Nga Ukraina në Kosovë: Si është e ardhmja e dialogut pa Rusinë?

Nga Samiti i fundit për Ukrainën, u dërguan thirrje për respektimin e Kartës së OKB-së dhe të drejtës ndërkombëtare, por është për të ardhur keq që Rusia, së cilës i drejtoheshin mesazhet, nuk u ftua as të merrte pjesë në bisedime. Në vend të kësaj, Kievi dhe aleatët e tij diskutuan të mbledhur në "llafshet" e tyre, që, e dimë nga përvoja e rrjeteve sociale, është shumë e këndshme, por krijon një pamje të shtrembëruar të botës.

Anëtarët e BRICS nuk donin të nënshkruanin Deklaratën përfundimtare, gjë që nuk i pengoi zyrtarët perëndimorë të mburren me rezultatet e Samitit dhe mbështetjen e demonstruar për Ukrainën, duke thënë se nuk ka rëndësi se çfarë mendojnë fuqitë botërore për një problem të rëndësishëm global: Rusia, Kina apo India.

Ne jemi dëshmitarë të një qasjeje të ngjashme kur bëhet fjalë për oborrin tonë. BE këto ditë i “kujton” Serbisë se lobimi kundër anëtarësimit të Kosovës në organizatat ndërkombëtare është shkelje e Marrëveshjes së Brukselit, duke harruar se Bruksel ka pasur edhe para Brukselit, më saktë në vitin 2013 dhe se Prishtina nuk bëri asgjë për të zbatuar formimin e atëhershëm të dakorduar të BKS-së.

Flitet shumë për atë se si - nga Brukseli në Bruksel - jetojnë serbët në Kosovë, por pak diskutohet realisht. Ndoshta sepse përveç BE-së dhe SHBA-ve – që formalisht nuk janë pjesë e dialogut – nuk ka vend për të tjera. Njësoj si atëherë në Zvicër.

Njohësit e situatës paralajmërojnë se dialogu ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës së shpejti do të ketë nevojë për përshtatje, nëse kjo (nuk) vazhdon.

Stefan Vlladisavlev, Koordinatori i Programit të Fondacionit BFPE për Shoqëri të Përgjegjshme, thotë se pas Samitit për Ukrainën, ka një ndarje të dukshme midis vendeve që shprehin shprehimisht se Rusia është agresori që duhet të dalë nga kjo luftë si pala humbëse, dhe atyre që besojnë se për një zgjidhje afatgjatë dhe të qëndrueshme është ende e nevojshme që Rusia të përfshihet në proces.

“Qoftë Rusinë në këtë përbërje të qeverisë me Vladimir Putin si udhëheqës apo Rusinë në ndonjë formë tjetër, për të parandaluar që këto konflikte të përshkallëzohen apo të zgjasin pafundësisht... Nuk do të jetë e mundur të sigurohet një pozicion i tillë pa përfshirë ata aktorë. të cilët nuk ishin në tavolinë tani, dhe kjo është kryesisht Moska dhe Federata Ruse”, thekson Vlladisavlev.

I pyetur nëse Rusia apo ndonjë shtet tjetër mund të përfshihet në dialogun Kosovë-Serbi dhe në çfarë kushtesh do ta lejonin BE dhe SHBA, Vlladisavlev kujton se tani për tani BE është ndërmjetësuesi i vetëm.

Megjithatë, duke pasur parasysh dështimet e fundit në procesin e dialogut, evidentohet në vetë faktin se nuk kemi një ndryshim të status quo-së, por që gjërat po bëhen disi më keq se sa ishin një vit apo një vit e gjysmë më parë kur u arrit Marrëveshjae Ohrit dhe Aneksi për zbatimin e Marrëveshjes së Ohrit, lind pyetja për qëndrueshmërinë e dialogut si zgjidhje e vetme legjitime dhe për arritjen e një marrëveshjeje të caktuar ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, thekson Vlladisavlev.

“Nëse kjo do të thotë mbajtjen e një konference të madhe paqeje, pra një konferencë të madhe ndërkombëtare për vetë dialogun, nëse do të ishte përfshirja e një aktori të tretë apo të katërt, në këtë moment nuk duket si një opsion real, por nëse dialogu vazhdon të mos japë zgjidhje adekuate, do të ishte i nevojshëm një lloj përshtatjeje, para së gjithash sepse gjërat duket se nuk po shkojnë në drejtimin e duhur, domethënë supozohet të arrihet - procesi i normalizimit të dy palëve”, beson ai.

