Gazetari francez Reno Zhirar: Prishtina nuk mund ta vjedhë trashëgiminë serbe në Kosovë

Gazetari dhe politologu francez Reno Zhirar ka theksuar në një intervistë për “Novosti” se Prishtina nuk mund ta vjedhë trashëgiminë serbe dhe tregon se në Kosovë është e nevojshme të sigurohet siguria e manastireve serbe, të mbrohet komuniteti serb që dëshiron të qëndrojë atje, të ruhet trashëgiminë historike dhe të bëjë paqe me fqinjët.

"Me Kosovën janë bërë shumë gabime. Ajo është dashur të përfshihet në Marrëveshjen e Dejtonit. Realisht, nuk mund të pritej të ishte si pjesa tjetër e Serbisë. Është e vështirë të imagjinohet se shqiptarët nga Kosova do ta pranonin këtë. Ishte e nevojshme vendosja e një statusi të veçantë, një autonomi e caktuar dhe lidhje me Serbinë. Por kjo nuk është bërë. Sot duhet të jemi realist”, tha Zhirar.

I pyetur se çfarë nënkupton ai realitet, Zhirar thotë se nuk duhet të jetë shumë nostalgjik.

"Është e qartë se Kosova është djepi i kishës serbe. Ky është një fakt historik. Në mesjetë rreth Deçanit kishte vetëm serb. Por, ndërkohë, fotografia demografike ka ndryshuar. Tani duhet të bëni më të mirën që mundeni dhe të pranoni realitetin. Francezët dhe gjermanët ishin në luftë, por sot jetojnë në paqe. Këtë mund ta bëjnë edhe serbët edhe shqiptarët. Interesi i Serbisë qëndron në këtë", shtoi ai.
Duke folur për tragjeditë që ndodhën në fillim të majit në Beograd, Zhirar thotë se është një tragjedi e madhe dhe se është ndikimi negativ që sjell globalizimi dhe modernizmi.

"Krime të tilla masive ndodhin shumë shpesh në SHBA. Ato nuk mbeten një fenomen lokal, sepse i gjithë informacioni është tashmë i disponueshëm në të gjithë planetin, një orë pasi ndodhin. Kjo krijon një dëshirë për të imituar. Dhe, për fat të keq, i ka dhënë disa ide. Masakra e tmerrshme në Beograd ishte një imitim i drejtpërdrejtë i asaj që po ndodh në SHBA. Ka këtë magjepsje me serialet televizive amerikane ku ka shumë dhunë. Një numër i madh i serialeve të shfaqura në TV janë nga SHBA. Ajo që ka ndodhur është kopje e saktë e asaj që mund të shihet në ato seriale”, ka deklaruar ai.
Duke komentuar posedimin e armëve të mbetura nga lufta në Serbi, Zhirar thekson se është çmenduri që këto armë ende gjenden lirisht në posedimet e njerëzve.

Siç thotë ai, këto armë e kanë origjinën nga luftërat në ish-Jugosllavi të viteve nëntëdhjetë, por shumë prej tyre kanë ardhur edhe nga Shqipëria, gjatë shembjes së bankave piramidale atje në vitin 1997, fillimisht në Kosovë, e më vonë në mbarë Ballkanin.

Ai shton se Qeveria e Serbisë ka marrë një masë shumë të mirë, një amnisti për të gjithë ata që e dorëzojnë vullnetarisht dhe sugjeron se ndoshta mund të mendojnë t'i blejnë ato armë sepse, siç beson ai, do të mbledhin më shumë.

Ai thekson se në Francë kishte shumë trishtim për shkak të asaj tragjedie të tmerrshme në Beograd dhe se francezët nuk mund ta besonin se diçka e tillë mund të ndodhte sot në Serbi.
Duke komentuar disa akuza se sot në botë ka shumë më tepër dhunë, Zhirar thotë se ndoshta në krahasim me 30 apo 40 vjet më parë, sot ka më shumë dhunë në rrugë, por realiteti është se dhuna në fakt po zvogëlohet.

