Vuçiq: Kërkojmë dhe e lusim OKB-në të reagojë, ndërsa Turqia të respektojë të drejtën ndërkombëtare

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, theksoi sot se Serbia, lidhur me dërgimin e dronëve kamikazë në Kosovë, kërkon dhe e lut OKB-në që të reagojë dhe të respektohen rezolutat e miratuara, si dhe Kartën e OKB-së, ndërsa Turqinë, si partnere dhe mike, e ftoi të respektojë normat elementare të së drejtës ndërkombëtare publike.

Vuçiq tha se dje reagoi fuqishëm, dhe shtoi, ndonëse disa ndoshta do të thonin edhe tepër ashpër, ndaj armatosjes shtesë të shqiptarëve në Kosovë nga ana e Turqisë, duke theksuar se kjo nuk është e drejtuar kundër askujt, por për mbrojtjen e rendit ndërkombëtar, mbrojtjen e popullsisë serbe në Kosovë, që është, sipas tij, qëllimi kryesor, si dhe për ruajtjen e paqes dhe stabilitetit.

“Kërkojmë dhe e lusim OKB-në të reagojë dhe të respektohen rezolutat e miratuara dhe Karta e OKB-së. Në këtë moment, ne nuk kemi nevojë për tensione të mëtejshme. Lusim partnerët tanë turq edhe një herë të bisedojnë me ne dhe të marrin parasysh interesat tona. Sjellja e Turqisë është me rëndësi të madhe për stabilitetin e këtij rajoni. Prandaj i lus partnerët turq dhe presidentin Rexhep Tajip Erdogan të marrin parasysh jo vetëm interesat e tyre, por edhe të gjithë rajonit dhe të Serbisë si vend partnere dhe mike. Bëjmë thirrje për respektimin e normave të së drejtës ndërkombëtare, Kartës së OKB-së dhe rezolutave të saj. Ne duam marrëdhënie sa më të mira me Turqinë, por kërkojmë respektimin e normave elementare të së drejtës ndërkombëtare publike, si dhe interesave të Serbisë dhe popullit serb,” theksoi Vuçiq.

Ai theksoi se gjithmonë do të jetë mikpritës i mirë për presidentin turk Erdogan dhe shtoi se bëhet fjalë për një lider të madh dhe përfaqësues të një vendi të madh.

“Presidenti i Turqisë është gjithmonë i mirëpritur në vendin tonë. Detyra ime është të ndërtoj marrëdhënie të mira, ashtu siç është detyra ime që, kur populli im kërcënohet nga dërgesa të paligjshme të armëve, të luftoj për interesat e tyre. Me siguri do të bisedoj me Erdoganin,” theksoi ai.

Vuçiq kujtoi se para më shumë se një viti, në Përfaqësinë e Turqisë pranë OKB-së, kishte zhvilluar një takim bilateral me Erdoganin, ku ishte i pranishëm edhe ministri i jashtëm Hakan Fidan, dhe se atëherë kishte kërkuar që Turqia të ndalonte armatosjen e Prishtinës.

“E kam lutur dhe e kam njoftuar për Rezolutën 1244. Kam përmendur edhe akte të tjera, nga Rezoluta 1160 deri te marrëveshja e vitit 2013. Kam kërkuar që kjo të mos ndodhë më tej. Këtë ia kemi kërkuar edhe amerikanëve, të cilët shpjeguan se megjithatë kishin marrë një vendim për dërgimin e raketave ‘Javelin’,” tha ai.

“A është kjo një forcë që mund ta frikësojë, mposhtë apo kërcënojë Serbinë? Jo, por qëllimi për të vazhduar në këtë drejtim është shqetësues,” shtoi Vuçiq.

Ai tha se institucionet e përkohshme në Prishtinë po përpiqen të realizojnë një plan dhjetëvjeçar për transformimin e Forcës së Sigurisë së Kosovës në ushtri të Kosovës.

“Pajisja me sisteme të ndërlikuara luftarake po intensifikohet. Në këtë drejtim po udhëheq Turqia, ndërsa anglezët, kroatët, gjermanët, sllovenët dhe të tjerë po kontribuojnë në mënyra të ndryshme – disa me helmeta, të tjerë me armë. Mbretëria e Bashkuar me pajisje për stërvitje, Gjermania me mbi 300 kamionë dhe mjete transporti të tjera, 375 automjete për shpërndarje protestash, një qendër simulimesh, pajisje mjekësore dhe kabinet për të mësuar gjermanishten,” tha Vuçiq.

