A i hapën zgjedhjet lokale rrugën për formimin e Qeverisë së Kosovës apo për zgjedhje të reja parlamentare?

Në zgjedhjet lokale të mbajtura më 12 tetor, 21 komuna në Kosovë morën kryetarë të rinj, ndërsa 17 komuna të tjera do të presin raundin e dytë më 9 nëntor, për të ditur kush do t’i udhëheqë gjatë katër viteve të ardhshme. Para raundit të dytë pritet që mandatari për formimin e Qeverisë së Kosovës, Albin Kurti, të propozojë kabinetin e ri, por shtrohet pyetja nëse ai mund të sigurojë mbështetjen e mjaftueshme të deputetëve në Kuvendin e Kosovës. Bashkëbiseduesit e Kosovo online janë të mendimit se zgjedhjet lokale kanë ndikuar në procesin e formimit të qeverisë së re, duke theksuar se na pret një periudhë shumë interesante.

Shkruan: Millena Milladinoviq

Vetëvendosja në raundin e parë të zgjedhjeve lokale fitoi në tri komuna, Podujevë, Kamenicë dhe Shtime, ndërsa në raundin e dytë do të garojë në 12 komuna. PDK-ja është shpallur fituese jozyrtare, pasi ka fituar numrin më të madh të komunave në raundin e parë dhe shkon në garë në më shumë komuna se çdo parti tjetër. Sipas analistëve, beteja kryesore do të zhvillohet në Prishtinë dhe Mitrovicën e Jugut.

Ndërkohë që pritet raundi i dytë i zgjedhjeve lokale, presidentja e Kosovës Vjosa Osmani i ka dhënë mandatin Albin Kurtit për formimin e qeverisë së re, pasi Kuvendi i Kosovës ka përfunduar konstituimin e tij.

Pas marrjes së mandatit, Kurti deklaroi se do të zhvillojë bisedime për qeverinë e re gjatë kësaj jave, por shtoi edhe se është i gatshëm për zgjedhje të reja nëse nuk arrin të sigurojë përkrahjen e nevojshme në Kuvend.

Sipas bashkëbiseduesve tanë, pas zgjedhjeve të së dielës vendi është më afër zgjedhjeve të jashtëzakonshme parlamentare sesa formimit të një qeverie të re, megjithatë ekziston hapësirë për marrëveshje ndërmjet partive. Siç shtojnë ata, votuesi sovran ka dërguar një mesazh të qartë partive, si në zgjedhjet qendrore, ashtu edhe në ato lokale, dhe tani mbetet të shihet nëse partitë do të dëgjojnë zërin e qytetarëve.

Në çdo rast, vlerësojnë ata, na pret një periudhë shumë dinamike.

Më afër zgjedhjeve të jashtëzakonshme parlamentare

Drejtori i strategjisë në Qendrën për Politika Evropiane në Beograd, Millosh Pavkoviq, tha për Kosovo online se, pas raundit të parë, është interesant fakti që afati për formimin e qeverisë është 26 tetori, pra para 9 nëntorit, kur zhvillohet raundi i dytë i zgjedhjeve lokale.

“Më duket se Vetëvendosjes do t’i jetë shumë më e vështirë të formojë qeveri, sepse nuk arriti të sigurojë rezultat pozitiv në zgjedhje. Nga ana tjetër, nuk më duket se partitë më të forta opozitare — PDK, LDK dhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës, kanë potencial të mjaftueshëm për të formuar një ‘bllok anti-Kurti’. Prandaj, në këtë situatë, për momentin, mendoj se jemi më afër zgjedhjeve të reja të parakohshme, sesa ndonjë opsioni real për formimin e qeverisë,” vlerëson bashkëbiseduesi ynë.

I pyetur se kujt i kanë shtuar dhe kujt i kanë zvogëluar zgjedhjet lokale potencialin për koalicion, Pavkoviq u përgjigj se Vetëvendosje e ka zvogëluar dukshëm këtë potencial, ndonëse, siç thotë, dhe pse është gjithashtu e diskutueshme nëse ata kishin fare.

