A ka ndonjë parti shqiptare që është për bashkëpunim të sinqertë me serbët?

Një opsion politik në mesin e shqiptarëve të Kosovës që sinqerisht do të bashkëpunonte dhe do të arrinte marrëveshje me komunitetin serb aktualisht nuk ekziston dhe arsyeja për këtë, sipas bashkëbiseduesve të Kosovo online, është se Lëvizja Vetëvendosje në pushtet ka përcaktuar çështjet politike si tema me karakter identitar, prandaj partitë që ishin në disa qeveri të mëparshme dhe ishin të gatshme për marrëveshje të caktuara, tani e kanë të vështirë ta ruajnë atë kurs dhe të mbajnë votues.

Vetëm në krizën aktuale të shkaktuar nga anulimi i dinarit, shihet se partitë opozitare e kritikojnë qeverinë vetëm nga frika se Prishtina do t'i prishë marrëdhëniet me vendet perëndimore, kërkesat e të cilave për këtë çështje nuk respektohen, ndërsa në kundërshtimet e tyre ata nuk verejnë se si ky vendim reflekton mbi jetën e serbëve.

A do të dënohej në zgjedhje çdo parti politike shqiptare që do të ishte e gatshme t'i jepte dorën publikisht komunitetit serb dhe të punonte me ta për zgjidhjen e problemit?

Profesori universitar Nexhmedin Spahiu thotë për Kosovo online se të gjitha partitë politike shqiptare në Kosovë, edhe ato të dala nga lufta, deklarojnë se do të donin të kishin komunikim dhe marrëveshje me komunitetin serb, por çështja është se duhet të zbatohet në praktikë.

“Së fundi kam dëgjuar një intervistë të Ramush Haradinajt dhe Fatmir Ljimajt, të cilët sapo kanë thënë se është në interes të shoqërisë sonë ta bëjmë këtë, por vështirë se e shoh në terren. Nuk shoh që dikush ta mohojë, por shoh që nuk ka prirje të mjaftueshme për ta zbatuar në praktikë”, thotë Spahiu.

I pyetur se sa kohë do t'u duhet politikanëve për të kaluar nga fjala në veprim, Spahiu thotë se në të kaluarën partitë politike nuk kanë pasur pothuajse asnjë mbështetje nga aktorët ndërkombëtarë për këtë çështje.

“Ata që kanë pasur pushtet real këtu në Kosovë, pra amerikanët, nuk kanë përkrahur parti të tilla politike, ose kanë bërë shumë pak, vetëm aq sa nuk mund të thuhet se janë kundër ideve të tilla. Ishte një mbështetje e dobët dhe nëse do të kishte qenë më e fortë, shoqëria kosovare do të ishte më e fortë dhe do të kishte ecur përpara më shpejt”, thotë Spahiu.

Duke iu referuar dialogut mes Beogradit dhe Prishtinës, Spahiu thotë se tashmë është arritur një marrëveshje brenda tij dhe se nga Aljbin Kurti mund të dëgjoni se është i gatshëm ta zbatojë atë dhe se i ka ofruar edhe presidentit Aleksandër Vuçiq nënshkrimin e marrëveshjes në Sigurim. Seanca e Këshillit, për të cilën Vuçiq nuk ishte gati.

“Ndoshta do të kishte parti që do ta zbatonin këtë marrëveshje – që Kosova fillimisht të formojë Unionin e Komunave me shumicë serbe dhe vetëm atëherë pritet lëvizja e Serbisë për njohjen e heshtur, por pikërisht për shkak të këtij qëndrimi, ato parti nuk e bëjnë merrni mbështetje në Kosovë”. Partitë që tashmë kanë thënë se Kosova duhet të përmbushë pjesën e saj të obligimeve dhe pastaj të presin të shohin se çfarë do të bëjë Serbia dhe nëse fuqitë e mëdha do ta detyrojnë Serbinë të bëjë pjesën e saj, për shkak të pikëpamjeve të tyre në të gjitha sondazhet, ato kanë një qëndrim shumë të ulët. vlerësim dhe kanë humbur.simpatizantët”, thotë Spahiu.