Ai kujtoi se kontrata për dërgimin e dronëve kamikazë ishte nënshkruar në dhjetor të vitit 2024 dhe se dërgesa ishte planifikuar për janar të vitit të ardhshëm, por arriti dje.

Për kritikën e Vjosa Osmanit: Ajo nuk është nga një vend fqinj, ajo jeton në territorin tonë
Duke komentuar deklaratën e presidentës së Kosovës, Vjosa Osmani, se ai i kishte kërcënuar Turqinë, Vuçiq shpjegoi se ai ka thënë se Serbia është shumë e vogël, ndërsa Turqia është një fuqi e madhe, dhe se këtë e kishte shkruar edhe në reagimin e tij, duke shtuar se ai e kishte kuptuar mesazhin.

“Nuk ka rëndësi sa jemi të vegjël. Detyra jonë është të mbrojmë lirinë dhe të drejtën për mbijetesë të popullit tonë. Nuk pyetet gjithmonë sa e madhe është fuqia që të sulmon, por sa e shenjtë është ajo që mbron,” nënvizoi presidenti serb dhe shtoi se në Kosovë një kazermë mban emrin “Sulltan Murat”, dhe se do të shohë sa kazerma në Serbi mbajnë emrin “Obiliq”.

Në lidhje me pohimet e Osmanit se Kosova po forcon lidhjet me NATO-n për të siguruar paqen dhe se “edhe Vuçiq duhet të përpiqet për këtë në vend që të sulmojë fqinjët”, ai u përgjigj:

“Ajo nuk është nga një vend fqinj, ajo jeton në territorin tonë, dhe jeton mirë, siç e shohim,” tha Vuçiq.
Ai shtoi se nuk kërcënon askënd, as Turqinë, as Osmanin, siç pretendon ajo.

“Thjesht i kam uruar qëndrime të suksesshme turistike në afërsi të ndërtesës së Kombeve të Bashkuara. Ka atje një ditë dyerve të hapura, kur lejojnë vizitorë të ecin. Do t’i mundësoj gjithmonë një pamje të bukur nga ndërtesa e OKB-së, që të shohë lumin East River, ylberin apo perëndimin e diellit , që të mund të thotë se ka qenë atje, ka parë, por megjithatë vetëm si turiste,” përfundoi Vuçiq.
Në pyetjen “çfarë lloj procesi mendimi është ky”, duke pasur parasysh që para një viti fliste për “epokën e artë të marrëdhënieve midis Serbisë dhe Turqisë”, ndërsa dje përmendi “rikthimin e Perandorisë Osmane”, presidenti i Serbisë Aleksandar Vuçiq tha se ky është një proces logjik mendimi i një presidenti të përgjegjshëm dhe racional, i cili e do vendin e tij më shumë se çdo gjë, e kupton rëndësinë e Turqisë dhe udhëheqjen e Erdoganit, por edhe ndjen detyrimin të mbrojë popullin serb në Kosovë.
“Këtë kam arritur ta bëj, dhe kjo është epoka e artë e marrëdhënieve midis Serbisë dhe Turqisë. Por detyra e një presidenti është që, në momentin kur dikush i armatos në mënyrë të paligjshme ata që përndjekin serbët në Kosovë e Metohi, ta denoncojë këtë. Po të mos e kisha bërë, do të thoshit se jam frikacak dhe se nuk kam guxim të them asgjë kundër një lideri të madh botëror,” tha Vuçiq.

Ai shtoi se të njëjtën gjë e kishte bërë edhe më shumë se një vit më parë në Nju Jork, kur kishte tërhequr vëmendjen e Erdoganit për problemin e armatosjes së Prishtinës nga Turqia.

“Edhe atëherë u solla me përgjegjësi. Dje reagova sepse ishte momenti i fundit kur duhej të reagoja. Në çdo rast tjetër, do të bëja gjithçka për të mos reaguar dhe për të ruajtur marrëdhëniet e ngushta me Turqinë — por jo në kurriz të ekzistencës së popullit tonë në Kosovë e Metohi. Gjithmonë do ta respektoj Erdoganin, unë isha i pari që e mbështeta kur ndodhi grushti i shtetit në Turqi, dhe nuk pendohem për këtë. Por ç’lidhje ka kjo me faktin që unë mbroj popullin tim? Ky është procesi logjik i çdo serbi, patriot dhe njeriu normal,” tha Vuçiq.

