Dobësimi i ndikimit shqiptar në SHBA, fuqizimi i atij serb dhe çfarë do të thotë kjo konkretisht?

“Koha kur shqiptarët ishin të vetëm në skenën në SHBA dhe kur ia arrinin qëllimet duke sulmuar dhe demonizuar Serbinë ka mbaruar, me këtë pajtohen disa nga lobistët më të shquar shqiptaro-amerikanë”.

Përgatiti: Millosh Gariq

Largimi i Albin Kurtit në Konventën e Partisë Demokratike në Çikago, si dhe takimi i rivalit të tij kryesor politik, Bedri Hamza, me përfaqësuesin e sapoemëruar të Departamentit të Shtetit për Ballkanin Perëndimor, Aleksandar Kasanof, këto ditë janë lajmet kryesore në mediat e Prishtinës. Sa fitim politik arritën ata të dy duke vizituar SHBA dhe kush kthehet në atdhe me “bagazh” më të mirë, është një pyetje që ka nxjerrë në pah edhe temën e ndikimit të grupeve lobuese shqiptare në SHBA.

Deklarata e fundit e Gari Kokalarit, një anëtar i shquar i lobit shqiptaro-amerikan në kohën e bombardimeve të RFJ-së në vitin 1999, se shqiptarët në SHBA më parë ishin shumë më aktivë në lobimin për shkëputjen e Kosovës nga Serbia, dhe fakti që situata tani ka ndryshuar dhe se lobi shqiptar në SHBA ka filluar të dobësohet, ndërkohë që serbët po fitojnë një profil më të mirë, shkaktoi vëmendje të konsiderueshme në mediat e Prishtinës, dhe konfirmoi se disa erëra të reja po fryjnë përtej Atlantikut kur bëhet fjalë për pamjen e Ballkanit.

Gari Kokalari është një nga amerikanët me origjinë shqiptare, i cili para sulmit të NATO-s ndaj Serbisë, kërkoi nga diplomati amerikan me ndikim të atëhershëm, Riçard Holbruk, që Uashingtoni të ishte në anën e separatizmit shqiptar në Kosovë. Ai dhe Holbruk, siç theksoi ai, më pas janë takuar në restorantin e një emigranti shqiptar në Manhattan të Nju Jorkut, dhe tani Kokalari kujton me mall ato ditë dhe vë në dukje dobësimin e dukshëm të ndikimit shqiptar në SHBA.

“Së pari nuk mendoj se shqiptarët tani e kanë të njëjtin pasion, sepse në Kosovë kanë qenë të shtypur më parë, tani nuk janë, besoj se kjo ua ka hequr një pjesë të dëshirës. Nuk e di nëse serbët po lobojnë më, por kjo është diçka për të cilën njerëzit në Kosovë duhet të mendojnë. Mund të tingëllojë budallallëk për disa, por serbët kanë filluar të kenë një profil pozitiv në SHBA. Pse po e them këtë? Ata kanë lojtarët më të mirë në NBA, kanë lojtarët më të mirë në tenis, njerëzit e shohin se janë serbë, por Millosheviçin nuk e gjen askund. Ata i shikojnë serbët dhe thonë: 'Hej, këta janë sportistë të mrekullueshëm'. Nuk e di nëse po bëjnë mjaftueshëm shqiptarët”, tha i shqetësuar Kokalari.

Gjeopolitika pa emocione

Në SHBA, megjithatë, një numër i madh lobistësh shqiptarë janë ende aktivë sot për të ndikuar në politikën amerikane në favor të shqiptarëve të Kosovës. Mes tyre spikat një tjetër pjesëtar i familjes Kokalari. Për Evi Kokalarin, e cila dikur merrej me pasuri të paluajtshme dhe turizëm në Nju Jork, mediat amerikane bëjnë me dije se ajo është e afërt me ish-kryeministrin shqiptar Sali Berisha, i cili ndodhet nën sanksionet e Uashingtonit, dhe se është një lobiste e cila si e tillë nuk është regjistruar në përputhje me ligjin.

