Milashinoviq: Duke mbetur manastiret serbe në KdheM në listën e UNESCO të trashëgimisë së rrezikuar, jemi më të sigurt se do të mbijetojnë

Komiteti i UNESCO-s për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore dhe Natyrore Botërore, i cili qëndron në Nju Delhi, ka marrë vendim që katër monumentet mesjetare serbe në Kosovë të mbahen në Listën e Trashëgimisë Botërore në Rrezik dhe Kryetari i Komisionit të Republikës së Serbia për bashkëpunim me UNESCO-n, profesori Goran Milashinoviq, për Kosovo online thotë se me faktin se manastiret serbe mbetën në listën e aseteve në rrezik, Serbia është më e sigurt se së paku do të mbijetojnë në formën në të cilën janë aktualisht.

Kujtojmë se në vitin 2006, UNESCO ka regjistruar në Listën e Trashëgimisë Botërore në Rrezik, tre manastire – Patriarkanën e Pejës, Deçanin e Lartë dhe Graçanicën, si dhe Kishën e Virgjëreshës së Ljevishkës në Prizren.

Millashinoviq thekson se Komisioni i Republikës së Serbisë për bashkëpunim me UNESCO-n çdo vit bën përpjekje të mëdha që këto prona të mbeten në listën botërore të UNESCO-s në formë të pandryshuar, pra në listën e pronave të rrezikuara.

“Ka dy anë të problemit me të cilin përballemi çdo vit. Njëra është se ato monumente vazhdojnë të jenë në listën e atyre që janë të rrezikshme. Ka pak më shumë se 1.100 objekte në listën e trashëgimisë botërore, por vetëm rreth 50 janë në listën e pronave të rrezikuara, pra një numër shumë i vogël”, thekson Milashinoviq.

Siç sqaron ai, sapo diçka në listën e monumenteve është në rrezik, UNESCO thotë “ky është shqetësimi ynë, shqetësimi i gjithë botës, jo vetëm ju që jeni të interesuar në vend”.

“Në këtë kuptim, në momentin që diçka në listën e monumenteve është në rrezik, monitorimi i gjithë botës drejtohet dukshëm më mirë dhe do të thosha se atëherë ne dhe ato manastire jemi më të sigurt se së paku do të mbijetojnë në formë ato janë brenda tani. Sigurisht që mund të ishte shumë më mirë se kjo, por të paktën le të jetë si tani”, thotë kryetari i Komisionit të Republikës së Serbisë për bashkëpunim me UNESCO-n.

Si çështje tjetër të rëndësishme, ai vë në dukje raportin që Serbia po dërgon në UNESCO, në mënyrë që të gjithë ekspertët të njihen me të, por edhe rëndësinë e mos votimit të këtij dokumenti, që të mos lindin çështje statusore.

“Për ne është shumë e rëndësishme që raporti që po përpilojmë të merret nga UNESCO dhe ta njohin të gjithë ekspertët, por në të njëjtën kohë të mos votohet, të mos futet në rendin e ditës së votimit sepse ne nuk duan të shkaktojnë ndonjë polemikë të mundshme për çështjen e statusit që mund të prodhojë një raport i tillë. Ne po e shkruajmë raportin si anëtare me të drejta të plota të UNESCO-s, Republika e Serbisë dhe nuk po e dorëzojm ndonjë të ashtuquajtur shtet të Kosovës”, thekson Millashinoviq.

Në raportin e pranuar nga UNESCO, siç shprehet ai, thuhej në mënyrë kategorike se pasurit në listë nuk mirëmbahen në mënyrë adekuate.

“Thuhet se ata në fakt nuk e përmbushin misionin e plotë të UNESCO-s, që është se janë të lirë për t'i vizituar nga të gjithë qytetarët e gjithë botës, por edhe nga Serbia, dhe një sërë parregullsish që mund të shtypen dhe që mund të shmangen nëse menaxhohen më mirë janë deklaruar edhe ato monumente. Në raportin e përpiluar nga Instituti Republikan për Mbrojtjen e Monumenteve të Kulturës, renditen në mënyrë të detajuar të gjitha parregullsitë, ku përfshihet edhe paqëndrueshmëria politike në këtë pjesë të territorit dhe thuhet qartë se nuk janë plotësuar kushtet për të hequr këto katër prona nga lista e rrezikuar, pavarësisht se para disa vitesh vinin zëra të ndryshëm nga Prishtina. Ne shohim se çështja e manastireve dhe e trashëgimisë sonë të përgjithshme kulturore është shumë e politizuar dhe se në të vërtetë ka pak shqetësim nga ana e Prishtinës për kulturën dhe mbrojtjen e monumenteve, dhe shumë më tepër për konotacionin politik të gjithë kësaj”, thotë Milashinoviq.

Siç thekson ai, Beogradi nuk duhet të humbasë kurrë vigjilencën për këtë temë dhe duhet të veprojë vazhdimisht sikur vitin e ardhshëm do të ketë “një sinjal për të ashtuquajturën Kosovë që të aplikojë sërish për pranim në UNESCO, pavarësisht se nuk ka parametrat objektivë për pranim".