“Gjyshi ka luftuar në luftën e parë botërore me serbët në frontin e Selanikut kundër bullgarëve dhe austro-hungarezëve. Në fakultetin e tij ka vdekur çdo student tjetër! Në Luftën e Dytë Botërore ka pasur shumë bombardimet gjermanë dhe amerikanë, dhuna në luftëra nga të gjitha anët. Ne që atëherë, kemi pasur edhe luftëra koloniale në Algjeri, ju keni përjetuar shpërbërjen e Jugosllavisë, por në përgjithësi ka pasur shumë më tepër dhunë në Evropë më herët”, shton ai.

I pyetur se si e sheh konfliktin në Ukrainë, Zhirar thotë se të gjithë mendonin se shpërbërja e dhunshme ndodhi vetëm në Jugosllavi.

"Ne ishim të befasuar që Bashkimi Sovjetik u shpërbë në mënyrë paqësore. Por, të vdekurit po vijnë sot. Në thelb, kriza e ndarjes së BRSS dhe gjakderdhja sapo u shtynë", thotë ai.
Ai beson se realiteti është se asnjëra nga të dyja palët nuk mund ta fitojë atë luftë dhe shton se nëse do të mundeshin, Rusia tashmë do ta kishte fituar.

Ai thekson se Putini nënvlerësoi guximin, forcën dhe moralin e trupave ukrainase dhe në të njëjtën kohë mbivlerësoi cilësinë e ushtrisë së tij.

"Ai gjithashtu nënvlerësoi solidaritetin e vendeve evropiane ndaj Ukrainës. Ai nuk mund të fitojë sepse evropianët i kanë dorëzuar Kievit sasi të mëdha armësh. Por as Ukraina nuk mund të fitojë, për shkak të fuqisë strategjike të Rusisë. Rusët kanë treguar në histori se kanë betejat e humbura, por jo luftërat”, thotë ai.

I pyetur se ku është rruga e daljes, Zhirar kujton se në një nga rubrikat e tij në fillim të vitit ai ngriti idenë se Kina duhet të jetë një ndërmjetëse e ndershme.

“Nuk është realiste që Putini t'i bëjë lëshime Zelenskit, të cilin e sheh si armik dhe nuk e merr seriozisht. Por mund të bëjë lëshime për mikun e tij Si Gjinping, me mesazhin se dëshiron të shpëtojë paqen në botë. Vetëm Kina mund të zgjidhë konfliktin ruso-ukrainas. Le të shpresojmë se do të ndodhë sa më shpejt. Por negociatat do të jenë gjithmonë një jehonë e situatës në terren", shton ai.
Ai po ashtu thotë se e kupton plotësisht se Serbia nuk e pranon shkëputjen e pjesëve të Ukrainës sepse edhe Serbia vuajti nga lufta e dyfishtë ilegale e NATO-s: sulmi i Aleancës Veriatlantike ndaj Serbisë në vitin 1999 nuk u miratua nga OKB-ja, as Serbia nuk sulmoi një tjetër anëtar të NATO-s.
Gjithashtu, siç thotë ai, mund të kuptohet edhe se serbët nuk iu bashkuan sanksioneve ndaj Rusisë, për disa arsye.

"Ata vetë i mbijetuan embargos dhe e dinë shumë mirë se ajo ndëshkon njerëzit, jo qeverinë. Ata gjithashtu e dinë se sanksionet janë shpesh kundërproduktive. Duhet të kemi parasysh gjithashtu miqësinë e fortë tradicionale midis serbëve dhe rusëve", shton ai.

I pyetur nëse Serbia ka vend në BE, duke pasur parasysh këto veçori, Zhirar thotë se Serbia ka marrëdhënie të mira me shtetet e mëdha perëndimore, si Franca, por edhe me SHBA-në, që, siç thotë, është shumë e rëndësishme.

"Është e vërtetë që Serbia është ortodokse, se është një vend sllav, se ka një lidhje me Rusinë. Por është gjithashtu e vërtetë që qytetërimi dhe mënyra e jetesës serbe janë perëndimore. Serbët ndihen mirë në Perëndim. Ata mbrojnë shtypin e lirë dhe demokracinë. Ata jetojnë në Francë, Çikago, Gjermani, Zvicër, ndërsa rusët vijnë të jetojnë në Serbi”, tha Zhirar.