Historiani Aleksandar Gudzhiq thotë se partitë e koalicionit të luftës në Kosovë, si dhe partia e Ibrahim Rugovës, kanë treguar në të kaluarën se janë të gatshme të bashkëpunojnë me serbët, por ardhja e tyre në pushtet tani është vetëm një mundësi teorike sepse për momentin Albin Kurti është sunduesi absolut i skenës politike në Kosovë.

“Kurti është dikush që falë nacionalizmit ekstrem e ka homogjenizuar elektoratin e tij dhe sot është politikani më popullor në skenën politike të Kosovës. Narrativa dominuese që u shfaq në vitet e 90-ta dhe 2000-ta në Kosovë është se serbët janë vetëm fajtorë për luftën. Elitat politike të shqiptarëve të Kosovës sillen sikur historia e ka thënë fjalën e fundit dhe sikur harrojnë se perandoritë vijnë e shkojnë nga këto anë. Çfarë do të bëjmë ditën që të përfundojë perandoria amerikane? Kur do ta gjejnë veten ballë për ballë serbët dhe shqiptarët? Kjo është një pyetje për të cilën duhet të mendojnë elitat politike të shqiptarëve të Kosovës. Serbët dhe shqiptarët do të qëndrojnë këtu për të jetuar edhe kur të ikin amerikanët dhe kur të ikin rusët”, thotë Gudzhiq.

I pyetur se çfarë u mbetet serbëve në Kosovë nëse në mesin e shqiptarëve nuk ka forcë politike që do të ishte e gatshme t'i japë publikisht dorën komunitetit serb për hir të një marrëveshjeje për jetën e përbashkët, Gudzhiq thotë se e vetmja gjë që ka mbetur për ata duhet të bëjnë është të përpiqen të bashkëpunojnë dhe të arrijnë një marrëveshje sepse edhe negociatat më të këqija të mundshme janë më të mira nga konflikti.

Megjithatë, ai kujton se shoqëria shqiptare është e homogjenizuar kur bëhet fjalë për idetë kombëtare dhe për të drejtën e shqiptarëve nga Kosova për t'u bashkuar me Shqipërinë dhe për të krijuar një "Shqipëri të madhe" dhe se kjo ide është e pranishme dhe e gjallë që nga viti 1878 dhe është një ide që bashkon Shqiptarët.

Siç shton ai, ajo që duhet të bëjnë edhe Beogradi edhe Prishtina është të gjejnë një zgjidhje kompromisi duke pranuar disa fakte.

“Për të vlerësuar faktin se për serbët, Kosova është një zonë e kujtimeve më të shenjta historike, me një fjalë, një tokë e shenjtë – çfarë është Izraeli për hebrenjtë, Mohaç për hungarezët, Alpet për zviceranët, Ararat për armenët. Por serbët duhet të vlerësojnë edhe faktin që shqiptarët përfaqësojnë shumicën këtu. Me këto dy përgjigje që i janë dhënë vetes, edhe serbët edhe shqiptarët mund të arrijnë një zgjidhje kompromisi”, thotë Gudzhiq.

Të gjitha çështjet që kanë të bëjnë me normalizimin e marrëdhënieve jo vetëm mes Beogradit dhe Prishtinës, por edhe komunitetit serb dhe shqiptar, janë ngritur në nivel të përshkallëzimit, vlerëson Dragisha Mijaçiq, Koordinatori i Konventës Kombëtare për Kapitullin 35, në mënyrë që të ketë nuk ka faktorë politikë në Kosovë që qetësojnë situatën dhe ndërtojnë ura ndërmjet dy komuniteteve dhe përpiqen të gjejnë disa zgjidhje nga të cilat përfitojnë të dy komunitetet.

Siç shton ai, në përgjithësi në Ballkan, retorika nacionaliste merr më shumë vota se çdo politikë paqeje dhe partitë që promovuan bashkëpunimin zakonisht nuk dolën mirë në zgjedhje.

Prandaj, siç beson ai, nuk duhet të jetë për t'u habitur që grupet opozitare apo ndonjë grup politik udhëhiqen nga qëndrime të vijës së ashpër dhe retorikë kombëtare në vend që të punojnë për bashkimin e komuniteteve, popujve dhe ndërtimin e urave të bashkëpunimit.

“Ky është shembull edhe në mesin e subjekteve politike në Kosovë, pavarësisht që herë pas here kritikojnë qeverinë e Aljbin Kurtit për çështje të caktuara, më shumë është kritikë në aspektin e metodologjisë së veprimit sesa kritikë në aspektin e esencës. çfarë po bën qeveria e Kosovës në zonat serbe dhe çfarë është në të vërtetë e gabuar”, thotë Mijaçiq.

Edhe pse në të kaluarën në Kosovë kishte faktorë politikë shqiptarë të cilët ishin të gatshëm për marrëveshje të caktuara me palën serbe, Predrag Rajiq nga Qendra për Stabilitet Shoqror thotë se për momentin nuk ka asnjë palë me të cilën mund të arrihet një marrëveshje konkrete që do të nënkupton marrjen parasysh të interesave të vërteta të palës serbe. Siç sqaron ai, Albin Kurti ka ngritur shumë shiritin në shoqërinë shqiptare në Kosovë dhe çështjet që ai i përcaktoi si tema të karakterit identitar do të dominojnë për një kohë të gjatë skenën politike shqiptare.

“Duhet të pranojmë se në mesin e shqiptarëve të Kosovës ka pasur opsione politike që së paku kanë dashur të bisedojnë. Kemi pasur, për shembull, Marrëveshjen e Uashingtonit, e cila është nënshkruar gjatë administratës së mëparshme si në Uashington ashtu edhe në Prishtinë. Ishte e mundur të bien dakord për disa çështje. Nuk po them se është diçka spektakolare ndryshe. Megjithatë, faktorë të tjerë politikë në Republikën e Kosovës ishin të gatshëm, nëse asgjë tjetër, të pajtoheshin për disa çështje specifike në disa faza. Me Kurtin është e pamundur, fjalë për fjalë edhe kur bëhet fjalë për çështje të natyrës teknike”, thotë Rajiq.

Edhe sikur të kishte ndërrim pushteti pas zgjedhjeve parlamentare në Kosovë, Rajiq nuk beson se kjo do të sillte butësi në fushën e bashkëpunimit me serbët.

“Kurti e ka ngritur shumë shiritin në shoqërinë shqiptare në Kosovë e Metohi”. Vështirë se dikush mund ta bënte tani atë që bëri Kurti, dhe ne e kemi parë se si është kur është në opozitë, dhe ai dhe partia e tij mezi prisnin të rrëzonin qeverinë, siç bënin tashmë kur ishin në opozitë, pikërisht në ato pyetje. Çështjet që ai i përcaktoi si tema të karakterit identitar do të dominojnë për një kohë të gjatë skenën politike shqiptare. Fatkeqësisht, ajo skenë politike do të ushqehet me një lloj nacionalizmi jo të shëndoshë dhe Kurti, i cili ia ngre shkallët vetes, e ngre në të njëjtën kohë edhe për subjektet e tjera politike në mesin e shqiptarëve të Kosovës. Edhe nëse ekziston një vullnet mes faktorëve të tjerë për të përmirësuar marrëdhëniet me serbët, pyetja është nëse ata do të mund ta kryejnë atë kur kundër tyre kanë Kurtin apo opsionin e tij politik, që është një faktor i rëndësishëm edhe kur ai është në opozita”, thotë Rajiq.