KUSH ËSHTË KUSH – Përparim Rama: Arkitekti britanik që “mbrojti” Prishtinën nga Kurti

Në përfundimin e tensionuar të zgjedhjeve lokale në Kosovë, Lëvizja Vetëvendosje pësoi humbjen “aty ku dhemb më shumë” – në Prishtinë. Fitoren e mori sërish arkitekti britanik dhe ish-nxënësi i Prishtinës, Përparim Rama. Pas shpalljes së rezultateve, Rama deklaroi se në Prishtinë “ka fituar kultura demokratike ndaj kultit të individit.”

Gara për kryetar të Prishtinës ishte njëra ndër më të ngushtat në këto zgjedhje lokale. Raundi i parë, i mbajtur më 12 tetor, tregoi një betejë shumë të afërt midis Përparim Ramës nga Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) dhe Harulla Çekut nga Lëvizja Vetëvendosje, me një diferencë prej vetëm disa qindra votash. Në raundin e dytë, Rama e mundi kundërshtarin e tij duke fituar 51.54 për qind të votave.

Gjatë fushatës parazgjedhore, në një postim në Facebook, Rama theksoi se kryeministri i Kosovës në mandat teknik dhe lideri i Vetëvendosjes, Albin Kurti, po i përdor investimet shtetërore si mjet presioni elektoral, duke u përpjekur të blejë vullnetin e qytetarëve me paranë publike.

Ai theksoi se, si kryetar i Prishtinës, nuk do të heshtë përballë mentalitetit autokratik që i ndan qytetarët në “tanët” dhe “të tyre”.
Ai gjithashtu dënoi deklaratën e Kurtit në një tubim parazgjedhor në Prishtinë, duke e quajtur atë kërcënim të hapur ndaj demokracisë dhe qytetarëve të Kosovës, dhe theksoi se paraja publike nuk është pronë e kryeministrit apo e ndonjë partie politike, por e popullit të Kosovës.

Pas fitores, në fjalimin e tij Rama deklaroi se qytetarët zgjodhën bashkëpunimin dhe jo bllokadën – kulturën demokratike në vend të kultit të individit.

Karriera profesionale

Para se të hynte në politikë, Rama punoi si arkitekt dhe planifikues urban. Projektet e tij përfshijnë ndërtesa të ndryshme banimi dhe komerciale, hotele dhe plane urbane në disa vende. Ai punoi në Angli, ku u diplomua në arkitekturë, por edhe në SHBA, Zvicër, Republikën Çeke dhe Shqipëri.

Ai përfaqësoi Kosovën në vitin 2012 në Bienalen e Arkitekturës së Venedikut me projektin "Filigran Maker", që ishte hera e parë që Kosova mori pjesë në atë ngjarje.

Rama njihet për përfshirjen e tij udhëheqëse në planifikimin hapësinor për Lojërat Olimpike të Londrës 2012, angazhimin e tij për ndërtimin e vizionit të Dohas, kryeqytetit të Katarit, si dhe projekte në Nju Jork, Dublin, Bazel, Pragë dhe madje edhe Damask, Siri.

Lufta në Kosovë

Edhe përpara se të futej në politikë, Përparim Rama kishte raportuar për CNN-in për disa vite. Gazetarëve të atij televizioni amerikan u tregoi se në vitin 1992, kur ishte 16 vjeç, ndodhej për pushime te kushërinjtë në Britaninë e Madhe, kur vendosi të kërkonte azil, duke pohuar se situata në Kosovë po përkeqësohej dhe se njësitë paraushtarake dhe policore serbe po rekrutonin të rinjtë shqiptarë për të luftuar kundër kroatëve, sllovenëve ose myslimanëve në Bosnje e Hercegovinë.

Shtatë vjet më vonë, gjatë bombardimeve të NATO-s ndaj RF të Jugosllavisë, Rama punonte në Nju Jork për një firmë arkitekturore. Ai u tregoi gazetarëve se gjatë asaj kohe nuk kishte pasur asnjë kontakt me familjen e tij, derisa dy muaj më vonë motra e tij e vogël e njoftoi se kishin arritur të sigurt në kufirin me Maqedoninë.

Në atë periudhë, Shtetet e Bashkuara kishin hapur kufijtë për të pranuar 20.000 refugjatë, dhe familja e Ramës ishte pjesë e këtij programi.

