Gjurgjeviq: Pritet që Kosova të përmirësojë qarkullimin e mallrave nëpër vendkalime

Këshilltari i presidentit të Odës Ekonomike të Serbisë, Nenad Gjurgjeviq, tha se nga Kosova, si kryesuese e CEFTA-s gjatë vitit 2025, priten disa gjëra, ndër të cilat përmirësimi i qarkullimit të mallrave nëpër vendkalime dhe përpjekja për të arritur një konsensus mes të gjitha anëtarëve të kësaj marrëveshjeje dhe palëve të interesuara për emërimin e sekretarit të ri të përgjithshëm të CEFTA-s.

Gjurgjeviq thekson se Kosova po kryeson CEFTA-n në një kapacitet të ri, domethënë në kapacitetin e saj politik, sepse nuk e ka më UNMIK-un që ta përfaqësojë atë zyrtarisht.

Ai kujton se deri në marrëveshjen në Berlin në tetor të vitit të kaluar, ka pasur shkelje të marrëveshjes CEFTA, për shkak të embargos së plotë të shitjes së produkteve nga Serbia në Kosovë, dhe se një plan veprimi për Tregun e Përbashkët Rajonal, i cili është pjesë e Planit Evropian të Rritjes për Ballkanin Perëndimor, është miratuar dhe se të gjitha palët janë angazhuar për zbatimin e tij.

“Aktualisht tranziti bëhet përmes një vendkalimi, Merdarit, i cili krijon bllokime dhe radhë të mëdha. Besojmë se ky është një vendim politik për të komplikuar edhe më shumë lëvizjen e mallrave nga Serbia në Kosovë dhe Kosova si kryesuese pritet t'i eliminojë këto gjëra sepse plani i veprimit nënkupton krijimin e parakushteve për një treg funksional dhe të vetëm në Ballkanin Perëndimor”, thotë Gjurgjeviq.

Siç shpjegon ai, kjo në mënyrë specifike nënkupton përmirësimin e fluksit të mallrave përmes vendkalimit dhe futjen e kontrolleve të bazuara në rrezik, që do të thotë se jo çdo dërgesë kontrollohet dhe se doganat, si ato serbe, ashtu edhe ato të Kosovës dhe rajonale, janë të afta të funksionojnë.

Bashkëbiseduesi ynë thekson se gjatë viteve të fundit janë grumbulluar shumë barriera, dhe njëra prej tyre lidhet me etiketimin e produkteve nga Kosova në territorin e Serbisë, për çka parashihet të zgjidhen brenda kornizës së CEFTA-s.

"Një produkt i gatshëm nga Kosova, qoftë nga zonat serbe apo ato shqiptare, nuk mund të tregtohet në tregun e Serbisë për shkak të mungesës së një marrëveshjeje për deklarimin e produkteve. Pjesë e Planit të Veprimit është edhe njohja e certifikatave, raporteve të ndërsjella laboratorike, njohja e laboratorëve dhe inspektimet dhe kontrollet e ndërsjella. Dhoma Ekonomike e Serbisë ka marrë pjesë në afrimin e dy palëve dhe harmonizimin e certifikatave në fushën e veterinarisë dhe mbrojtjes fitosanitare, dhe gjatë dhjetë viteve të fundit janë harmonizuar më shumë se 40 certifikata. Megjithatë, certifikatat për mishin dhe produktet e mishit, qumështin dhe produktet e qumështit nuk janë miratuar kurrë nga palët, edhe pse janë harmonizuar. Kjo do të thotë se qumështi dhe produktet e qumështit që i shihni në Kosovë ose i keni parë më herët janë importuar në mënyrë ilegale, çka në thelb ka dëmtuar prodhuesit nga e gjithë Serbia," thekson ai.

Ndonëse, siç thotë ai, ka shumë gjëra që janë “depozituar”, duke qenë se CEFTA ishte jofunksionale dhe e bllokuar nga palët, të gjitha pritjet nuk janë vetëm nga Kosova si kryesuese.

“Do të ishte shumë mirë që në frymën e marrëdhënieve të mira dhe të kuptuarit të peshës së problemit dhe rëndësisë së tij për ekonominë, të hartohej një plan i vogël hapash mes palëve për të zhbllokuar gjërat që janë të bllokuara dhe si të fillohet zbatimi i planit të veprimit për Tregun e Përbashkët Rajonal, i cili është parakusht për tërheqjen e fondeve nga Plani i ri i Rritjes së BE-së”, thotë Gjurgjeviq.

Ai gjithashtu thekson se CEFTA, për një kohë të gjatë, për arsye politike nuk ka pasur një sekretar të përgjithshëm, pra dikë që të udhëheqë dhe të menaxhojë marrëveshjen, megjithëse ka pasur përpjekje procedurale për të arritur te një kandidat.

"Është detyrë e Kosovës, si kryesuese, të përpiqet të arrijë konsensusin e të gjitha anëtarëve dhe palëve të interesuara për emërimin e sekretarit të ri të përgjithshëm të CEFTA-s, në mënyrë që ajo të funksionojë me kapacitet të plotë. Më duket se palët nuk e kuptojnë, ose nuk duan ta kuptojnë, për shkak të planeve ose interesave politike, që kjo marrëveshje është krijuar për të lehtësuar punën e ekonomisë, kompanive, për t’u ofruar qytetarëve qasje më të mirë në mallra, shërbime, kapital, lëvizshmërinë e fuqisë punëtore, dhe për të siguruar që ekonomitë e rajonit të funksionojnë më mirë, të sjellin më shumë të ardhura, fitime dhe punësim. Kur shihni se sa masa procedurale janë vendosur nga palët, qoftë Beogradi, qoftë Prishtina, në komunikimin mes tyre, të cilat pengojnë zbatimin e masave të dakorduara, atëherë pyesni veten nëse palët janë të vetëdijshme që kjo marrëveshje është për ekonominë dhe jo për përfitime politike," thotë Gjurgjeviq.