Vetëvendosja dhe PDK së bashku: A është në horizont pajtimi i Kurtit dhe Thaçit?

Armiqësia mes dy palëve kulmoi në vitin 2019 pas një procesi gjyqësor me akuzën e përfshirjes së kreu i Vetëvendosjes në atentatin terrorist ndaj Azem Vllasit. Kurti Thaçi për një kohë të gjatë nuk ia fali pozitën udhëheqëse mes shqiptarëve, Marrëveshjen e Brukselit dhe obligimet tjera nga dialogu me Beogradin, dhe as pas arrestimit dhe largimit të tij në Hagë. A kanë ndryshuar gjërat ndërkohë?

Përgatiti: Millosh Gariq

Që nga viti 2008 dhe shpallja e njëanshme e pavarësisë, asnjë qeveri e Kosovës nuk ka zgjatur një mandat të plotë katërvjeçar, kështu që siç janë gjërat, as kjo aktuale e udhëhequr nga Albin Kurti me Vetëvendosje nuk do të ketë sukses, edhe pse ka ende pak më shumë se ka mbetur edhe gjysmë viti nga data e rregullt e zgjedhjeve.

Kriza politike në Kosovë po vazhdon prej muajsh, parlamenti është praktikisht i paralizuar dhe të gjitha partitë shqiptare, si ato në pushtet ashtu edhe ato në opozitë, udhëhiqen nga interesat e tyre dhe injorojnë disa "vija të kuqe" të vendosura prej kohësh në marrëdhëniet e ndërsijella.

Në këtë mënyrë mund të shihet takimi i fundit i kryetarit të Partisë Demokratike të Kosovës, Memli Krasniqi, me Albin Kurtin, pas së cilës u hap biseda për bashkëpunim të mundshëm paszgjedhor mes dy partive, pavarësisht armiqësisë së fortë të kohëve të mëparshme.

Në vërejtjen e kryetarit të Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës, Ramush Haradinaj, se Kurti “do ta shkatërrojë PDK-në, siç bëri me LDK-në”, Krasniqi tha se “nuk ka fëmijë në atë parti që Kurti po mashtron”.

Dhe historia e marrëdhënieve të këqija mes PDK-së dhe Vetëvendosjes është aq e vjetër sa ekzistojnë këto dy parti. Themeluesi dhe lideri prej shumë kohësh i padiskutueshëm i PDK-së, Hashim Thaçi, nuk i ka pëlqyer kurrë Albin Kurtit dhe rivaliteti i tyre rritej gjithnjë e më shumë pas roleve dhe kontributeve të ndryshme që të dy patën në UÇK.

Kurti dhe Vetëvendosja e kundërshtuan dhe e kundërshtuan ashpër politikën e Hashim Thaçit, veçanërisht pas Marrëveshjes së Brukselit në vitin 2013, për shkak të detyrimit për formimin e Bashkësisë së Komunave Serbe, si dhe në lidhje me marrëveshjen që anëtarët e FSK nuk mund të shkojnë në veri të Kosova pa miratimin e KFOR-it dhe kryetarëve vendorë.

Komplekset e shëruara?

Sulmet e ndërsjella kulmuan në vitin 2019, kur gjykata në Prishtinë nisi hetimet për kallëzimin penal të Aljbin Kurtit dhe Gliaku Konjufcës kundër Hashim Thaçit dhe Kadri Veseljit, për shkak se ata akuzuan liderët e Vetëvendosjes për pjesëmarrje në organizatën terroriste “Syri I popullit” dhe tentativa për të vrarë avokatin prishtinas Azem Vllasi.

Kurti dhe Konjufca hodhën poshtë akuzat e Thaçit dhe Veselit për terrorizëm dhe përmbysje të rendit dhe pretenduan se PDK-ja në fakt synon ta largojë Vetëvendosjen nga skena politike e Kosovës.

Në fillim të vitit 2020, pas zgjedhjeve të jashtëzakonshme, Vetëvendosje së bashku me LDK-në e morën drejtimin e qeverisë së Kosovës, por vazhdimisht kishte mosmarrëveshje dhe fërkime mes Kurtit dhe Thaçit, i cili në atë kohë ishte president.

