Shpronësimi në veri të Kosovës – e drejta pronësore nuk vlen për serbët

Vendimi i fundit i Qeverisë në Prishtinë për shpronësimin e tokës në veri të Kosovës në pronësi të serbëve, kësaj radhe në komunën e Leposaviqit, shkaktoi indinjatën e përgjithshme të banorëve. Jo vetëm sepse askush nuk i informoi se ata mund të humbnin pasurinë e tyre për hir të "interesit publik", por edhe sepse ai “interes” doli të ishte baza e policisë kufitare.

Të shtangur nga veprimet e prapaskenave të qeverisë së Kosovës, banorët e fshatit Dren dhe fshatrave përreth kanë protestuar prej dy javësh. Drejtësinë e kërkojnë edhe në gjykatë.

Igor Popoviq nga Departamenti për Mbrojtje Juridike të Zyrës për Kosovë dhe Metohi na thotë se në këtë rast para së gjithash është shkelur e drejta e pronës si e drejtë universale e njeriut.

“Sipas Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, e drejta e pronës është universale dhe ajo nuk mund të tjetërsohet apo pamundësohet. Mund, vetëm për interes publik dhe këtu nuk ka interes publik. Flitet për njëfarë infrastrukture. Çfarë lloj? Infrastruktura është ndërtimi i rrugëve, gypave të ujit, argjinaturave për mbrojtje nga vërshimet... Mirëpo këtu po ndërtohet një lloj bazë, e cila sigurisht nuk është në interesin publik të popullatës që jeton në komunën Leposaviq dhe Zubin Potok. Po ndërtohen ndërtesa në të cilat do të ketë gjoja policë, forca speciale që do t'i ngacmojnë këta njerëz dhe kjo nuk është aspak në interes të publikut”, thotë Popoviq.

Siç tregohet, me rastin e marrjes së vendimit për shpronësim nuk janë respektuar as rregulloret e institucioneve të përkohshme të vetëqeverisjes, tashmë janë shkelur të gjitha formalitetet.

“Nuk janë informuar organet e vetëqeverisjes lokale të cilat duhet të informohen për planin hapësinor dhe shfrytëzimin e tokës. Nuk janë informuar as pronarët, të cilët vetëm kur kanë shkuar në pronat e tyre kanë gjetur makineri, policë dhe mjete të blinduara. Ata janë penguar të hyjnë në pronën e tyre dhe vetëm atëherë u njoftuan se diçka po ndodh dhe se në tokën e tyre po ndërtohet një lloj baze”, thotë Popoviq.

Lidhur me këtë rast, Zyra e Bashkimit Evropian në Prishtinë ka shprehur shqetësimin dhe i ka bërë apel qeverisë së Kosovës që të respektohen të drejtat e pronarëve të pronave. Edhe një grup prej dhjetë organizatash joqeveritare nga Kosova kanë bërë të ditur kërkesën e tyre për ndalimin e menjëhershëm të procesit të shpronësimit të tokës në pronësi të serbëve në komunat Zubin Potok dhe Leposaviq.

“Objektivi” i shpronësimeve në komunën e Leposaviqit janë Dreni, Leshaku, Koshutova dhe Bistrica, dhe në Zubin Potok Bërnjaku, fshati Banjë, Jasenoviku i Epërm dhe Bregu i Madh.

Nga diskutimi publik për shpronësimin që do të organizohet nesër në Leposaviq dhe më 21 shkurt në Zubin Potok, Popoviq nuk e pret shumë, për arsyen e thjeshtë se rregulloret nuk janë zbatuar që në fillim.

“Është thjesht një formalitet për të kënaqur BE, nga e cila pati kritika të buta se në këtë rast nuk është vepruar sipas rregullores”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Popoviq thekson se kjo është edhe një çështje politike dhe se duhet të përfshihet bashkësia ndërkombëtare.

“Zyra për Kosovë dhe Metohi do të luftojë për të tërhequr të gjitha masat ilegale, si dhe makineritë, dhe se njerëzit mund të disponojnë me pronën e tyre. Zyra për Kosovë dhe Metohi, në bashkëpunim me pushtetin lokal, ka organizuar ekipe juridike që do të sigurojnë që njerëzit të mbrohen ligjërisht. Do të shkruajnë ankesa dhe padi, u punësua avokati Nebojsha Vllajiq, u përfshinë profesorë të Fakultetit Juridik, gjyqtarë që punonin në gjyqësorin e vetëqeverisjes lokale dhe avokatë të tjerë të shkëlqyer, deklaron Popoviq dhe përkujton se vendimi për shpronësim në komunat Leposaviq dhe Zubin Potok është marrë edhe në vitin 2022. kur u konfiskua toka pranë vendkalimeve administrative.

“Zyra për Kosovë dhe Metohi ka reaguar menjëherë, ka dërguar letra dhe protesta për misionet ndërkombëtare, duke theksuar saktësisht se çfarë është shkelur si në aspektin e kufizimit të të drejtave pronësore ashtu edhe në aspektin e keqtrajtimit të popullatës serbe në veri të Kosovës dhe Metohisë. Është vënë në dukje edhe shkelje e dokumenteve ndërkombëtare që pengojnë hyrjen e dhunshme të forcave speciale të supozuara me arme tutëgjata në veri të Kosovës dhe Metohisë”, thotë Popoviq.

