtuan 52 platforma për uljen dhe ngritjen e helikopterëve.

Kampi Bondstil u ndërtua nga Batalioni i 94-të i Xhenios dhe Ndërtimit. Baza mund të strehojë deri në 7.000 ushtarë, gjë që e bën atë bazën më të madhe amerikane në Ballkan.

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ka theksuar disa herë se Bondstili duhet të shndërrohet në një bazë të përhershme amerikane, “e cila do të shërbente si garantues i përhershëm i paqes dhe sigurisë në Kosovë dhe në rajon”.

Ish-drejtori i stafit profesional të Komisionit për Punë të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve të Kongresit amerikan, Jason Steinbaum vlerësoi për Kosovo online se shndërrimi i kampit Bondstil në një bazë të përhershme amerikane mund të kontribuojë në ruajtjen e ndikimit të SHBA-së në Kosovë dhe në rajon, si dhe në përmirësimin e marrëdhënieve ndërmjet Uashingtonit dhe Prishtinës, veçanërisht nëse Kosova do të ofronte kushte të privilegjuara për shfrytëzimin e asaj toke.

Shteinbaum thotë se Bondstili është i rëndësishëm si për KFOR-in, ashtu edhe për Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe rajonin, ndërsa ky kamp ofron para së gjithash mbështetje logjistike.

“Prania amerikane në Kosovë siguron informacione të inteligjencës, kapacitete komunikimi dhe forma të tjera mbështetjeje, rëndësia e të cilave tejkalon vetë numrin e ushtarëve amerikanë të dislokuar në atë zonë. Ne kemi ndërmjet 500 dhe 600 ushtarë, nga gjithsej rreth 4.500 pjesëtarë të KFOR-it. Kjo përbën ndërmjet 10 dhe 15 për qind të forcave të përgjithshme. Nga këndvështrimi amerikan, kjo përfaqëson një ndarje të drejtë të barrës. Megjithatë, një bazë e përhershme në kampin Bondstil mund të luajë një rol shumë të rëndësishëm në ruajtjen e ndikimit amerikan, si dhe në ruajtjen e stabilitetit dhe sigurisë që dëshirojmë të sigurojmë në rajon, nëse baza merr statusin e një objekti të përhershëm ushtarak”, thekson Shteinbaum.

Duke folur për ndryshimin në përbërjen e forcave amerikane në Kosovë, përkatësisht për angazhimin e pjesëtarëve të forcave aktive në vend të pjesëtarëve të Gardës Kombëtare, Steinbaum thotë se bëhet fjalë për një përshtatje operative.

“Kjo, në fakt, nuk duhet të ndryshojë mënyrën e funksionimit të forcave, gjë që është e rëndësishme për ruajtjen e sigurisë, stabilitetit dhe lirisë së lëvizjes së njerëzve në mbarë Kosovën. Kjo gjithashtu nuk do ta ndryshojë situatën sa i përket Serbisë, e cila, siç e dimë të gjithë, ka planet e saj lidhur me Kosovën. Megjithatë, prania e KFOR-it shërben si faktor parandalues”, thotë eksperti amerikan.

Drejtori ekzekutiv i organizatës joqeveritare Qendra për Avokimin e Kulturës Demokratike (ACDC), Dushan Radakoviq, nuk e konsideron mundësi reale që Bondstili të shndërrohet në një bazë të përhershme amerikane.

Ai thotë se NATO po e zvogëlon numrin e ushtarëve në Kosovë, por edhe se rrethana të tjera ndikojnë negativisht në mundësinë e krijimit të një baze të përhershme amerikane në Kosovë.

“Kriza financiare, Izraeli dhe Palestina, konflikti ndërmjet Rusisë dhe Ukrainës, si dhe zhvillimet në tregun e naftës, ndikojnë gjithashtu në krizën e përgjithshme. Ndërtimi i bazave më të mëdha ushtarake kërkon miliarda dollarë, prandaj nuk besoj se do të ndërtohet ndonjë bazë e madhe. Bondstili është vërtet një bazë e rëndësishme për amerikanët, megjithatë nuk pres krijimin e një baze të përhershme”, thotë Radakoviq për Kosovo online.

Eksperti i sigurisë Daniel Schunter konsideron se mbetet një pikëpyetje e madhe se çfarë do të ndodhë me Bondstilin gjatë muajve dhe viteve të ardhshme, gjë që ai e lidh para së gjithash me çështjen e së ardhmes së pranisë ushtarake amerikane në Evropë.

“Në këtë moment, Kongresi zyrtarisht e klasifikon bazën Bondstil si një vend të pranisë së vazhdueshme ushtarake të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, që do të thotë se Pentagoni është i pranishëm atje prej më shumë se 15 vjetësh. Ministria amerikane e Mbrojtjes njoftoi gjatë verës së këtij viti një rishikim që do të zgjasë gjashtë muaj, pas të cilit duhet të përcaktohet se cilat baza dhe kapacitete ushtarake do t'i nevojiten Evropës në periudhën e ardhshme, në përputhje me prioritetet e reja strategjike të Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Pra, nuk bëhet fjalë për improvizim”, thotë Schunter për Kosovo online.

Analisti Nexhmedin Spahiu konsideron se iniciativa që baza Bondstil të shndërrohet në një bazë të përhershme ushtarake të SHBA-së është vazhdimësi e përpjekjeve për të siguruar një mbështetje në rast se NATO nuk funksionon siç pritet. Spahiu thotë për Kosovo online se funksionimi i NATO-s është vënë në pikëpyetje pas konfliktit ndërmjet Izraelit dhe Palestinës, si dhe konfliktit ndërmjet Izraelit, SHBA-së dhe Iranit.

“Prandaj, Kosova dëshiron të ketë një mbështetje shtesë në të cilën mund të mbështetet. Baza Bondstil është mjaft e madhe, pavarësisht nëse amerikanët do ta zvogëlojnë numrin e personelit të tyre, përkatësisht të ushtarëve. Ajo vazhdon të ketë kapacitete të konsiderueshme. Ndryshimi i statusit të saj do të nënkuptonte mbështetjen në diçka konkrete, në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, dhe jo në NATO-n si organizatë, funksionimi i së cilës është vënë në pikëpyetje”, thotë Spahiu.