“Nga shkurti deri në tetor, pra për tetë muaj, ata nuk kanë arritur të gjejnë asnjë partner koalicioni dhe nuk kanë pasur ndonjë potencial të madh për bashkëpunim. Në të kaluarën kanë qeverisur pa partner koalicioni, me shumicë absolute. Tani, pas këtyre zgjedhjeve lokale, duket se Partia Demokratike e Kosovës po rrit potencialin e saj për koalicion dhe mund të jetë në pozicion të formojë qeveri me LDK-në, me AAK-në, e ndoshta edhe me Vetëvendosjen. Pse jo? Është një skenar teorik, edhe pse më pak i mundshëm. Megjithatë, më duket se partitë opozitare mund të përfitojnë më shumë nga zgjedhjet e reja, sepse presin rezultate edhe më të mira, të mbështetura nga suksesi që kanë pasur në zgjedhjet lokale,” përfundoi Pavkoviq.

Më pak a më shumë – partitë politike u ndëshkuan

Profesori universitar Mazllum Baraliu beson se në zgjedhjet lokale asnjë parti politike nuk e ka arritur rezultatin që ka pritur dhe se periudha deri në raundin e dytë do të jetë shumë interesante.

Në një deklaratë për Kosovo online, Baraliu theksoi se gjatë kësaj periudhe deri në raundin e dytë të zgjedhjeve, dy partitë që kanë fituar më shumë vota në komunat që shkojnë në raundin e dytë do të përpiqen, përmes marrëveshjeve me partitë e tjera, të sigurojnë fitoren në ato komuna.

"Asnjë parti politike nuk mori atë që priste, atë që planifikoi dhe premtoi. Sigurisht që as Vetëvendosja nuk e mori, me shumë mundësi menduan se do të merrnin më shumë, por varet nga ajo që tha qytetari sovran, dhe qytetari tha atë që shohim tani dhe atë që do të shohim kur të numërohen më në fund votat dhe kur të kemi rezultatin përfundimtar të këtij raundi. Do të shohim se çfarë do të ndodhë në raundin e dytë. Do të jetë interesante sepse çdo parti, qoftë në planin e parë apo të dytë, do të përpiqet të fitojë më shumë parti politike në marrëveshje të heshtura ose transparente, në mënyrë që të marrë komunat që janë në votim, dhe shumica e komunave janë", tha Baraliu.

Sipas Baraliut, marrëveshje të tilla mund të ndikojnë në formimin e Qeverisë së Kosovës. Megjithatë, siç pohon ai, nëse ritmi i arritjes së një marrëveshjeje midis partive vazhdon, ai është skeptik se kjo do të ndodhë.

"Nëse, për shembull, ka pasur marrëveshje, të heshtura ose të paartikuluara formalisht dhe ligjërisht për këtë raund zgjedhjesh lokale, ose nëse do të ketë, gjë që është e mundur sepse është në interes të çdo partie politike të fitojë sa më shumë komuna të jetë e mundur, atëherë kjo me siguri do të ndikojë në formimin e një qeverie të re. Nëse ritmi i sjelljes së partive politike në shtatë ose tetë muajt e fundit vazhdon, atëherë nuk besoj se do të ketë marrëveshje të tilla, sepse për fat të keq ato nuk arritën të llogarisin dallimet që kanë, për të rënë dakord për çështje të caktuara kyçe për mirëqenien e qytetarëve, perspektivën e vendit, por edhe në nivel ndërkombëtar. Ne nuk e kemi parë këtë, kështu që jam skeptik se do të ndodhë", shtoi Braliu.

Ai theksoi se periudha që do të çojë në raundin e dytë të zgjedhjeve lokale do të jetë interesante, duke pasur parasysh se votuesit mund të ndryshojnë mendje.

"Sigurisht, kjo periudhë deri në raundin e dytë të zgjedhjeve do të jetë interesante dhe do të shohim se si do të vendosin votuesit, sepse edhe në raundin e dytë ka një rreshtim të ndryshëm të votuesve, vullnetin e tyre politik ose psikologjik", tha Baraliu.