Klima politike në Prishtinë u kthye në fund të verës së vitit 2020, pas arrestimit (të pa)pritur të Thaçit dhe Veseljit me akuza për krime lufte dhe largimit të tyre në paraburgimin e Hagës për gjykim. Me Vetëvendosje, Kurti shfrytëzoi rrethanat e reja, konfuzionin në PDK dhe mori pushtetin e plotë në Kosovë, të cilën e mban ende me vendosmëri.

Marrëdhëniet mes dy liderëve shqiptarë dhe dy partive, megjithatë, vazhduan të shkonin në një drejtim të keq. Kështu, deputetja e Partisë Demokratike të Kosovës, Ganimete Musliu, verën e kaluar tha se kryeministri Albin Kurti e ka kompleks për shkak të Hashim Thaçit sepse historia nuk e ka pozicionuar në vendin ku është ish-presidenti i Kosovës dhe komandanti i UÇK-së.

“Kurti e sheh në ëndërr Hashim Taçin. Hashim Thaçi është jashtë politikës, po merret me çështje të tjera, kurse Kurti ende po merret me të. Ai vuan nga ai kompleks. Kjo është komplekse sepse historia nuk e ka pozicionuar në vendet ku është Thaçi”, ka thënë Musliu.

A kanë ndryshuar gjërat ndërkohë dhe a do të ngrenë duart bashkë deputetët e PDK-së dhe të Vetëvendosjes tani në Kuvendin e Kosovës?

Analisti politik Visar Xhani thekson se bashkëpunimi politik mes Partisë Demokratike të Kosovës të Hashim Thaçit dhe Vetëvendosjes së Albin Kurtit është një çështje komplekse dhe shumë delikate.

“Historikisht, këto dy parti kishin dallime të theksuara ideologjike dhe strategjike. PDK, e cila është më e vendosur dhe tradicionale në qasjen e saj ndaj politikës dhe qeverisjes, shpesh është përplasur me qëndrimin më radikal dhe reformist të Vetëvendosjes së Kurtit. Megjithatë, në politikë, situatat dhe pozicionet mund të ndryshojnë. Mund të ketë momente ose çështje specifike që kërkojnë bashkëpunim pragmatik ndërmjet palëve të ndryshme, për të arritur qëllime specifike ose për të kapërcyer kriza të caktuara. Në këtë kontekst, ndonëse bashkëpunimi i plotë dhe afatgjatë mund të jetë i vështirë për shkak të dallimeve të thella, mund të ketë mundësi për bashkëpunim të përkohshëm ose të kufizuar për çështje të caktuara ku interesat janë në një linjë. Në fund të fundit, mundësia e bashkëpunimit politik do të varet nga rrethanat specifike, nga pozicioni i liderit në kohë të ndryshme dhe nga nevojat e momentit politik”, shpjegon Xhani për Kontekst.

Analisti nga Prishtina, Bljerim Burjani, thekson se takimi i Memli Krasniqit me Kurtin ishte i lidhur me miratimin e marrëveshjeve ndërkombëtare, që do të thotë se Kurti është në telashe kur është fjala për sigurimin e votave në Kuvend për miratimin e tyre.

“Natyrisht që ka mundësi të jetë folur për zgjedhje të reja, por nuk mendoj se Kurti do ta pranojë shkarkimin e tij nga posti i kryeministrit. Kurti nuk do të japë dorëheqjen si kryeministër i keq, këtë nuk e pranon. Mendoj, megjithatë, se do të ishte më mirë që sa më shpejt të shkohet në zgjedhje të reja, është në të mirë të Kosovës”, thotë Burjani.

Nuk ka më vija të kuqe

Ai paralajmëron se në këtë moment gjithçka është e mundur sa i përket koalicioneve të ardhshme.

“PDK-ja tani nuk ka vija të kuqe dhe bashkëpunimi i PDK-në tani i përgjigjet edhe Vetëvendosjes. Pas zgjedhjeve të reja janë të mundshme dy koalicione. Njëra është që të bashkohen PDK-ja, me Vetvendosjen dhe pakicat, dhe tjetra është që Vetvendosja të formojë shumicën me LDK-në dhe AAK-në. Këto janë koalicione të mundshme të qeverisë së re në Kosovë”, thekson Burjani për Kontekst.

