Gjokutaj: Vendimi i Qeverisë gjermane për kuotat nuk e mbyll rrugën, por do të krijojë probleme

Eksperti i ekonomisë dhe punësimit nga Shqipëria, Eduard Gjokutaj, vlerësoi për Kosovo online se vendimi i Gjermanisë për ta përgjysmuar nga viti 2027 kuotën vjetore për punëtorët nga Ballkani Perëndimor nuk do ta mbyllë rrugën drejt punësimit në këtë vend, por do të krijojë probleme për punëtorët dhe shtetet e rajonit. Sipas tij, pasojat do të ndryshojnë nga njëri vend në tjetrin, në varësi të numrit të personave që largohen dhe profesioneve në të cilat janë të punësuar, ndërsa ndër sektorët më të përfaqësuar janë shëndetësia, ndërtimtaria dhe turizmi.

Gjokutaj tha për Kosovo online se ulja e kuotës vlen për të gjithë Ballkanin Perëndimor, veçanërisht për punëtorët që nuk kanë kualifikime të veçanta profesionale, por zotërojnë aftësi të nevojshme për veprimtaritë e shërbimeve dhe profesionet bazë.

“Ky vendim nuk e mbyll rrugën drejt punësimit në Gjermani, por numri i vendeve është zvogëluar. Gjermania po bën plane, sepse aktualisht në këtë vend ka më shumë se 170 profesione në të cilat mungojnë punëtorët. Ajo dëshiron të bëjë një rishpërndarje më të mirë të punonjësve dhe një planifikim që nuk lidhet vetëm me vendet e Ballkanit”, tha Gjokutaj.

Sipas vlerësimit të tij, ulja e kuotës mund të ndikojë në lidhjen e kontratave të punës, sistemimin e punëtorëve në qytetet ku do të punësohen dhe gjetjen e mundësive alternative të punësimit. Ai pret gjithashtu që ky vendim të mund t'i nxisë vendet e rajonit të rishqyrtojnë politikat e brendshme dhe strategjitë lidhur me largimin e organizuar të fuqisë punëtore.

Duke folur për vendet që mund të preken më së shumti, Gjokutaj veçoi Serbinë dhe Maqedoninë e Veriut, por edhe Shqipërinë, nga e cila, sipas tij, një numër i madh punëtorësh janë larguar drejt Gjermanisë për një periudhë më të gjatë.

“Shumica e punëtorëve nga Shqipëria janë të punësuar në shëndetësi, industrinë e ndërtimit dhe turizëm, përkatësisht në gastronomi dhe veprimtari të ngjashme. Serbia ka më shumë punëtorë të punësuar në sektorin e ndërtimit, në të cilin është e specializuar, por edhe në shërbimet teknike dhe shëndetësore”, tha Gjokutaj.

Ai theksoi se ndërmjet vendeve të Ballkanit Perëndimor ekzistojnë ngjashmëri, por edhe dallime në strukturën e fuqisë punëtore që largohet drejt Gjermanisë. Për këtë arsye, sipas vlerësimit të tij, pasojat e uljes së kuotës nuk do të jenë të njëjta për të gjitha shtetet dhe nuk do t'i prekin në mënyrë të barabartë të gjitha profesionet.

Gjokutaj vuri në dukje edhe kundërshtimin e kompanive gjermane të ndërtimit ndaj këtij vendimi, duke theksuar se ato druhen se do të humbasin punëtorët që u nevojiten për veprimtarinë e tyre. Siç theksoi ai, nuk bëhet fjalë vetëm për punëtorët që kryejnë punë bazë, por edhe për zejtarë të kualifikuar, si muratorë, elektricistë, hidraulikë dhe saldatorë, për të cilët nevoja vazhdon të rritet.

“Sa i përket Shqipërisë, është e nevojshme të shqyrtohet se si vendi mund t'u përshtatet rrethanave të reja, veçanërisht në sektorin e shëndetësisë, nga i cili një numër i konsiderueshëm punëtorësh të kualifikuar janë larguar drejt Gjermanisë. Për punësimin në këtë sektor ekzistojnë procedura dhe kushte të veçanta lidhur me njohjen e kualifikimeve profesionale, prandaj Shqipëria duhet të rishqyrtojë strategjinë dhe mënyrën e saj të koordinimit”, tha Gjokutaj.

Duke theksuar se ndër profesionet e kërkuara janë edhe kuzhinierët dhe kamerierët, Gjokutaj thotë se pritshmëritë e tyre në Gjermani shpesh janë më të mëdha sesa realiteti me të cilin përballen pas mbërritjes.

“Ata largohen për paga më të mira dhe një të ardhme më të mirë, por përballen me probleme. Për shkak të njohurive të pamjaftueshme për tregun e punës dhe të drejtat e tyre, mund të gjenden në një pozitë më të pafavorshme përballë punëdhënësve, gjë që ua vështirëson arritjen e qëllimeve për të cilat janë larguar”, tha Gjokutaj.

Sipas tij, suksesi i punëtorëve në Gjermani varet edhe nga mundësia për të avancuar njohuritë profesionale dhe për t'u zhvilluar në mjedise ku ka një numër më të madh industrish dhe veprimtarish ekonomike. Një përvojë e tillë mund t'i ndihmojë ata të fitojnë siguri profesionale dhe të sigurojnë të ardhura më të qëndrueshme, ndërsa një pjesë të fitimeve ta dërgojnë në vendin e origjinës përmes remitancave.

“Pengesat me të cilat përballen punëtorët janë vështirësitë e integrimit në tregun e punës për shkak të kuadrit kompleks ligjor dhe rregullator, largësia nga familja dhe vendi i origjinës, si dhe vetmia në mjediset ku jetojnë dhe punojnë. Këtu përfshihen edhe kostot e larta të banimit dhe jetesës në Gjermani, të cilat ndikojnë në shumën e parave që u mbetet punëtorëve në fund të muajit, pavarësisht se pagat e tyre janë më të larta se në vendet nga vijnë”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Nga ana tjetër, Gjokutaj thekson se punësimi i ligjshëm në Gjermani sjell edhe përfitime të caktuara afatgjata, pasi vitet e punës regjistrohen, ndërsa kontributet e sigurimeve shoqërore mund të njihen edhe në Shqipëri, në përputhje me marrëveshjen ndërmjet dy vendeve.

Gjermania ka paralajmëruar se nga 1 janari 2027 do ta përgjysmojë kuotën vjetore për punëtorët nga Ballkani Perëndimor, nga 50.000 sa është aktualisht në 25.000. Kjo masë vlen për Serbinë, Kosovën, Bosnjën dhe Hercegovinën, Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë.