Njohja e Kosovës nga Kenia: Fitorja diplomatike e Prishtinës apo një “transaksion” i suksesshëm biznesi nga Behgjet Pacolli?

Një surprizë për Beogradin, por edhe më e madhe për Prishtinën zyrtare. Faktin se Kenia e njohu Kosovën pas 17 vitesh, ata mësuan përmes llogarisë në Facebook të njërit prej kundërshtarëve më të mëdhenj të qeverisë aktuale dhe kryeministrit të saj. Bëhet fjalë për një “fitore diplomatike”, por jo e qeverisë apo e Ministrisë së Jashtme, por e biznesmenit dhe ish-ministrit Behgjet Pacolli, i cili në Nairobi ka paraqitur një “ofertë mjaft tërheqëse” në këmbim të njohjes, thonë bashkëbiseduesit e Kosovo online.

Shkruan: Gjorgje Baroviq

"Kjo fitore nuk erdhi rastësisht. Është fryt i punës së gjatë, të palodhur, përkushtimit dhe sacrifices. Që nga viti 2009, unë personalisht kam lobuar dhe kam folur me autoritetet keniane për ta bërë realitet këtë ditë. Shkova nga dera në derë, nga zyra në zyrë, vetëm me një qëllim – ta bëj të njohur zërin dhe të drejtat e popullit të Kosovës për liri, pavarësi dhe sovranitet”, ka shkruar Pacolli në llogarinë e tij në Facebook, duke ndarë me ndjekësit e tij fotot përkatëse në të cilat presidenti kenian Uilliam Ruto nënshkruan njohjen.

Doli se në mesin e “ndjekësve” të tij nuk kishte shumë zyrtarë nga Prishtina, sepse reagimet dhe urimet për njohjen e parë të Kosovës pas pesë vitesh erdhën vetëm pak orë më vonë.

“Në emër të institucioneve dhe qytetarëve të Kosovës, shpreh mirënjohjen time të sinqertë për këtë vendim korrekt dhe të rëndësishëm Presidentit të Kenias, Uilliam Ruto, si dhe institucioneve dhe qytetarëve kenianë që e mbështetën këtë hap madhor diplomatik”, tha e para në deklaratë presidentja e Kosovës Vjosa Osmani.

Edhe në Kenia u befasuan me njohjen e Kosovës.

Një anëtar i Komitetit të Mbrojtjes dhe Punëve të Jashtme të Parlamentit Kenian, Saboti Kaleb Amisi, paralajmëroi se një veprim i tillë mund të ketë "pasoja të rënda diplomatike dhe ekonomike" për vendin dhe rrezikon ta izolojë atë në skenën globale.

Në reagimet e tyre fillestare, zyrtarët e Prishtinës deklaruan gjithashtu se Kenia është vendi i 118-të që njeh Kosovën.

Por kjo listë është shumë më e shkurtër.

Dokumenti, i iniciuar në Nairobi, në fakt e bën Kenian vendin e 84-të që njeh pavarësinë e Kosovës në këtë pikë.

Të dhënat tregojnë se nga 193 shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara, 109 shtete nuk e njohin pavarësinë e Kosovës, ndërsa 84 shtete e kanë njohur atë.

Për ish-ambasadorin serb në Kenia, Dragan Zhupanjevac, ka pak dyshim se si erdhi njohja.

“Rezultati i marrëdhënieve korruptive të ish-ministrit të Jashtëm të Kosovës Behgjet Pacolli me presidentin kenian Uilliam Ruto”, thekson Zhupanjevac në një intervistë për Kosovo online.

Ai na kujton se për shumë vite Kenia ishte kundër pranimit të Kosovës në organizatat ndërkombëtare si UNESCO dhe Interpol, dhe se ajo mbrojti respektimin e ligjit ndërkombëtar.

Mirëpo, sipas tij, ai pozicion ka ndryshuar falë përpjekjeve të Pacollit, i cili ka ndikuar në këtë vendim përmes marrëdhënieve financiare dhe komerciale me Ruton.

"Kur Kenia ishte anëtare jo e përhershme e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara në vitin 2021 dhe 2022, foli në parim në seancat për Kosovën. Tani ka ndodhur një ndryshim, kur ish-ministri i të ashtuquajturës Kosova, Pacolli, i cili është de facto në marrëdhënie korruptive me presidentin, financoi një ndryshim të tillë qëndrimi, dhe kjo është diçka që nuk është e mirë për Serbinë", kujton Zhupanjevac.

Ai kujton edhe marrëdhëniet historike ndërmjet Serbisë dhe Kenias, duke theksuar se Jugosllavia ishte ndër dhjetë vendet e para që njohu pavarësinë e Kenisë në vitin 1963 dhe se marrëdhëniet mes dy vendeve ishin zhvilluar prej kohësh politikisht dhe ekonomikisht.

“Mund të themi se ndikimi kryesor këtu është ai i ish-ministrit Pacolli, i cili ka hyrë në marrëdhënie komerciale fitimprurëse me Presidentin e Kenias. Ai i ka filluar këto marrëdhënie në vitin 2019 kur zëvendëspresidenti vizitoi Prishtinën, të cilin autoritetet Keniane mohuan në atë kohë dhe më thanë se ishte lajm i rremë, në mënyrë që vetë Ruto mua të më pranonte përfundimisht se ishte," thotë Zhupanjevac.

I pyetur nëse mund të flitet për fitoren diplomatike të Kosovës, duke pasur parasysh se është njohja e parë pas pesë vitesh, ky diplomat i karrierës thotë se nuk bëhet fjalë për “përpjekje diplomatike”, por për meritë të Pacollit.

