Todoroviq: Edhe anëtarët e BE që e njohin Kosovën nuk u përpoqën ta vendosnin kërkesën për anëtarësim lart në axhendë

Marko Todoroviq, studiues në Qendrën për Politikat Evropiane në Beograd, vlerëson se ka disa arsye pse procesi i marrjes së statusit të kandidatit për anëtarësim në BE për Kosovën është bllokuar, dhe kryesorja është se dihej që pesë vendet që nuk e njohin shtetësinë e Kosovës do të ishin a priori kundër çdo përparimi në atë proces.

Todoroviq deklaron se Neni 42 i Traktatit të BE-së thotë se çdo vend evropian mund të bëhet anëtar i Bashkimit Evropian, por se kur bëhet fjalë për Kosovën, ekziston një problem i shtetësisë sepse pesë vende nuk e njohin atë.

"Nga ana tjetër, mund të themi se edhe ato vende që e njohin pavarësinë e Kosovës, dhe që janë liderë në Bashkimin Evropian, si Gjermania ose Franca, nuk u përpoqën ta vendosnin këtë çështje lart në axhendë fare, dhe nuk kishte asnjë kërkim për ndonjë mënyrë politike në mënyrë që ndoshta këto vende që nuk e njohin të dorëzoheshin dhe, pavarësisht qëndrimeve të tyre kombëtare, të mos bllokonin procesin teknik të pranimit", tha Todoroviq për Kosovo online.

Si një arsye të tretë, ai përmend faktin se masat e kthyeshme të BE-së kundër qeverisë së Kosovës janë në fuqi.

"Në këtë kuptim, ajo që është tani në axhendë është nëse, si dhe në cilin moment do të hiqen këto sanksione. Është hapi i parë drejt një diskutimi të mundshëm në të ardhmen mbi statusin e kandidatit. Dhe, sigurisht, heqja e sanksioneve dhe gjithçka që mund të pasojë në marrëdhëniet midis Kosovës dhe Bashkimit Evropian kushtëzohet nga normalizimi i marrëdhënieve me Beogradin. Është e nevojshme që Kosova të tregojë gatishmëri absolute për të përmbushur të gjitha detyrimet që ka ndërmarrë në marrëveshjet që rezultojnë nga dialogu me Beogradin, dhe kjo kuptohet si një nga parakushtet për formimin e Unionit të Komunave Serbe", thekson Todoroviq.

Megjithatë, edhe atëherë, shton ai, nuk është plotësisht e sigurt se statusi i kandidatit do të jetë kaq lehtë i disponueshëm për Kosovën, duke pasur parasysh vendet që nuk e njohin Kosovën.

Kur u pyet nëse vitin e ardhshëm duhet të presim presion nga vendet njohëse nga BE-ja mbi pesë shtetet anëtare që nuk e njohin Kosovën për të gjetur një mënyrë për të siguruar statusin e kandidatit të Kosovës, Todoroviq u përgjigj se nuk pret një zgjidhje të tillë.

"Nuk pres presion nga vendet njohëse ndaj vendeve që nuk e njohin Kosovën për arsyen e thjeshtë se Kosova së pari duhet të tregojë se i plotëson kriteret themelore, që do të thotë respektimi i të drejtave të pakicave dhe marrja përsipër e të gjitha atyre detyrimeve ligjore ndërkombëtare për të cilat është zotuar, dhe kryesisht po i referohem procesit të normalizimit të marrëdhënieve me Beogradin", thotë ai.

Duke shpjeguar procedurën për aplikimin për anëtarësim në BE, Todoroviq thotë se ajo përshkruhet në nenin 42 të Traktatit të BE-së, i cili thotë se çdo vend evropian që plotëson kushtet minimale politike dhe ekonomike mund të paraqesë një kërkesë për anëtarësim në Këshillin e BE-së, pra vendin që kryeson në atë moment.

"Këshilli më pas vendos unanimisht nëse çështja do të shqyrtohet fare, d.m.th. Këshilli mund të kërkojë një mendim nga Komisioni Evropian, nëse ai vend në thelb i plotëson kërkesat minimale. Pastaj Komisioni Evropian harton një pyetësor shumë të gjerë, i cili shpesh përmban më shumë se disa mijëra pyetje, dhe në lidhje me përgjigjet e qeverisë së vendit aplikant, Komisioni Evropian i rekomandon Këshillit nëse do të japë statusin e kandidatit apo jo. Këshilli më pas vendos unanimisht përsëri nëse do të japë statusin e kandidatit dhe vetëm atëherë fillon procesi i shqyrtimit dhe hapja e negociatave", thekson Todoroviq.

Edhe pse Kosova aplikoi për anëtarësim në BE tre vjet më parë, deri më sot, thekson ai, Këshilli nuk ka kërkuar kurrë mendimin e Komisionit Evropian.