Muça: Niveli i produktivitetit në Shqipëri është në një nivel shumë të ulët për shkak të sistemit të marrëdhënieve të punës

Eksperti i punësimit dhe lektor në Universitetin "Marin Barleti" në Tiranë, Erion Muça, deklaroi se produktiviteti i punës në Shqipëri është në një nivel shumë të ulët, kryesisht për shkak të sistemit të marrëdhënieve të punës dhe mungesës së instrumenteve për matjen e performancës dhe efikasitetit në punë.

Muça për Kosovo online shpjegon se marrëdhëniet e punës në Shqipëri bazohen në punën me kohë të plotë, që zgjat tetë orë në ditë, por që, nga ana tjetër, mungojnë instrumentet për matjen e performancës dhe efikasitetit në punë, dhe për rrjedhojë ato që lidhen me produktivitetin.

"Kuptohet që Shqipëria është një nga ato vende ku ka instrumente për matjen e produktivitetit në sektorin publik, por ato nuk funksionojnë siç duhet. Ndërkohë, instrumentet për matjen e produktivitetit mungojnë kryesisht në sektorin publik, gjë që e shndërron produktivitetin e ulët në diçka që nuk mund të ndryshohet. Shumë kompani private nuk zhvillohen dhe nuk rriten sepse përgjithësisht punonjësit në Shqipëri punojnë tre deri në katër orë në ditë në mënyrë efikase dhe pjesën tjetër të kohës e kalojnë ose duke ngadalësuar mekanikisht ritmin e punës dhe thjesht duke u përpjekur të dallojnë se janë në vendin e punës. Nuk ka produktivitet gjatë kohës së plotë dhe kjo çon në një regres në nivelin e produktivitetit të këtij punonjësi. Një problem tjetër në këtë fushë është se këtu punonjësit vlerësohen në bazë të orëve që punojnë dhe jo në bazë të produktit apo rezultatit përfundimtar të punës së tyre", tha Muça.

Sipas mendimit të tij, Shqipërisë i mungojnë modele që merren me standardizimin e organizimit të brendshëm të shumë kompanive.

"Prandaj, mungon një shkallë e përshtatshme organizative, mungon një kulturë e përshtatshme organizative. Me këtë dua të them se shumë kompani nuk funksionojnë si kompani moderne për sa i përket organizimit të brendshëm, dhe kjo i bën ato të mos jenë mjaftueshëm të njohura me rregullat e menaxhimit strategjik modern të një kompanie, e cila në thelbin e saj duhet të ketë motivimin e punonjësve, duhet të stimulojë interesin e punonjësve për të punuar më shumë, përmes infrastrukturës së saj të brendshme, e cila fillon nga trajtimi i duhur financiar i punës së kryer, deri te respekti dhe ndjeshmëria e kompanisë ndaj nevojave dhe problemeve që mund të kenë punonjësit", tha profesori.

Ai thotë se duhet të ketë promovim të brendshëm brenda kompanisë gjatë karrierës së punonjësit, që është një element tjetër i motivimit të punonjësve.

"Së fundmi, duhet të ketë respekt të vazhdueshëm për kontratat me punonjësit. Në mungesë të këtyre elementëve, është e vështirë për një sipërmarrës sot t'i mbajë punonjësit përgjegjës për rezultatet e punës së tyre dhe produktivitetin e tyre, sepse ata nuk kanë bërë as minimumin e asaj që duhet të kishin bërë në drejtim të mbështetjes së punonjësve, duke i bërë ata aktivë në çdo kohë dhe duke i trajtuar punonjësit e tyre si një partner të rëndësishëm në biznesin e tyre. Kjo është arsyeja pse shumë kompani sot kanë vështirësi në gjetjen e punonjësve të aftë", beson bashkëbiseduesi ynë.

Kur bëhet fjalë për investimin e shtetit në produktivitet, ai thotë se ka pak përmirësim dhe se duket të jetë një element i rëndësishëm që lidhet me strukturën e tregut të punës në Shqipëri.

"Duhet të kujtojmë se shumë të rinj sot punojnë si 'freelancerë', duke përdorur talentin dhe aftësitë që zotërojnë." Këta të rinj shmangin punësimin me kohë të plotë me një kompani tradicionale dhe ofrojnë nivelin e tyre të ekspertizës përmes marrëdhënieve kontraktuale me këto biznese. Ata bashkëpunojnë me këto biznese duke ofruar shërbime dhe punë bazuar në aftësitë e tyre, në bazë të kohës dhe kostos. Prandaj, ata hyjnë në një marrëdhënie partneriteti biznesi me kompanitë tradicionale, duke u ofruar atyre një projekt specifik. Kjo i stimulon të rinjtë të jenë produktivë kur ofrojnë një shërbim bazuar në një projekt specifik, brenda afateve specifike, por jo duke punuar në format klasike tradicionale prej tetë orësh në ditë ose 40 orësh në javë. Ata punojnë bazuar në një produkt specifik ose një rezultat përfundimtar specifik," tha Muça.

Siç tha ai, një element tjetër që ndikon negativisht në produktivitet është mënyra e jetesës me të cilën janë mësuar disa të rinj.

"Po flas për ata të rinj që nuk duan të lodhen shumë, domethënë që nuk duan të përfshihen shumë në punë dhe nuk duan të zhvillojnë aftësitë e tyre. Ky mentalitet, i cili arrin nivele përtacie, çon në faktin se shumë nga këta të rinj nuk janë të përkushtuar për të arritur rezultate të larta dhe nuk janë aq kërkues ndaj vetes për të arritur qëllime të caktuara profesionale. Ata duan të bëjnë punë me një ritëm shumë të ngadaltë, në një punë që kryesisht u gjendet nga nëna ose babai, dhe të qëndrojnë atje për të marrë një pagë në fund të muajit." përfundoi Muça.