“Ai e bëri atë përpjekje me paratë dhe ndikimin e tij, por sot Kosova është shumë e lumtur për këtë dhe do ta paraqesë si sukses dhe fitore të saj”, thekson ky diplomat i karrierës.

Ai është gjithashtu i bindur se presidenti kenian do të përballet me sfida serioze për shkak të këtij vendimi, sepse nuk është në përputhje me interesat e politikës së jashtme të vendit.

“Momentum” i ri

Shkëljzen Sopjani, avokat dhe ish-kryeinspektor i Agjencisë Kosovare të Inteligjencës (AKI), beson se Pacoli luajti një rol kyç në njohjen e pavarësisë së Kosovës nga Kenia.

Ai është i bindur se kjo ngjarje mund të jetë një “momentum i ri” dhe një reagim zinxhir i njohjes së Kosovës edhe në vendet e tjera afrikane.

"Kjo është një njohje e madhe për Kosovën, veçanërisht sepse vjen nga Kenia, e cila është një nga vendet më të rëndësishme dhe me ndikim në Afrikë. Kjo njohje ka potencialin për të nisur një mundësi të re për Kosovën ndërkombëtarisht, veçanërisht në mesin e vendeve të tjera afrikane që mund të fillojnë ta njohin Kosovën. Kjo është një njohje shumë e rëndësishme sepse, të mos harrojmë, është e vetmja njohje në pesë vitet e fundit dhe mund të jetë një moment i ri sa i përket njohjeve”, tha Sopjani për Kosovo online.

Ai thekson se Pacolli ka luajtur një rol kyç në këtë proces, duke shfrytëzuar lidhjet dhe ndikimin e tij në Afrikë.

"Pacolli ishte i pari që shpalli njohjen e Kenisë dhe është e qartë se ai ka përdorur kontaktet e tij në atë pjesë të botës. Kjo nuk është hera e parë që angazhimi i tij rezulton me njohjen e Kosovës nga një shtet afrikan", shpjegoi ai.

I pyetur nëse Pacolli mund të arrijë përfitime politike me këtë veprim dhe të shqetësojë partitë kryesore në formimin e qeverisë së re, Sopjani është pesimist.

“Pacolli nuk e ka partinë e tij me ndikim politik, as nuk është zgjedhur dikush nga radhët e tij në zgjedhjet e fundit. Unë nuk e shoh si pjesë të qeverisë së ardhshme”, përfundon Sopjani.

"Ofertat tërheqëse" dhe "thumbimet"

Për ish-shefin e diplomacisë jugosllave, Vladislav Jovanoviq, njohja e Kosovës nga Kenia është rezultat i një "aksioni të përbashkët të shqiptarëve" me "oferta relativisht tërheqëse në këmbim të njohjes".

"Ky është një nga incidentet në luftën për njohje ose mosnjohje të të ashtuquajturit shtet të Kosovës. Të gjitha palët e interesuara janë të angazhuara në këtë luftë, nga njëra anë, i ashtuquajturi shtet i Kosovës me popullin e tij, siç është Behgjet Pacolli, por mund të veprojnë edhe në mënyra të tjera, përmes vendeve afër Kosovës, ose përmes vendeve të Perëndimit kolektiv", thotë Jovanoviq për Kosovo online.

Ai shton se Britania e Madhe ka një prani tradicionale në Kenia, ashtu si Amerika, dhe se Kenia në një farë mënyre është konsideruar si një nga vendet më të zhvilluara afrikane me një ndikim të fortë perëndimor.

"Eshtë e mundur që kjo të ketë qenë një aksion i përbashkët i shqiptarëve me ofertat e tyre relativisht tërheqëse në këmbim të njohjes. Por këtu është edhe lufta e fuqive perëndimore, të cilat përmes Bashkimit Evropian përpiqen të na detyrojnë të dobësojmë interesin tonë për Kosovën dhe të lëmë rrjedhën e ngjarjeve të bëjë të vetën, pra të përmbushim kushte të ndryshme që na kërkohen deri në momentin e caktuar si kritik, kur duhet të veprojmë sipas urdhrit për normalizimin e plotë të marrëdhënieve me Kosovën dhe Metohinë. Kjo është dëshira e tyre që deri tani nuk është realizuar", thekson Jovanoviq.

Kjo njohje, thotë ai, mund të përfaqësojë një "thumbim" të Serbisë nga ana si një kujtesë se nuk duhet të jetë aq e sigurt për numrin e vendeve që nuk e njohin Kosovën ose se nuk do të thotë domosdoshmërisht se ata që nuk e njohin do të jenë përgjithmonë në të njëjtin pozicion.

Ai thotë se është e vështirë të flitet për pozicione përfundimtare kur bëhet fjalë për njohjen e Kenisë.

"Është e vështirë të flitet për gjëra të fundme në botën aktuale të pafundme. Ajo po ndryshon. Ajo që ishte e fundme dje po rezulton të jetë joreale ose mund të zëvendësohet me diçka tjetër," shton Jovanoviq.

Siç thekson ai, beteja për të tërhequr disa shtete, qoftë për të votuar për njohje apo për të mos votuar për njohjen e Kosovës, është e padukshme dhe po zhvillohet nën tavolinë, me të cilën Serbia duhet të llogarisë.

Njohja e Kenisë, thotë ai, nuk është në interesin e Afrikës, e cila është në një fazë më të angazhuar të zgjimit të saj dhe kërkon të trajtohet në mënyrë më të barabartë dhe me ndershmëri nga të gjithë, veçanërisht nga ish-fuqitë koloniale.

“Në këtë këndvështrim, ne mund të presim që kjo çështje të diskutohet si brenda Kenias ashtu edhe brenda komunitetit afrikan dhe Serbia ndoshta nuk do të rrijë duarkryq”, përfundon Jovanoviq.