Sa i rëndësishëm është fakti në lidhje me ngjarjet e mëtejshme në Kosovë se lobi shqiptar në SHBA nuk është më në gjendje të ndikojë vendimtar në politikën e jashtme të Uashingtonit?

“Evi Kokalari, një amerikane me origjinë shqiptare, sot po lobon me gjithë zemër për kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti përmes rrjeteve sociale dhe praktikisht po udhëheq një fushatë kundër kujtdo që në çfarëdo mënyre flet pozitivisht për Serbinë dhe serbët. Mirëpo, koha kur shqiptarët ishin të vetëm në skenën në SHBA, dhe përdornin lobimin për të sulmuar dhe demonizuar Serbinë, ka kaluar. Gjithashtu duhet theksuar se një nga arsyet e dobësimit të lobit shqiptar në SHBA është kompromisi i senatorit Bob Menendez për shkak të korrupsionit, të cilin Serbia mund ta kishte përdorur edhe më shumë”, thotë për Kontekst Nenad Vukoviq, kryetari i Shoqatës së Lobistëve të Serbisë.

Ka, thotë ai, një arsye të rëndësishme pse SHBA-të nuk mund të mbështesin politikat e Albin Kurtit aq fort sa ai do të donte.

“Thelbi i mosmarrëveshjeve të fundit të Uashingtonit me politikën e Albin Kurtit dhe autoriteteve në Kosovë është se SHBA-të nuk duan të mbështesin publikisht transformimin e Kosovës në një mjedis njëetnik. Amerika mbështetet në multietnicitetin dhe Kurti dëshiron të të dëbojë të gjithë serbët nga Kosova, para nëntorit të këtij viti, nëse është e mundur. Shqiptarët në Kosovë po nxitojnë të kryejnë sa më shumë punë para zgjedhjeve presidenciale në Amerikë. Në atë nxitim, ata bëhen të pabindur, kështu që Uashingtoni duhet t'i kthejë në rrugën e duhur", shpjegon Vukoviq.

Në thelb të gjithçkaje, shton ai, është interesi gjeopolitik.

“Në SHBA, Kosova shpesh paraqitet si vendi ku amerikanët e duan më shumë, aty u ngrenë monumente. Amerikanëve u duket paksa e çuditshme, por u pëlqen për shkak të rritjes së antiamerikanizmit në botë. Mundësia që kjo “dashuri” të pakësohet dhe të shuhet është e pakëndshme për ta, në një farë mënyre, por gjithsesi është vetëm simbolike. Mbështetja e SHBA-së për Kosovën bazohet në gjeopolitikë, jo në emocione”, ka theksuar Vukoviq.

Diplomacia më e fortë se lobistët

Politologu Ognjen Gogiq ndan ndikimin e grupeve lobuese dhe diplomacisë zyrtare.

“Do të thosha në fillim se shtrirja e lobit është ende e kufizuar. Asnjë lobi nuk mund t'i zëvendësojë marrëdhëniet diplomatike. Dhe këtu, nëse e marrim të vërtetë se lobi shqiptar po dobësohet dhe lobi serb po forcohet, kjo nuk është një tregues se Serbia tani po investon më shumë para, por se në planin diplomatik Serbia është në marrëdhënie më të mira me Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Gjatë viteve të fundit, Serbia ka përmirësuar ndjeshëm marrëdhëniet e saj me botën perëndimore, duke përfshirë Amerikën, dhe tani ajo renditet shumë më mirë atje. E kundërta ndodhi në Kosovë, pasi Partia Vetëvendosje e Kurtit erdhi në pushtet disa vite më parë. Ata janë në kushte shumë më të këqija me administratën në Uashington. Dhe pastaj nuk ka asnjë lobi që mund ta kompensojë këtë”, thotë Ognjen Gogiq për Kontekst.

Qeveria aktuale në Kosovë, theksohet, padyshim që nuk mbështetet shumë në lobin amerikan dhe as nuk është aq e rrjetëzuar si disa më parë.