Ai shton se në kontekstin e proceseve gjeopolitike, të drejtës ndërkombëtare dhe pozitës që ka Serbia në fushën e marrëdhënieve ndërkombëtare, nënshkrimi i Deklaratës përfundimtare nga Samiti për Ukrainën ishte plotësisht në përputhje me prioritetet gjeopolitike dhe të politikës së jashtme të Serbisë.

Përfshirja e Rusisë në negociatat për Ukrainën është e nevojshme, por edhe në zgjidhjen e çështjes së statusit të Kosovës, thotë Srgjan Graovac nga Qendra për Stabilitet Social për Kosovo online, duke shtuar se çdo zgjidhje pa Rusinë dhe Kinën "nuk do të jetë një zgjidhje në afat të gjatë".

“Më duket se ata që insistuan në këtë samit në Zvicër, mbi të gjitha, këmbëngulën në mobilizimin e një rrethi sa më të gjerë vendesh në nivel ndërkombëtar, për të forcuar atë mbështetje për Ukrainën, për të izoluar sa më shumë që është mundur Rusinë - ky ishte qëllimi kryesor, dhe ky samit ka treguar se ka dështuar në thelb”, beson Graovac.

Për më tepër, ai shton se është thelbësore përfshirja e Rusisë apo Kinës në zgjidhjen e çështjes së statusit të Kosovës.

“Çdo zgjidhje pa Rusinë dhe Kinën nuk do të jetë zgjidhje afatgjatë, edhe nëse vendet perëndimore imponojnë një zgjidhje që është sipas vullnetit të tyre. Ajo zgjidhje thjesht nuk do të marrë kurrë mbështetje ndërkombëtare, as verifikim ndërkombëtar, sepse ne e dimë se vetëm verifikimi i Këshillit të Sigurimit të OKB-së siguron një lloj qëndrueshmërie, bazë për marrjen e një vendimi të caktuar”, vlerëson bashkëbiseduesi ynë.

Ai kujton se zgjidhja e çështjes së Kosovës në thelb varet nga vullneti i fuqive të mëdha.

“Sepse nëse SHBA-ja dhe bota perëndimore do të arrinin një marrëveshje me Rusinë dhe Kinën, sido që të arrinin një marrëveshje, kështu do të zgjidhej çështja në fund, sepse do të ishte një marrëveshje midis komunitetit ndërkombëtar dhe nëse vendet e bashkësisë ndërkombëtare nuk arrijnë  atë konsensus, ajo çështje në thelb do të mbetet gjithmonë një konflikt i ngrirë, derisa të arrihet një konsensus i tillë i fuqive të mëdha”, thekson Graovac.

Sipas mendimit të tij, kjo mund të “paketohet” vetëm në parimin e vendosjes së një rendi të ri botëror, sepse, shton ai, është e qartë se ky rend aktual botëror është në kolaps.

Deklarata nga Samiti i fundit për Ukrainën tregon se të gjithë i referohen sërish Kartës së OKB-së dhe ligjit ndërkombëtar, gjë që është positive, vlerëson për Kosovo online diplomati dhe ish-ambasadori në OKB Branko Brankoviq, por thekson se ka shumë devijime nga kjo, sidomos sa i përket Kosovës.

“Por është fakt që po ndodh përsëri tani, sepse disa vite më parë shumë e qortuan OKB-në dhe Kartën dhe joefikasitetin e saj, dhe tani të gjithë po i referohen sërish. E vetmja gjë që mund të kritikohet është - ku ishin gjithë ato rregulla, ligjet ndërkombëtare dhe kartat kur na bombarduan? Ku ishin gjithë ato rregulla dhe ku janë ato rregulla sot kur bëhet ajo që bëhet në Kosovë e Metohi? Epo, ja ku dështoi e gjithë pjesa”, vlerëson Brankoviq.

Siç thekson ai, flitet shumë për atë që bën Kurti, por beson se “Kurti nuk është vetvetja dhe nuk vendos asgjë”.

“Dihet se kush qëndron pas kësaj. Tani nëse ata që qëndrojnë pas Kurtit kanë qenë shumë aktivë në këtë takim dhe kanë folur dhe kanë nënshkruar të gjitha këto për të drejtën ndërkombëtare, ne kemi të drejtë t'i themi, zotërinj, zbatojeni në çdo gjë, jo vetëm pjesërisht në atë që ju përshtatet”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

I pyetur nëse përfshirja e aktorëve të tjerë në dialog, si Rusia apo Kina, është e rëndësishme për dialogun mes Beogradit dhe Prishtinës, Brankoviq u përgjigj se Serbia ka Rezolutën 1244, “e cila është alfa dhe omega e gjithçkaje që duhet të ndodhë në Kosova”, pra çdo gjë që ka të bëjë me Kosovën, duhet të udhëhiqet nga ai dokument.