Megjithatë, shton ai, përfundimi është se asnjë parti politike nuk është e kënaqur me këtë rezultat. Siç thekson ai, si në zgjedhjet qendrore ashtu edhe në ato lokale, qytetarët u dhanë udhëzime partive politike se çfarë të bënin në periudhën në vijim, por ato, pohon ai, deri më tani nuk e kanë respektuar votën e qytetarëve.

"Të gjithë prisnin më shumë, megjithatë, votuesi tha atë që tha, është një e drejtë sovrane, dhe mendoj se si në zgjedhjet qendrore ashtu edhe në këtë vend qytetari rekomandoi se si të punohet në mandatin e ardhshëm, ndoshta edhe në qeveri, por këto parti politike thjesht nuk e respektuan mjaftueshëm zërin e qytetarit, kështu që u përpoqën në të gjitha llojet e mënyrave t'ia hidhnin fajin njëra-tjetrës. Këtë herë, qytetari tha fjalën e tij, kështu që ai pak a shumë ndëshkoi çdo parti politike", përfundoi Baraliu.

Potenciali i humbur i koalicionit

Historiani Stefan Radojkoviq theksoi se udhëheqësi i Vetëvendosjes, Albin Kurti, humbi potencialin e tij të koalicionit me Lëvizjen e tij, si dhe se, edhe pas zgjedhjeve lokale, ka një bllokim për formimin e Qeverisë së Kosovës.

Sipas Radojkoviqit, pritjet e Kurtit ishin që me komunitetet pakicë jo-serbe, ai do të arrinte të siguronte një numër të mjaftueshëm deputetësh në parlamentin e Kosovës dhe të formonte një qeveri të re.

"Zgjedhjet treguan atë që e dimë prej kohësh, ka një bllokim, të paktën sa i përket votave në komunitetin shqiptar dhe mundësisë së formimit të një qeverie në administratën e Prishtinës. Aljbin Kurti dhe Vetëvendosja e tij sigurisht që kanë humbur potencialin e tyre të koalicionit, ai priste të ishte në gjendje të arrinte një numër të mjaftueshëm votash me disa parti të komuniteteve pakicë për ta përkthyer atë në numrin e deputetëve në kuvend", tha Radojkoviq për Kosovo online.

Ai deklaron se zgjedhjet lokale treguan se Kurti ka mbështetjen e votuesve, por jo të mjaftueshme, dhe se situata është e njëjtë me partitë opozitare.

"Doli se ai ka mbështetje të konsiderueshme, por jo të mjaftueshme, gjithashtu doli që partitë opozitare shqiptare kanë një numër të konsiderueshëm votash dhe se ato në koalicion me Listën Serbe mund të ecin përpara, por duke marrë parasysh sjelljen e Albin Kurtit, ato ura janë mjaft të thyera. Ajo që dikur mund të kishte qenë mundësia e bashkëpunimit, tani vështirë se ekziston, dhe këtë e treguan zgjedhjet, të cilat janë një lloj barometri, ku u pa se në komunën e Juzhna Mitrovicës, në të cilën Kurti i vuri një theks të veçantë në fushatën ngacmuese të serbëve, në udhëheqjen e PDK-së, megjithëse rezultati përfundimtar nuk është arritur ende", shtoi ai.

Sipas tij, fakti që Vetëvendosja nuk ka potencial koalicioni është arsyeja pse nuk mori më shumë mbështetje në nivel lokal.

"Vetëvendosja mori Podujevën dhe Gjilanin, këto janë disa vende më të mëdha, megjithatë, situata është e pafavorshme në Prishtinë, Prizren, Mitrovicën e Jugut. Ata kanë mbështetje të konsiderueshme atje, por meqenëse nuk kanë potencial koalicioni, nuk kanë mbështetje të mjaftueshme për të formuar një qeveri të vetën në zgjedhjet lokale", përfundoi Radojkoviq.