“Por edhe pse ajo qeveri mbështetet dhe investon shumë para në lobin e saj, nuk do të ishte në gjendje të kompensonte njëkohësisht dëmin diplomatik që shkakton. Le të flasim tani për urën mbi Ibër. Ambasadori Hovenier tha se hapja e urës do të rrezikonte sigurinë e ushtarëve amerikanë. Pra, nuk ka asnjë lob që mund ta rregullojë atë imazh tani. Pozicionet diplomatike ndërkohë kanë ndryshuar, Serbia ka forcuar pozitën e saj, dhe Prishtina ka dobësuar pozitën e saj në SHBA. Kjo ndryshon edhe pozicionin strategjik të lobistëve në SHBA. Lobistët shqiptarë në Amerikë tani kanë shumë më pak hapësirë ​​për veprim, ndërsa lobistët serbë kanë më shumë. Kur diplomacia prish marrëdhëniet, as lobet nuk ndihmojnë. Mendoj se për këtë bëhet fjalë, se ne jemi në një nivel shumë më të lartë të asaj loje, sesa historia për lobet dhe sa të fuqishëm janë ata”, shpjegon Gogiq.

Jokiq pa Millosheviqin

Në anën tjetër, Shtetet e Bashkuara janë sponsor të pavarësisë së Kosovës. Ai projekt është fëmija i tyre dhe çdo lob vështirë se do ta ndryshojë këtë.

“Por ajo që është e mundur është që pala serbe tani të qëndrojë më mirë për gjërat konkrete që thekson Serbia. Është domethënëse këtu se kur ndodhi kriza e fundit në lidhje me urën mbi Ibër, se nuk ka pasur kritika për të dyja palët, por ekskluzivisht për Prishtinën. Do të thotë se amerikanët tani kanë më shumë dëgjim dhe mirëkuptim për ngjarjet në terren, mbi të gjitha për problemet e serbëve. Keni një shembull nga shkurti, kur ishin ato aksionet policore të mbylljes së organeve të përkohshme në Gorë, Osojan, Pejë... Pastaj u shfaqën amerikanët, ishte një takim dhe thanë që kjo nuk duhet të ndodhë më. Pas kësaj, asnjë organ i përkohshëm nuk u mbyll. Pas kësaj, Sveçla nuk e përsëriti kurrë deklaratën e tij se në Kosovë nuk do të ketë më organe serbe, përveç ambasadës. Prandaj amerikanët mund të vizatojnë disa vija të kuqe dhe të sigurojnë që kjo të mos bëhet më”, përfundon Ognjen Gogiq.

Analisti politik Darko Obradoviq beson se ka fusha në të cilat Serbia mund të përmirësojë më tej marrëdhëniet e saj me SHBA.

“Perceptimi i Serbisë në SHBA është përmirësuar ndjeshëm falë përpjekjeve të presidentit Vuçiq dhe ministrit Gjuriq. Serbia ka vendosur të punojë aktivisht në ndërtimin e imazhit të saj në SHBA. Ka ende shumë hapësirë ​​ku mund të dominojmë në raport me Kosovën. Nuk është njësoj nëse konsiderohesh si vendi i Nikola Jokiqit apo i Sllobodan Millosheviqit. Çështja e disa lëshimeve dhe kompromiseve në lidhje me Kosovën varet drejtpërdrejt nga orientimi i qartë i politikës së jashtme të Serbisë. Fushat kyçe në të cilat ne mund të forcojmë pozitat tona me Amerikën, pavarësisht se cila administratë është në pushtet, janë armatimet, integrimi evropian, si dhe energjia - litiumi dhe energjia bërthamore. Energjia është lartë në listën e interesave amerikane në Serbi. Në këtë moment organizimi i samitit investitor-ekonomik është diçka që realisht mund të bëjë ndryshim në raport me atë që ofrojnë në Kosovë. Nuk ka asgjë të keqe me ndryshimin e statusit të Kosovës në bazë të Rezolutës 1244, por nevojat legjitime të sigurisë së serbëve janë ajo që kuptohet në Amerikë, edhe çështja e trashëgimisë kishtare është një argument shumë i fortë”, thotë Obradoviq për Kontekst.