Serbët të dalin në zgjedhjet lokale në Kosovë, Lista Serbe mbron interesat e tyre

Në prag të zgjedhjeve lokale në Kosovë, Vuçiq u bëri thirrje serbëve që të dalin dhe të votojnë për Listën Serbe, për të cilën tha se nuk merr urdhra as nga Albin Kurti, as nga ambasadat e huaja.

“Ne nuk e fshehim thirrjen për të votuar për Listën Serbe, sepse ajo është lista përgjegjëse që përfaqëson interesat e popullit serb, dhe as Kurti, as ambasadat nuk i japin urdhra. A është gjithçka e përkryer? Jo, kjo është e pamundur. Por këta janë njerëz që kanë përballuar një terror që asnjë parti politike nuk e ka përballuar në historinë moderne të Evropës, si nga autoritetet shqiptare, ashtu edhe nga ata që i kanë ndjekur nga jashtë,” tha presidenti Vuçiq.

Ai renditi vështirësitë me të cilat përballet populli serb në Kosovë që nga shkurt 2021, kur Albin Kurti erdhi në pushtet në Prishtinë.

Sipas tij, që nga ajo kohë janë regjistruar 702 sulme etnikisht të motivuara ndaj serbëve dhe Kishës Ortodokse Serbe, nga të cilat 37 ndaj fëmijëve dhe 115 ndaj objekteve fetare.
Në aspektin e dhunës fizike, Vuçiq tha se janë arrestuar 157 serbë, në mënyrë krejtësisht arbitrare, pa asnjë bazë ligjore, akuza apo procedura gjyqësore.

Ai kujtoi se gjashtë serbë janë plagosur me armë zjarri nga forcat e sigurisë së Prishtinës, mes tyre edhe një fëmijë, Stefan Stojanoviq nga Gotovusha.

Janë regjistruar gjithashtu 205 raste të përdorimit arbitrar të dhunës policore kundër civilëve serbë të paarmatosur, prej të cilave 150 në veri, dhe përdorimi i rregullt i njësive speciale të armatosura me armë të gjata, edhe për detyra të zakonshme policore, si kontrolli i trafikut.

“Nga ndalimi i përdorimit të dinarit, eksproprijimi i paligjshëm i mbi një milion metrave katrorë në veri të Kosovës, mbyllja e dhunshme e institucioneve serbe që ofrojnë shërbime publike për serbët, shkelja e zonave të mbrojtura rreth objekteve të Kishës Ortodokse Serbe dhe nacionalizimi i pronave brenda tyre… Shtypja ekonomike e dhjetëra ndërmarrjeve serbe përmes abuzimit të inspektimeve dhe embargos 14-mujore për importin e mallrave serbe. Së bashku me vendosjen e praktikës institucionale që institucionet e Kosovës shkelin rregulloret e tyre mbi statusin zyrtar të gjuhës serbe, legalizimin e praktikës së bastisjes së institucioneve shëndetësore dhe arsimore serbe, konfiskimin e paligjshëm të miliona eurove nga Fondi për Veriun, i cili u krijua me marrëveshje dialogu me qëllimin e vetëm të financimit të projekteve ekonomike për zhvillimin e komunave me shumicë serbe, dëbimin me forcë të serbëve nga banesat e tyre, ndryshimin artificial në strukturën e komunave me shumicë serbe”, Vuçiq numëroi të gjitha gjërat me të cilat janë përballur serbët në Kosovë në vitet e fundit.

Duke iu përgjigjur pyetjes së një gazetari, Vuçiq tha gjithashtu se serbët në Kosovë kanë qenë nën kërcënim që nga viti 2000., por pavarësisht kësaj, ata kanë mbetur “rojtarë të vatrave, të shtetësisë serbe, të flamurit, të emrit dhe mbiemrit serb, dhe të shtëpive të tyre”.

“Do t’u japim ndihmën tonë në përputhje me të gjitha marrëveshjet e dialogut dhe konventat ndërkombëtare. Do të rrisim edhe numrin e punësimeve në sistemin shëndetësor deri në 400 vende — që është një lajm i rëndësishëm për të gjithë në KeM,” shtoi Vuçiq.

Kanë hyrë në fuqi sanksionet e SHBA-së kundër NIS-it, prekinë të gjithë qytetarët
Presidenti i Serbisë theksoi se në orën gjashtë të mëngjesit kanë hyrë në fuqi sanksionet e Shteteve të Bashkuara të Amerikës kundër kompanisë NIS, të cilat do të prekin të gjithë qytetarët.

“Kjo është një lajm i keq për vendin tonë – i pritur, por shumë i keq për Serbinë. Nuk bëhet fjalë vetëm për funksionimin e një kompanie të vetme. Këto janë pasoja jashtëzakonisht të rënda për tërë vendin, në aspektin politik, ekonomik, social dhe çdo aspekt tjetër,” shpjegoi ai.

Vuçiq theksoi se kjo masë nuk është e drejtuar kundër ndonjë individi apo funksionari shtetëror, por është diçka që do të ndikojë tek çdo qytetar.

“Tani duhet të jemi të bashkuar dhe të gjejmë zgjidhjet më të mira,” tha Vuçiq.

Ai kujtoi se NIS u privatizua në vitin 2008, pasi disa kishin vendosur se shtetit i duhej para e gatshme dhe ishin dorëzuar nga një prej burimeve më të rëndësishme të vendit.

“Ne, si vend që respekton sundimin e ligjit dhe që kurrë nuk është mburrur me grabitje, por gjithmonë ka vepruar me përgjegjësi, nuk mund të pranojmë me gëzim modelet e marrjes së kapitalit apo pronës së dikujt. Kjo është një vendim politik i yni,” tha Vuçiq dhe shtoi se do të vazhdojnë bisedimet me palën amerikane, si dhe se në mëngjes kishte folur me ambasadorin rus në Serbi, nga i cili pret reagim nga Moska.

Ai bëri të ditur se të gjitha depot në Serbi janë plot dhe rezervat janë të siguruara, por megjithatë problemet janë të panumërta.

Njoftoi gjithashtu se anëtarët serbë të Bordit të Drejtorëve të NIS-it kanë kërkuar një mbledhje të jashtëzakonshme të Kuvendit të Aksionarëve, për të marrë raport nga pala ruse se çfarë planifikojnë dhe çfarë mund të pritet.
Duke iu referuar njoftimeve nga Kroacia se do të ndërpresë furnizimin me naftë përmes JANAF-it, Vuçiq tha se është një vlerësim realist që Rafineria mund të punojë pa furnizime të reja me naftë deri më 1 nëntor.

“Atëherë do të fillojnë problemet me derivatet. Kemi rezerva të mjaftueshme, qytetarët nuk duhet të bien në panik,” tha Vuçiq, duke sqaruar se në rezerva ka 342.000 tonë dizel, më shumë se 66.000 tonë benzinë, ndërsa në EPS ka mazut të mjaftueshëm për një vit. Në disa ngrohëtore ka mjaftueshëm mazut, në disa jo, por do të sigurohet, shtoi ai.

“Pra, kemi karburant deri në Vitin e Ri, nuk do të ketë probleme për askënd, e garantojmë. Rezervat janë të mjaftueshme, depot janë plot,” përsëriti presidenti Vuçiq.
Importi i derivateve, shtoi ai, hap çështjen e transportit, sepse në këtë pjesë të Evropës askush nuk ka kapacitete të mjaftueshme transporti.

Vuçiq tha gjithashtu se është zgjidhur problemi me trafikun ajror, pasi asnjë avion nuk donte të furnizohej me naftë të certifikuar të NIS-it për të shmangur sanksionet gjatë fluturimeve mbi vendet e BE-së.
Presidenti theksoi se një problem shtesë i lidhur me sanksionet ndaj NIS-it janë bankat.

“Në këtë moment, NIS ka mjaftueshëm mjete financiare në llogarinë e saj dhe të depozituara në Bankën “Poštanska stedionica”. Nuk dua të flas për shifrat, por disa banka të tjera do të kërkojnë kthimin e kredive... do të bisedojmë me partnerët amerikanë, sepse nuk duhet të luajmë dhe të shkatërrojmë bankën e vetme serbe,” tha Vuçiq, duke paralajmëruar se është çështje kohe kur mund të pamundësohet pagesa me kartat Visa, MasterCard dhe American Express.

Sa i përket rezervave të gazit, ai shprehu shpresën që Serbia deri në fund të këtij muaji do të nënshkruajë një marrëveshje për gazin me Rusinë, që do të forconte ndjeshëm pozitën e vendit dhe do të siguronte një lloj stabiliteti.

