Të rinjtë po ndryshojnë historinë e zezë të Cërnicës – vendit ku çdo metër ka gjakosur

Cërnica, një fshat pranë Gjilanit, njihet si një nga vendet më të goditura në Kosovë, ku një numër i madh banorësh humbën jetën, veçanërisht në periudhën nga viti 1999 deri në vitin 2003. Sot, të rinjtë e këtij fshati ruajnë kujtimin për viktimat e pafajshme, por gjithashtu përpiqen të ndryshojnë historinë e dhimbshme të vendlindjes së tyre.

Në periudhën pas konfliktit, shtatë persona u vranë në Cërnicë. Viktima më e re ishte katërvjeçari Millosh Petroviq, i cili po priste që xhaxhai t’i sillte një akullore nga dyqani.

Vëllai i Milloshit, Llazar Petroviq, i cili e pa me sytë e tij atë ngjarje tragjike, sot është profesor i gjuhës ruse në shkollën që funksionon sipas sistemit arsimor serb në atë vend. Shkollën, e vendosur në një shtëpi të vjetër private, e ndjekin vetëm 15 nxënës dhe ajo, përveçse është vend mësimi, shërben edhe si vend për shoqërim dhe lojë.

Në këtë fshat pranë Gjilanit dikur jetonin 120 familje serbe. Sot kanë mbetur vetëm 40 familje, thotë Petroviq.

“Natyrisht, pas të gjitha ngjarjeve që ndodhën këtu, shumë njerëz u shpërngulën. Megjithatë, kemi mbetur më shumë sesa do të pritej duke pasur parasysh gjithçka që ndodhi. Ende po luftojmë për të mbijetuar. Jetojmë me besimin për një të nesërme më të mirë. Shkolla funksionon sipas sistemit të Republikës së Serbisë dhe kemi 15 nxënës. Mësimi zhvillohet në një shtëpi njëqindvjeçare. Kjo nuk na pengon të punojmë me fëmijët. Para një muaji, një nga nxënësit tanë mori pjesë në një garë republikane. Numri i vogël i nxënësve ka edhe anët e veta pozitive, sepse mund të punojmë më shumë dhe më mirë me ta. Fëmijët kanë më pak mundësi për shoqërim, por të gjithë shoqërohen së bashku në shkollë gjatë pushimeve. Brenda objektit të shkollës ndodhet edhe ambulanca”, tha Petroviq.

Meqenëse të rinjtë nuk kishin një vend ku të mblidheshin, vendosën ta marrin iniciativën në duart e tyre dhe të fillojnë ndërtimin e Qendrës Rinore “Zavet”, si dhe të një fushe basketbolli që mban emrin e djaloshit të vrarë, Millosh Petroviq.

Ndihma financiare që u nevojitej erdhi nga miqtë e tyre në Serbinë qendrore. Pjesën tjetër të punës e kryen banorët e fshatit, ndërsa tani të rinjtë kanë një vend ku mund të mblidhen, të shikojnë ndeshje ose të festojnë ditëlindjet.

“‘Zavet’ është streha jonë. Aty mblidhemi, shikojmë ndeshje, shoqërohemi dhe festojmë ditëlindje. Mund të them se kemi ndryshuar historinë e zezë të fshatit tonë dhe kemi sjellë gjëra pozitive. Kemi ndërtuar edhe fushën ku mbahet turneu memorial ‘Koshi për Shtatë’, në nderim të viktimave të pafajshme. Turneu fillon më 20 korrik dhe zgjat deri më 2 gusht. Gjatë atyre dhjetë ditëve këtu merret frymë më lehtë; vijnë shumë njerëz dhe marrin pjesë deri në 20 ekipe. Kjo na jep forcë”, tha Petroviq.

Këtë vit Cërnica shënon gjithashtu 100-vjetorin e Kishës së Shën Ilisë. Petroviq tha se gjatë kësaj periudhe do të ketë shumë mysafirë nga Serbia qendrore, të cilët vazhdimisht i ndihmojnë dhe ndaj të cilëve ndiejnë mirënjohje të përjetshme.

Marrëdhëniet me fqinjët shqiptarë tani janë të mira dhe liria e lëvizjes është më e madhe, thotë Petroviq, por shton se gjithmonë ekziston një dozë kujdesi për shkak të ngjarjeve të së kaluarës.

Asnjë krim i kryer në Cërnicë nuk është zbardhur, por serbët që jetojnë këtu nuk duan të gjykojnë askënd dhe as nuk dëshirojnë konflikte të reja. Ata duan vetëm të ruajnë kujtimin e viktimave të pafajshme.

“Le të gjykojnë ata që duhet. Ne jemi këtu për të ndezur qirinj, për të shkuar në varreza kur vjen përvjetori, dhe atë ditë gjithmonë mbretëron heshtja, askush nuk flet. Plaga mund të shërohet, por ne gjithmonë i kujtojmë ata. Kalojmë këtu dhe shohim se kudo ka memoriale. Çdo metër këtu ka gjakosur”, tha Petroviq.

Në fund, ai dërgoi një mesazh optimist:

“Gjithçka që kemi ndërtuar e kemi bërë për të dërguar një imazh pozitiv për Cërnicën”, përfundoi Petroviq.