Muçaj: Emigrimi është problemi kryesor i plakjes së popullsisë në Shqipëri, të rinjtë kanë nevojë për meritokraci

Drejtuesja e Departamentit të Pedagogjisë dhe Psikologjisë në Fakultetin e Shkencave Sociale të Universitetit të Tiranës, Profesor Dr. Arjana Muchaj, paralajmëron se sipas të dhënave të Institutit Shqiptar të Statistikave (INSTAT), popullsia shqiptare po plaket në një nivel shumë të lartë. normë të lartë, dhe se problemi kryesor është emigracioni.

“Ne kemi disa faktorë kryesorë pse po ndodh kjo. Faktori i parë është rënia e natalitetit, faktori i dytë është numri i vdekjeve dhe faktori i tretë është emigracioni i popullsisë, pra largimi nga vendi i njerëzve të moshës më të përshtatshme për tregun e punës, nga 24 në 39 vjeç. Numri i lindjeve është ulur, edhe pse vitet e fundit rënia e numrit të lindjeve nuk ka qenë aq drastike sa më parë. Problemi kryesor është emigracioni, i cili ka një ndikim shumë të madh në plakjen e popullsisë. Njerëzit që largohen nga vendi janë në moshën kur krijohen familjet, janë në moshën kur kemi lindshmërinë më të lartë, por nuk jetojnë më në Shqipëri. Largimi i tyre do të rrisë edhe përqindjen e të moshuarve në vend, në raport me popullsinë, çka do të thotë se popullsia po plaket me ritme të larta. Kjo nuk po ndodh vetëm në Shqipëri, por në të gjithë rajonin tonë”, thotë Muçaj.

Ajo thekson se shkalla e emigrimit të popullsisë jashtë vendit është rreth 14-15 për qind në 12 vitet e fundit dhe se qeveria ka zhvilluar strategji për të krijuar kushte të favorshme për të rinjtë, për t'i inkurajuar ata që të mos largohen nga vendi.

“Qeveria ka vendosur të shpërblejë familjet për lindjen e fëmijëve. Për fëmijën e parë jepen 40 mijë lekë, deri tek i treti 120 mijë lekë. Kjo është një mënyrë për të motivuar dhe ndihmuar çiftet e reja që të rrisin më lehtë fëmijët. Mirëpo, as kjo masë nuk dha ndonjë rezultat të madh, sepse ende nuk e kemi ndalur largimin e të rinjve”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Ajo shton se janë marrë masa edhe për aftësimin profesional të të rinjve, të cilën e konsideron si një strategji shumë të mirë të qeverisë, sepse të rinjtë më pas kanë mundësi të hyjnë menjëherë në tregun e punës.

“Dihet që tregu ka kërkesa të mëdha për njerëz të kualifikuar të profesioneve të ndryshme. Gjithsesi kemi hasur në një problem, sepse edhe vendet perëndimore kanë një kërkesë të madhe për njerëz të tillë dhe një numër i madh i personave të kualifikuar si infermierët dhe hidraulikët po largohen nga Shqipëria. Gjithashtu, Perëndimi kërkon njerëz me arsim të lartë, me profesione si mjekë. Kemi një nivel shumë të lartë mjekësh që largohen nga vendi. Zakonisht të rinjtë shkojnë. Këto strategji qeveritare, në fakt, në vend që të ndihmojnë në plotësimin e nevojave të vendit, ndihmojnë në furnizimin e tregjeve të vendeve perëndimore. Është e vërtetë që kostoja e jetesës atje është e lartë, por kushtet janë më të mira se këtu, ka siguri më të madhe për të ardhmen e familjeve të reja, si dhe shërbimet që ofrohen atje. Në Perëndim ka shërbime sociale dhe shëndetësore dhe kjo ndikon më shumë që të rinjtë të mos qëndrojnë në vend”, thotë ajo.

Si një nga mënyrat për të parandaluar largimin e të rinjve është, siç thotë ai, dhënia e vendeve të punës në bazë të meritokracisë. Kjo do t'i ndihmonte ata të shfaqin potencialin e tyre të plotë përmes arsimimit.

“Në Shqipëri duhet të heqim dorë nga praktika që shumë të rinj duhet të bëhen pjesë e organizatave politike, partive politike, për të gjetur një vend pune. Megjithatë, mendoj se një pjesë e rinisë që fiton të mira materiale përmes karrierës politike është një pjesë e vogël e rinisë. Mendoj se shteti shqiptar duhet të kujdeset që të rinjtë të ndihen të vlerësuar dhe të sigurt. Njerëzit duan të kenë një pozicion të sigurt në shoqëri, të kenë një pagë të mirë. Edhe pse janë marrë disa masa, të rinjtë nuk e ndjejnë ndryshimin”, paralajmëron profesoresha nga Tirana.

Megjithatë, ajo nuk i humb shpresat dhe beson se “ka shansë për sukses” nëse të rinjve u ofrohet “ajo që u nevojitet”.

“Ata kanë nevojë për shërbime shëndetësore, siguri për të ardhmen, të ardhura të konsiderueshme financiare... Qeveria ka marrë disa masa, duke dhënë bonuse dhe kredi të ndryshme me kushte të favorshme që familjet të blejnë një apartament, por nëse të rinjtë nuk kanë një punë të sigurt, këto masa të qeverisë nuk japin rezultat. Individët me aftësi të mira profesionale duhet të paguhen në bazë të asaj që japin në punë. Kjo do të rriste kënaqësinë e të rinjve për të qëndruar në vend. Ndaj nuk do të largohen nëse ka shërbime të favorshme dhe nëse ndihen të vlerësuar dhe të respektuar për kontributin që japin. Kjo do të ishte një masë shumë e rëndësishme kundër emigracionit”, përfundon Muçaj.