Ai sqaroi se rezervat serbe janë 350 milionë metra kub në Banatski Dvor, dhe 183 milionë metra kub të tjera në Hungari.

Vuçiq u bëri thirrje qytetarëve që të mos shqetësohen dhe se ky do të jetë një proces unik.

“Do t’u kërkojmë rusëve që edhe një herë të mendojnë për pasojat e sanksioneve për Serbinë dhe të përpiqen bashkë me ne të gjejnë një zgjidhje. E di që ata nuk janë fajtorë për sanksionet, por si president i Serbisë, nuk kam të drejtë që populli im të vuajë pa faj. Këtë nuk do ta lejoj. Kam durim të mjaftueshëm për të negociuar për gjithçka, por që qytetarët e Serbisë të vuajnë, nuk mund, nuk dua dhe nuk kam të drejtë për këtë. Jam përgjegjës, Serbia është në vend të parë për mua. Ne tregojmë miqësi dhe respekt për të gjithë, por mbi të gjitha e dua Serbinë dhe jam i detyruar ndaj qytetarëve të mi. Kështu do të veproj,” tha Vuçiq.

Doganat e BE-së për çelikun

Vuçiq tha se ka mbërritur edhe një lajm tjetër i rëndë, vendosja e doganave të Bashkimit Evropian për çelikun.

“Ato prekin më së shumti Mbretërinë e Bashkuar, Turqinë dhe Serbinë, por kanë goditur rëndë edhe të gjitha vendet evropiane, pra prodhuesit. Kjo do ta vendosë uzinën tonë të çelikut në një pozitë jashtëzakonisht të vështirë. Siç e dini, aty punojnë 5.000 njerëz, ndërsa 20.000 të tjerë janë të lidhur me të. Kjo është një problem i madh për ne dhe për partnerët tanë kinezë,” theksoi ai.

Ai shtoi se do të kërkojë nga presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, që Serbia, si vend kandidat për anëtarësim në BE, të përjashtohet nga doganat ose të paktën të ketë kuota.

“Do ta pranojmë njërën ose tjetrën,” shtoi ai.

Duke folur për investimet e huaja, Vuçiq tha se shteti do të duhet të investojë shumë para në ndërtimin e zonave të reja industriale, në mënyrë që përmes tyre, por edhe me subvencionet që jep shteti, të mbeten tërheqës për investitorët e huaj.

“Kemi probleme të mëdha, nuk jemi më aq atraktivë për investitorët. Një arsye është se forca punëtore është bërë më e shtrenjtë, dhe gjëja tjetër e rëndësishme është se në vitin e fundit dikush qëllimisht ka shkatërruar universitetin dhe sistemin e arsimit dual që kishim ndërtuar. Prandaj, do të duhet të investojmë shumë para në ndërtimin e zonave të reja industriale, veçanërisht në zgjerimin e tre zonave – Leskovac, Quprija dhe Ingjija, që do të kushtojë 220 milionë euro,” njoftoi ai.

E rëndësishme të tregojmë se kemi kapacitet për përparim më të shpejtë drejt BE-së
Presidenti kërkoi nga kryeministri dhe kryetarja e Kuvendit Popullor që të përshpejtojnë negociatat me evropianët dhe të përmbushin agjendën reformuese, përfshirë rregullimin e listave zgjedhore dhe plotësimin e të gjitha kërkesave të tyre.

“Gjithçka që kërkojnë, plotësojuni. Gjithçka që ju shkon në mend, madje edhe ajo që nuk u ka shkuar në mend në vende të tjera, gjithçka plotësojuni. Kjo është lutja ime. Edhe atë që ju duket poshtëruese, plotësojuni. Është e rëndësishme të tregojmë se kemi kapacitet dhe aftësi për përparim më të shpejtë në rrugën evropiane, por gjithashtu të tregojmë se nuk kemi frikë nga vullneti i popullit,” tha Vuçiq.

Ai theksoi se e di mirë se cili është vullneti i popullit.

“Gjithçka do të varet nga ata njerëz më të ndershëm që do të jenë pranë kutive të votimit dhe asgjë tjetër. Pastaj, në vitin që vjen, më së voni për një vit e pak, do të shohim se cili është vullneti i popullit. Do të doja të ishte ashtu siç është sot, por do të shohim. Deri atëherë ka ende shumë kohë,” përfundoi Vuçiq.