Ndryshimet në Uashington: Lista Serbe në Departamentin e Shtetit, qeveria e Kosovës nën embargo

Që nga shpërthimi i krizës në veri të Kosovës, të shkaktuar nga lëvizjet e autoriteteve në Prishtinë, qëndrimi i Uashingtonit zyrtar ndaj përfaqësuesve të autoriteteve të Kosovës është dukshëm më i “ftohtë”, dhe përveç paralajmërimit të Albin Kurtit se do të vuajë pasojat për refuzimin e deeskalimit të situatës, administrata amerikane tregon seriozitetin e saj edhe në veprim.

Ndaj pushtetit në Prishtinë u vendosën masa ndëshkuese dhe Kurti dhe bashkëpunëtorët e tij më të afërt u futën “në akull”. Në të njëjtën kohë, përfaqësuesit politikë të serbëve nga veriu i Kosovës, përballë Listës Serbe, këto ditë janë në Uashington, ku po bisedojnë me zyrtarë të njohur të Departamentit të Shtetit.

Pala serbe nuk pati shumë mundësi që në periudhën pas bombardimeve dhe shpalljes së njëanshme të pavarësisë së Kosovës, të komunikonte drejtpërdrejt me përfaqësuesit e SHBA-ve. Qëndrimi i Prishtinës për të gjitha çështjet aktuale është respektuar më së shumti. Kjo është arsyeja pse largimi aktual i njerëzve nga Lista Serbe në Uashington është një mundësi e madhe për të paraqitur faktet në vend dhe për të bërë kontaktet e nevojshme në mënyrë që tensionet të qetësohen dhe normalizohen në terren, thonë bashkëbiseduesit e Kosovo online.

Ata theksojnë se marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe SHBA-ve kanë vite që po përmirësohen, se për këtë ka kontribuar qasja konstruktive e Beogradit për zgjidhjen e problemeve kyçe në rajon, përfshirë Kosovën, si dhe rritja e diplomacisë serbe në Uashington.

Ish-shefi i diplomacisë kosovare, Petrit Selimi, ka theksuar ditë më parë se Serbia ka punësuar një shtëpi lobuese me reputacion në SHBA afër demokratëve dhe se qeveria e Kosovës ka punësuar “lajkatarë në diasporë”, duke reaguar kështu ndaj lajmit se Ministria e Punëve të Jashtme e Kosovës ka lidhur kontrata me kompani që nuk janë as të regjistruara në Amerikë për lobim, dhe pas të cilave qëndrojnë shqiptarë të lidhur me korrupsion.

Juristi dhe eksperti i të drejtave të njeriut, Millan Antonijeviq, tregon për Kosovo online se vizita e delegacionit të Listës Serbe në Uashington është një tjetër tregues i vendosjes së marrëdhënieve të ndryshme mes SHBA-ve dhe Serbisë.

"Këto marrëdhënie janë duke u përmirësuar, veçanërisht kur flasim për sigurinë e komunitetit serb në Kosovë. Dhe nuk është për t'u habitur që administrata në Uashington dëshiron të dërgojë një mesazh në këtë mënyrë nga njëra anë dhe në anën tjetër, të dëgjohen përfaqësuesit e serbëve në Kosovë, të flasin për ato obligime që i ka Amerika dhe që i takojnë Prishtinës - formimi i Bashkësisë së Komunave Serbe, siguria, lëvizshmëria, mbrojtja e të drejtave të njeriut dhe gjithçka që është negociuar në Bruksel për më shumë se një dekadë. Të gjithë këta janë tregues të një kthese të vogël të SHBA-të. Por edhe shumë më tepër hapja e asaj pjese të marrëdhënieve, ato marrëdhënie mes Serbisë dhe Amerikës kanë qenë mjaft dinamike, SHBA gjithmonë, siç tregohet nga deklaratat e zyrtarëve dhe veprimet e saj në terren, kanë avokuar për mbrojtjen e të drejtave të pakicave të serbëve në Kosovë dhe për qëndrimin e tyre atje. Ndoshta ishte pak larg opinionit tonë, i cili nuk ishte mjaftueshëm i informuar se çfarë po bën Amerika për të mbrojtur të drejtat e pakicave të serbëve në Kosovë. Tani po bëhet shumë më e hapur dhe në këtë mënyrë mund ta shikojmë këtë vizitë të përfaqësuesve të LS-së”, beson Antonijeviq.

Ai shton se nuk duhet të neglizhohen as marrëdhëniet e mira ndërmjet Serbisë dhe SHBA-ve, gjë që, nënvizon, “veçanërisht evidentohet nga largimi i Marko Gjuriqit si ambasador në SHBA”.

"Gjuriq përmirësoi marrëdhëniet tashmë të mira. Më duket se kjo vizitë e LS mund të jetë gjithashtu produkt i punës së tij dhe përmirësimit të marrëdhënieve dhe në të vërtetë një qasje e gjerë ndaj administratës në Uashington, Departamentit të Shtetit dhe të gjithë atyre që monitorojnë profesionalisht gjendjen në terren dhe t'i ndihmojnë serbët të ndiejnë atë nivel të sigurisë që duhet ta ndiejnë të gjithë që jetojnë në Evropë”, thekson bashkëbiseduesi ynë.

Ai vazhdon se është e rëndësishme që pikëpamjet dhe problemet e serbëve nga Kosova të dëgjohen në vetë Uashington.

“Kur shikojmë politikën e SHBA- ve ndaj Ballkanit nga vitet 80 e deri më sot, është evidente se nuk ka “favorite”, por ka nga ata që janë konstruktivë, që duan të përmirësojnë rajonin, ata kanë mbështetjen e SHBA-ve në çdo kohë. Në kohën kur ishte Serbia, kishte një mbështetje të tillë, kur po bëheshin përpjekje për arritjen e marrëveshjes së paqes në Dejton. SHBA shohin interesin e saj në një Ballkan të qëndrueshëm që është i aftë të zbatojë vlerat që Amerika përfaqëson, mbi të gjitha, respektimin e të drejtave të njeriut. Në këtë moment, nuk ka tone konstruktive nga Prishtina dhe pritet që në këtë mënyrë të dërgohet një mesazh përmes takimet e përfaqësuesve të LS në Uashington, në radhë të parë për komunitetin serb që këmbëngul në Kosovë dhe përkundër të gjitha incidenteve nuk reagon me dhunën, përkundrazi udhëhiqet nga një lloj politike gandiane si përgjigje ndaj dhunës. Mendoj se ky është një ndryshim dhe prej tij duhet të mësojmë se si të sillemi me fuqitë e mëdha. Është e rëndësishme të kesh një marrëdhënie të hapur, sado e vështirë të ketë qenë në të kaluarën, nuk duhet të kesh të njëjtat pikëpamje për të gjitha çështjet, por duhet të jeni të hapur ndaj atyre që e tregojnë veten si partnerë edhe ndaj Serbisë edhe gjithë Ballkanit Perëndimor, përfshirë Kosovën”, thotë Antonijeviq.

Ai shton se nuk duhet të neglizhohet as bashkëpunimi ekonomik dhe ushtarak ndërmjet Serbisë dhe SHBA-ve, gjë që, thotë ai, tregon se Amerika i vlerëson partnerët e saj dhe ata që janë të hapur, konstruktiv dhe nuk duan përshkallëzim të dhunës.

Edhe analisti i Qendrës për Stabilitet Social, Predrag Rajiq, thotë për Kosovo online se është evidente se marrëdhëniet mes Serbisë dhe SHBA-ve po përmirësohen nga viti në vit.

“Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë superfuqia e vetme në botë dhe është në interesin më të mirë të Serbisë të forcojë partneritetin tonë me Uashingtonin dhe të shfrytëzojë çdo mundësi për të ndërtuar besimin reciprok dhe që në një moment mund të arrijë nivelet nga e kaluara jonë e përbashkët, e cila është e mbushur me bëma dhe faqe të ndritshme. Largimi i përfaqësuesve të serbëve nga Kosova dhe Metohia është shprehje e një politike të vazhdueshme, të mençur, e cila synon të paraqesë argumente para faktorit të jashtëm më të rëndësishëm në krahinën tonë jugore dhe në rajonin tonë”, thotë Rajiq.

Ai thekson se presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka bërë diçka që dukej e pamundur në vitin 2012.

"Ai krijoi një mjedis në të cilin marrëdhëniet midis Beogradit dhe Uashingtonit po përmirësohen dhe marrëdhëniet midis Prishtinës dhe Uashingtonit po përkeqësohen," vëren ai.

Gjithashtu tregon se me lobimin arrihet shumë në SHBA.

"Serbia, pas dekadash mosveprimi në Uashington, më në fund është angazhuar në këtë aktivitet. Pozicionet tona po përmirësohen dhe ne vetëm duhet të vazhdojmë në atë drejtim," thekson Rajiq.

Për Dragan Gjukanoviqit, profesorit i Fakultetit të Shkencave Politike, largimi i përfaqësuesve të Listës Serbe në Uashington është një tjetër tregues se SHBA-të janë të vendosura të zbatojnë disi gjithçka që është arritur më parë gjatë dialogut, veçanërisht në kuadër të marrëveshjet në Bruksel dhe Ohër.

“Pengesa kryesore për këtë është ajo që po bëjnë autoritetet në Prishtinë për momentin, duke mos pranuar planin për deeskalim të plotë në veri të Kosovës. Ne pamë që disa zyrtarë nga Prishtina nuk kanë marrë viza amerikane, që është gjithashtu një një lloj mesazhi më shumë se i qartë”, thotë Gjukanoviq.

Ai e sheh faktin se përfaqësuesit serbë mund të arrijnë më lehtë tek njerëzit kyç në administratën amerikane sesa liderët shqiptarë nga Kosova, të cilët ishin “të preferuarit” e SHBA-ve për shumë vite, si rezultat i rritjes së diplomacisë serbe në SHBA, por edhe si pasojë e mosbashkëpunimit të Prishtinës.

“Nga SHBA po dërgohet një mesazh i qartë se ka një mosbashkëpunim të dukshëm të Prishtinës dhe se SHBA-të nuk do ta tolerojnë këtë”, ka theksuar Gjukanoviq.