“Telefonata e motrës më pengoi të kthehesha në Kosovë për të luftuar”, i tha Përparim Rama CNN-it.

Pas përfundimit të luftës, prindërit e tij vendosën të ktheheshin në Kosovë, ndërsa Rama publikisht falënderoi qeverinë britanike për mikpritjen.

“Jam shumë mirënjohës ndaj qeverisë britanike që më lejoi të qëndroj atje gjatë luftës në Kosovë”, u shpreh ai para gazetarëve.

Karriera politike

Si kandidat i Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK), Përparim Rama u zgjodh kryetar i Komunës së Prishtinës më 7 dhjetor 2021. Gjatë fushatës zgjedhore, ai paraqiti vizionin e tij për Prishtinën si një “qytet të gjelbër”, me prioritet për këmbësorët, transportin publik dhe alternativ, uljen e dominimit të veturave dhe zgjerimin e hapësirave të gjelbra. Po ashtu premtoi zgjidhjen e problemit të parkimit, ndërtimin e rrjetit të qendrave të mjekësisë familjare, rinovimin e objekteve shkollore, menaxhimin e mbeturinave dhe riciklimin, si dhe rritjen e sigurisë në trafik.

“Do të jem kryetar që do të mbahet mend për projekte të mëdha dhe guximshme infrastrukturore që do ta zhvillojnë Prishtinën për dekadat që vijnë”, deklaroi Rama.

Muzeu i pajtimit në vend të Kishës së Krishtit Shpëtimtar

Si kandidat për kryetar të Prishtinës, Rama në një intervistë për Klan Kosova tha se Kisha e Krishtit Shpëtimtar në qendër të Prishtinës mund të ketë “një rol pozitiv në të ardhmen”.

Ai theksoi se shumë njerëz ende e shohin këtë kishë si simbol të agresionit dhe se, derisa populli serb të mos e pranojë dëmin e shkaktuar dhe të mos kërkojë falje, ky perceptim do të mbetet i ngulitur në vetëdijen kolektive si një akt negativ.

Në bisedë, Rama propozoi që kisha të rikonceptohet si hapësirë për pajtim kulturor dhe shtetëror, ose të shndërrohet në një Muze të Pajtimit.

Çelësi i Qytetit për Gjukanoviqin dhe Kandiqin

Në prill të vitit 2025, Përparim Rama i ndau Çelësin e Qytetit të Prishtinës aktivistes për të drejtat e njeriut, Natasha Kandiq, për, siç tha ai, “rolin e saj në dokumentimin e krimeve të kryera nga forcat serbe gjatë luftës në Kosovë”. Ai theksoi se me këtë akt simbolik dëshiron t’i shprehë mirënjohje për “mbrojtjen e së vërtetës dhe drejtësisë”.

Para Kandiqit, në vitin 2022, Rama i kishte dorëzuar Çelësin e Qytetit edhe atëherë presidentit të Malit të Zi, Milo Gjukanoviq, si shenjë mirënjohjeje të jashtëzakonshme nga qytetarët e Prishtinës dhe populli i Kosovës “për gjithçka që ka bërë për këtë shtet në historinë e tij”.

Ai tha se për të ishte nder i madh të takohej me Gjukanoviqin, duke i shprehur falënderim për ndihmën ndaj popullit të Kosovës gjatë kohërave të vështira dhe për mbështetjen e pavarësisë dhe mirëqenies së Kosovës.

Biografia

Përparim Rama ka lindur më 20 janar 1976 në Prishtinë. Babai i tij, Kadri Rama, ishte piktor dhe profesor në Akademinë e Arteve, ndërsa nëna, Nazmije Rama, mësuese. Gjyshi i tij, Feriz Hodxha, ishte arsimtar dhe profesor i gjeografisë. Në moshën 16-vjeçare (më 1992), Rama u shpërngul në Mbretërinë e Bashkuar, ku studioi arkitekturën.

Ai është i martuar me Kristal Ivezaj, me të cilën ka tre fëmijë. Kristali ka lindur në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe vjen nga një familje shqiptare malësore. Për dashurinë ndaj Ramës, ajo la Amerikën dhe u vendos në Prishtinë.