Përshkallëzim i rrezikshëm në Shqipëri: A është e mundur një zgjidhje politike?

Ajo që ndodhte në Shqipëri gjatë verës tani duket si një shëtitje mbrëmjeje – për 138 ditë radhazi, njerëzit protestuan kryesisht në mënyrë paqësore në bulevardin kryesor të Tiranës dhe në rrugët më të rëndësishme të kryeqytetit. Megjithatë, këtë të martë shpërtheu një luftë e hapur.

Shkruan: Bledar Kuka

Studentët zhvilluan më 13 tetor një protestë, të paralajmëruar disa ditë më parë, dhe menjëherë nisën sulmin ndaj Ministrisë së Arsimit, duke u zhvendosur më pas drejt Bashkisë së Tiranës. Reagimi i policisë ishte i dhunshëm. Bilanci – dhjetëra persona të plagosur, kryesisht protestues, shumë prej të cilëve u arrestuan dhe u proceduan penalisht.

Protestat vazhduan të mërkurën, edhe më ashpër, megjithëse atë ditë sulmuesit ishin kryesisht protestuesit, ndërsa policia ishte tërhequr.

U dogjën ndërtesat e Ministrisë së Arsimit, Ministrisë së Financave dhe Ministrisë së Ekonomisë, si dhe selia e Parlamentit shqiptar. U dogjën gjithashtu pemë pranë zyrës së kryeministrit.

Studentëve iu bashkuan mijëra qytetarë të Tiranës, ndërsa ditën e tretë edhe nxënësit e shkollave të mesme.

Që nga dita e djeshme, mësimi nuk zhvillohet në shkollat e mesme dhe institucionet e tjera arsimore në kryeqytet, ndërsa nxënësit shkatërrojnë tabelat e sinjalistikës rrugore dhe semaforët, u vënë flakën koshave të mbeturinave dhe bllokojnë rrugët.

Protestat kanë nisur edhe në qytete të tjera, duke filluar nga Kamza pranë Tiranës, e më pas në Shkodër, Vlorë, Lushnjë, Korçë, Elbasan dhe Durrës.

Cila ishte arsyeja e përshkallëzimit ekstrem të protestave?

Profesori në Fakultetin e Gazetarisë të Universitetit të Tiranës dhe në Universitetin e Tetovës, dr. Ziliftar Bregu, thotë për Kosovo online se humbja e durimit të qytetarëve pas katër muajsh protestash paqësore ka ndikuar në përshkallëzimin e protestave.

“Pas më shumë se katër muajsh protestash paqësore, në të cilat merrnin pjesë gjithnjë e më pak njerëz, fillimi i vitit të ri akademik dhe ardhja e studentëve në Tiranë shënuan një pikë kthese sa i përket durimit të qytetarëve. Shohim se njerëzit nuk kishin më durim ta pranonin situatën në vend. Kjo ndikoi edhe në rritjen e pjesëmarrjes masive, me më shumë njerëz që iu bashkuan protestës, përfshirë studentët e ardhur nga rajone të tjera, krahas atyre që jetojnë në Tiranë. Tani kemi hyrë në një fazë të re, në të cilën vendit i nevojitet një zgjidhje politike”, vlerëson Bregu.

Analisti politik dhe gazetari Frok Çupi e sheh ndryshe situatën, megjithëse i kundërshton protesta të tilla, të cilat i konsideron dhunë ndaj shtetit, pa kërkesa të mirëfillta politike, ekonomike apo shoqërore.

“Tirana është sulmuar, madje ashpër. Dy ministri, selia e qeverisë dhe selia e parlamentit janë djegur dhe dëmtuar. Është shumë interesante dhe domethënëse që është sulmuar ambasada e Vatikanit, si dhe zyra ‘Evropa për të rinjtë’. Në Tiranë janë shkaktuar dëme, ndërsa qarkullimi rrugor dhe transporti urban janë bllokuar. Shërbimet bankare janë pezulluar, pasi bankat janë sulmuar, ndërsa dëmet janë kolosale. Çfarë është kjo? Unë e quaj vandalizëm, sepse bëhet fjalë për një protestë, por pa kërkesa. Nuk ka kërkesa politike, ekonomike apo shoqërore. Është thjesht një grumbullim vandalësh, pa udhëheqës, pa kokë, pa mendim”, thotë Çupi.

Ai është i bindur se pas protestave qëndrojnë qarqe islamike antishqiptare, të cilat veprojnë nga Kosova ose Maqedonia e Veriut.

“Në protesta valëviten shumë flamuj të UÇK-së, ndërsa analistët kanë drejtuar gishtin nga ish-presidenti, i cili është lider i opozitës dhe ‘persona non grata’ në SHBA, Sali Berisha. Ndërkohë, ata kanë drejtuar gishtin edhe nga politikanët e Vetëvendosjes dhe Albin Kurti në Prishtinë, si dhe nga ata në Tetovë, ku po zhvillohet një veprimtari e fuqishme kundër Shqipërisë për arsye fetare, islamike. Ajo që bie më shumë në sy është se e gjithë kjo filloi pikërisht ditën kur Shqipëria mbylli kapitullin e 20-të në procesin e anëtarësimit në BE. Pikërisht atë ditë shpërtheu dhuna këtu. Këto janë forca islamike, antievropiane. Natyrisht, ato kanë lidhje të ngushta me terrorizmin islamik dhe kjo është analiza që mund të bëhet për këto grupe”, shpjegon Çupi.

Bregu vlerëson se “faza paqësore” e protestave tashmë ka përfunduar dhe se situata do të përshkallëzohet më tej.

“Protesta paqësore e ka shteruar rolin e saj dhe periudha e paqes ka përfunduar. Për shkak të mungesës së reagimit nga udhëheqja politike e vendit, protesta tani po provon një taktikë të re në revoltën e saj”, vlerëson Bregu.

Ai u bëri thirrje veçanërisht “njerëzve të mençur brenda Partisë Socialiste” që, me gjakftohtësi, ta detyrojnë kryeministrin Edi Rama të gjejë një zgjidhje politike për këtë situatë.

“Mendoj se protesta ka hyrë në një fazë që e bën situatën në Tiranë dhe në të gjithë Shqipërinë shumë delikate, pasi protestat nuk po zhvillohen më vetëm në Tiranë, por edhe në të gjitha qytetet e mëdha të Shqipërisë. Mendoj se tani është e domosdoshme që njerëzit e mençur të këtij vendi, me gjakftohtësi, të thonë fjalën e tyre. Kjo vlen veçanërisht për ata brenda Partisë Socialiste, të cilët duhet ta detyrojnë kryeministrin të ofrojë një zgjidhje politike”, tha Bregu.

Nuk mund të parashikohet se sa ditë do të zgjasin përplasjet, e as nëse kryeministri Rama do të reagojë me atë që quhet “zgjidhje politike”. Në një deklaratë për Reuters, Rama ka thënë se nuk do të japë dorëheqje për shkak të protestave të dhunshme dhe se pushteti ndryshohet përmes zgjedhjeve.

Nga ana tjetër, ish-kryeministri Sali Berisha thotë se Rama duhet të zgjedhë nëse do të veprojë si ish-udhëheqësi komunist shqiptar Ramiz Alia, i cili pranoi ndryshimet politike, apo si ish-udhëheqësi rumun Çaushesku, i cili veproi në mënyrë të kundërt dhe humbi gjithçka, përfshirë edhe jetën.