Mundësi për bashkëpunim mes Vetëvendosjes dhe PDK-së lë edhe politologu Ognjen Gogiq, por, sipas tij, pyetja e parë është se kur do të mbahen zgjedhjet.

“Kosova është në periudhën parazgjedhore dhe partia në pushtet po mendon se kur mund të jenë, cili mandat është më i favorshëm për të. A duhet të presim rregullisht në shkurt, mars, vitin e ardhshëm apo duhet të jenë tashmë këtë verë? Duket se të gjithë aktorët janë të interesuar që zgjedhjet të zhvillohen para afatit të rregullt. Përshtypja është se Kurti dëshiron që zgjedhjet të mbahen në verë. Ka dy arsye. E para është se njerëzit nga diaspora do të jenë në Kosovë për pushime vjetore dhe ai po llogarit në votat e tyre. Dhe e dyta që i përshtatet është që zgjedhjet të jenë para zgjedhjeve presidenciale në SHBA, të cilat janë në nëntor dhe ka mundësi që Trump të kthehet. Ka dy mënyra për të shkuar në zgjedhje. Të japë dorëheqjen Kurti apo të shpërndahet Kuvendi. Kurti nuk do të japë dorëheqje, sepse do të ishte një fillim i keq i fushatës zgjedhore për të, ndërsa opozita e dëshiron pikërisht këtë. Opozitës i shkon për shtat të dobësojë pozitën e Kurtit”, shpjegon për Kontekst Ognjen Gogiq.

Por, pak ditë më parë, Kurti mori pëlqimin e PDK-së për idenë e tij se pa dorëheqjen e tij, Kuvendi do të shpërndahej. Kjo flet për bashkëpunim të mundshëm mes PDK-së dhe Vetëvendosjes përkundër armiqësisë së vjetër.

“Prandaj shtrohet pyetja nëse është i mundur një koalicion paszgjedhor i Vetëvendosjes dhe PDK-së. Është e mundur të. Sipas sistemit që armiku i dikurshëm mund të jetë miku i së nesërmes, është e mundur që PDK të kalojë atë që kaloi SPS, kur Daçiq mori partinë dhe mbështeti qeverinë e Koshtunicës. Tani edhe Krasnići mund ta bëjë këtë. Në politikë asgjë nuk është e përcaktuar paraprakisht. Megjithatë, fillimisht duhet të presim zgjedhjet dhe të shohim rezultatet. Sepse, edhe nëse ka rënë dakord për diçka me Krasnićin, Kurti mund ta prishë lehtësisht nëse rezultatet e zgjedhjeve ia lejojnë këtë. “Votat e votuesve dhe rezultatet e të dyja palëve do të vendosin për mundësinë e bashkëpunimit mes PDK-së dhe Vetëvendosjes dhe çfarë do të jetë ai”, përfundon Gogiq.

Edhe analisti Visar Duriqi për Kontekst pajtohet se të ashtuquajturat “vijat e kuqe” rreth koalicioneve në partitë politike të Kosovës janë kapërcyer prej kohësh.

“Ato nuk ekzistojnë. Në nivel lokal, Vetëvendosje dhe PDK tashmë kishin një koalicion - në komunën e Gjilanit. Ajo punoi për më shumë se dy vjet. Lidhur me vendimin e PDK-së se është gati për zgjedhje ashtu siç dëshiron Kurti, mendoj se është keqinterpretuar. PDK-ja dëshiron zgjedhje dhe nuk është zgjedhëse se si do të shkojmë për të arritur atje. Por për t'iu përgjigjur pyetjes suaj. Nëse Vetëvendosja është partia e parë pas zgjedhjeve dhe PDK-ja e treta, ka shumë gjasa që ata të formojnë së bashku qeverinë e ardhshme. Në rast se DPK është partia e dytë sipas rezultateve, atëherë koalicioni do të jetë Vetëvendosje dhe DSK. Prandaj, do të shkojë në atë mënyrë që partia e parë të bëjë koalicion me palën e tretë, dhe partia e dytë të formojë një opozitë të fortë”, sipas Duriqit.