Zoran Todiq, kryetari i dorëhequr i Komunës së Leposaviqit, thotë për Kosovo Online se populli është i vendosur të mos lejojë shpronësimin. Ai thekson se për momentin nuk po punohet në rrugën që të çon në parcelat që qeveria nga Prishtina kishte ndërmend t'ua merrte pronarëve.

“Bëhet fjalë për 13 parcela të cilat janë në pronësi private dhe gjashtë parcela të tokës janë në pronësi shoqërore. Pronarët e tyre dhe banorët e fshatit Dren dhe fshatrave të vogël Zasele, Mekinicë dhe Kratinë po protestojnë sepse nuk pajtohen me vendimet e qeverisë nga Prishtina për t'ua marrë tokën, siç thonë ata, për hir të ndërtimit të një lloj objekti me interes publik. Fatkeqësisht, vetëm pak ditë më parë morëm vesh se cilat janë synimet e qeverisë dhe çfarë planifikon të ndërtojë. Kjo i shqetësoi edhe më shumë pronarët e parcelave të përmendura dhe jo vetëm ata, por edhe banorët e shumë fshatrave në territorin e komunës së Leposaviqit. Ligji përcakton qartë se çfarë është interesi publik. Nuk do të thotë domosdoshmërisht se ajo që është në interes të nivelit qendror të qeverisjes është edhe interesi i komunitetit lokal, i njerëzve që jetojnë në territorin e kësaj komune. Ky vendim nuk u sjell asgjë të mirë njerëzve këtu”, thotë Todiq.

Ai përkujton se qytetarët në bashkëpunim me komunën i kanë dhënë prokurë avokatit Nebojsha Vllajiq, i cili ka paraqitur padi në Gjykatën Supreme.

“Nëse Prishtina ka sukses në ato synime do të shkaktojë trazira shtesë te populli serb që jeton në afërsi dhe në përgjithësi në territorin e komunës sonë, sepse të gjithë jemi dëshmitarë që një vit e më shumë këtu patrullojnë njësitet speciale të Policisë së Kosovës. Ata krijojnë ankth te populli ynë sepse nuk ka besim. Askush nuk punoi për të ndërtuar besimin, kështu që nuk kanë çfarë të kërkojnë këtu”, thekson Todiq.

Megjithatë, thotë ai, shpreson se Prishtina do të marrë një vendim të arsyeshëm sa i përket uzurpimit të tokës.

“Ky popull është i sigurt dhe i vendosur të jetojë në vatrat e tij shekullore, ky popull nuk është kërcënim për askënd, ky popull vetëm dëshiron të jetojë në paqe, të jetojë, të krijojë dhe të ndërtojë një të ardhme të sigurt për veten dhe familjet e tij, kështu që besoj se në fund qeveria nga Prishtina do të marrë një vendim të arsyeshëm, ta anulojë vendimin e saj. Sepse populli është i vendosur të mbrojë dhe të mos lejojë që toka e tyre të uzurpohet dhe të ndërtohet ndonjë stacion policie në tokën e tyre”, shtoi Todiq.

Lidhur me vendimin e qeverisë në Prishtinë për përcaktimin e interesit publik, avokati Mlladen Qiprijanoviq thotë se është e paqartë se kush e ka propozuar përcaktimin e interesit publik, kush është iniciator, në bazë të së cilës dhe në çfarë procedure është përcaktuar ai interes publik.

“Qeveria e Kosovës ka marrë një vendim pa arsyetim, duke thënë vetëm se bëhet fjalë për objekte infrastrukturore me rëndësi publike, shumë shkurt dhe pa arsyetim. U futën makineritë e ndërtimit, filluan disa punë, zgjerimin e rrugës hyrëse në parcelat që janë objekt i shpronësimit, mirëpo e gjithë sjellja në terren nuk është shoqëruar me akte juridike”, thekson Qiprijanoviq për Kosovo Online.

Nga pikëpamja juridike, shton ai, prona private nuk mund të uzurpohet ashtu.

“Vetëm nëse ka interes publik të arsyetuar mirë a mund të kufizohet e drejta në pronë private, pas një procedure të gjatë, e gjithë procedura e shpronësimit shoqërohet me mjete të caktuara juridike, mjete juridike që qytetarët mund t’i përdorin gjatë procedurës. Mirëpo, lidhur me vendimin e gushtit të vitit të kaluar dhe shpronësimin në zonën kadastrale të Bistricës, ku tashmë ndodhet baza e ndërtuar, kemi një shpronësim faktik, ku qytetarëve iu privuan plotësisht çdo mjet ligjor”, thekson Qiprijanoviq.

Ai tregon se punimet nuk mund të kryhen përderisa çështja gjyqësore është duke u zhvilluar.

“Vetëm kryerja e punimeve nuk është e mundur derisa të merret vendimi përfundimtar për shpronësimin. Periudha ndërmjet vendimit paraprak dhe atij përfundimtar është 12 muaj, kur asgjë nuk do të ndodhë në fushë përveçse mundësisht punë përgatitore. Po ashtu, ai afat vazhdohet për sa kohë zgjat rasti gjyqësor”, përfundon Qiprijanoviq.

Avokati Nebojsha Vllajiq, i cili përfaqëson viktimat nga Leposaviqi dhe Zubin Potoku, tha për Kosovo Online se me vendime të Qeverisë së Kosovës në Leposaviq janë konfiskuar 83 hektarë, ndërsa në komunën e Zubin Potokut rreth 50 hektarë. Vllajiq beson se në këtë rast gjykata i ka të gjitha kushtet për ta pranuar padinë sepse kërkesat e qytetarëve janë të bazuara.