Bozhinovska: Ulja e kuotës për punëtorët në Gjermani do të godasë më së shumti Kosovën dhe Shqipërinë

Drejtoresha e agjencisë së punësimit në Gjermani “Kontekst” nga Shkupi, Aleksandra Bozhinovska, vlerësoi për Kosovo online se ulja e kuotës vjetore për punëtorët nga Ballkani Perëndimor do të prekë më së shumti Kosovën dhe Shqipërinë, ku, sipas vlerësimit të saj, interesimi për të shkuar në Gjermani është më i madhi. Ajo thekson se, pavarësisht zvogëlimit të numrit të vendeve të disponueshme, mundësitë e punësimit ndryshojnë në varësi të llojit të punës, ndërsa përvojat e punëtorëve varen kryesisht nga përgatitja e tyre dhe pritshmëritë reale.

Sipas vlerësimit të saj, në Serbi, Maqedoninë e Veriut, Bosnjë dhe Hercegovinë dhe Mal të Zi, procedura e përpunimit të dokumentacionit kryesisht zhvillohet pa pritje të gjata, gjë që, sipas saj, tregon për një interesim më të vogël krahasuar me Kosovën dhe Shqipërinë.

“Ulja do të prekë më së shumti Kosovën dhe Shqipërinë, sipas supozimit tim, sepse aktualisht pikërisht në këto dy vende pritet më gjatë për marrjen e lejes së punës. Në Maqedoni, Serbi, Bosnjë dhe Hercegovinë dhe Mal të Zi, dokumentet përpunohen brenda ditës. Vlerësimi im është se nuk ka interesim të mjaftueshëm. Kuota që na është ndarë është e mjaftueshme për ne. Edhe nëse zvogëlohet, mund të ketë një ngecje të vogël, por jo të madhe, ndërsa tek ata interesimi është jashtëzakonisht i madh dhe atje do të ndihet problemi”, tha Bozhinovska.

Sa u përket llojeve të punëve për të cilat do të ketë vende të disponueshme, ajo shpjegon se e ashtuquajtura Rregullore për Ballkanin Perëndimor nuk nënkupton orientimin e punëtorëve vetëm drejt profesioneve që kërkojnë kualifikime të veçanta. Mundësitë e punësimit ekzistojnë në sektorë të ndryshëm, për sa kohë që ka vende të lira brenda kuotës së parashikuar.

“Vende ka për sa kohë që kuota është e hapur. Kjo është një rregullore për Ballkanin Perëndimor, e cila përfshin fuqinë punëtore të pakualifikuar. Pavarësisht nëse dikush do të punojë në pastrimin e spitaleve dhe hoteleve apo në McDonald's, ka vende për të gjitha llojet e punëve derisa të plotësohet kuota”, tha ajo.

Bozhinovska thotë se nuk ekziston një grupmoshë e vetme që mbizotëron në mesin e personave që largohen drejt Gjermanisë. Për t'u larguar vendosin si të rinjtë që ende studiojnë, ashtu edhe personat që tashmë kanë krijuar familje, por edhe ata që po i afrohen moshës 45-vjeçare, të cilën ajo e përmendi si të rëndësishme në kontekstin e punësimit.

“Ka njerëz të ndryshëm. Ka nga ata që po i afrohen moshës 45-vjeçare, të rinj që largohen, studentë që punojnë disa vera radhazi, përfundojnë studimet, diplomojnë dhe pas njëfarë kohe i bëjnë valixhet e largohen. Largohen edhe familjarë me fëmijë, largohen të rinjtë – të gjithë po largohen”, thotë Bozhinovska.

Përvojat e punëtorëve në Gjermani, sipas saj, janë kryesisht të mira, por varen shumë nga fakti se sa i përgatitur është personi për t'u larguar, nëse e di se çfarë pune e pret dhe çfarë kushtesh mund të presë. Problemi lind kur kandidatët largohen me pritshmëri joreale ose presin që punëdhënësi t'ua sigurojë paraprakisht gjithçka, përfshirë punën dhe akomodimin.

“Së pari, kandidati duhet ta dijë se ku po shkon. Kur ke një kandidat të përgatitur, i cili e di se ku po shkon dhe pse është larguar, për të kjo është një përvojë e shkëlqyer. Por kemi edhe kandidatë që thonë prerazi: ‘Të ma gjeni një vend pune bashkë me një dhomë dhe akomodim’. Menjëherë e kupton se ai nuk është në gjendje të gjejë as vetë një dhomë. Këta janë njerëz që nuk janë të përgatitur për t'u larguar, sepse nuk munden, kanë frikë dhe e kanë më të vështirë të përshtaten, edhe nëse i përgatit”, tha ajo.

Si shembull, ajo përmend punën në zinxhirët e restoranteve të ushqimit të shpejtë, ku punonjësit kryejnë detyra konkrete dhe nuk mund të presin që vendi i punës të jetë ndryshe nga ai për të cilin janë punësuar. Ajo thekson se është e rëndësishme që kandidatët, para se të largohen, të kuptojnë se çfarë përfshin puna dhe të mos i bazojnë pritshmëritë e tyre vetëm në përvojat e njerëzve të tjerë.

“Puna në McDonald's është e tillë, nuk mund të presësh diçka tjetër. Do të punosh në arkë, në kuzhinë ose në hapësirën ku qëndrojnë klientët, ndërsa gjermanisht do të flasësh aq sa të nevojitet për t'u orientuar në fillim. Këto janë vendet e punës. Disa njerëz nuk janë të përgatitur, dëgjojnë përvojat e të tjerëve se si ia kanë dalë, nuk përqendrohen te vetja dhe te ajo që mund dhe dinë të bëjnë, ndërkohë që mund të bëjnë shumë gjëra. Ndonjëherë, në fund, zhgënjehen. Përndryshe, shumica e përvojave janë të mira”, tha Bozhinovska.

Duke folur për interesimin për të shkuar në Gjermani këtë vit, ajo thotë se ai vazhdon të ekzistojë, por se gjatë dy viteve të fundit është zvogëluar vëllimi i punës edhe për agjencitë që ndërmjetësojnë në punësim. Si një nga arsyet, ajo përmend situatën ekonomike në Gjermani, për shkak të së cilës, siç shpjegon, përparësi në punësim u jepet fillimisht punëtorëve vendas.

“Interesim ka. Gjatë dy viteve të fundit edhe te ne është zvogëluar shumë vëllimi i punës, sepse për shkak të këtyre krizave ekonomike, tani në radhë të parë merren parasysh gjermanët, pastaj ne, ndërsa ne shkojmë të bëjmë ato punë që gjermanët nuk i bëjnë. Është logjike që edhe te ne ka pasur rënie, por situata nuk është aq e rëndë. Tani edhe ne mund të përpiqemi më shumë dhe të sigurojmë shumë më tepër vende pune”, thotë ajo.

Bozhinovska shton se është e rëndësishme të përzgjidhen me kujdes vendet e punës ku dërgohen kandidatët. Si shembull, ajo përmend punën në qendrat e shpërndarjes së Amazonit, për të cilën ka interesim në mesin e njerëzve nga Ballkani, por që, sipas vlerësimit të saj, mund të jetë shumë e lodhshme për shkak të numrit të madh të pakove që punëtorët duhet të përpunojnë dhe transportojnë gjatë ditës.

“Shumë kandidatë dëshirojnë të shkojnë të punojnë në Amazon. Te ne në Ballkan konsiderohet se je i kualifikuar nëse ke patentë shoferi, prandaj thonë: ‘Kam patentë të kategorisë B, do të punoj në Amazon’. Por këto janë vendet më të këqija të punës. Punohet shumë, transportohen shumë pako gjatë ditës. Ne mund t'ua ofrojmë këtë punë, por e shmangim. Përpiqemi t'i dërgojmë atje ku e dimë se njerëzit do të kenë stabilitet”, përfundoi Bozhinovska.

Gjermania ka paralajmëruar se nga 1 janari 2027 do ta përgjysmojë kuotën vjetore për punëtorët nga Ballkani Perëndimor, nga 50.000 sa është aktualisht në 25.000. Kjo masë vlen për Serbinë, Kosovën, Bosnjën dhe Hercegovinën, Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë.