Sabor SPC: Zabrinutost zbog Zakona o strancima i sve učestalijih izazova za naš narod i svetinje na KiM

Sveti arhijerejski sabor Srpske pravoslavne crkve (SPC) izrazio je zabrinutost zbog sprovođenja Zakona o strancima na Kosovu, kao i sve učestalijih izazova sa kojima se suočava verni narod, ali i svetinje i monaške zajednice.

Na dnevnom redu ovogodišnjeg redovnog zasedanja najvišeg crkvenojerarhijskog tela SPC, našao se i izveštaj o stanju na Kosovu.

Sabor SPC u saopštenju potvrđuje trajnu i nepokolebivu duhovnu brigu i odgovornost za verni narod, sveštenstvo, monaštvo i svetinje drevnog sedišta patrijaraha i arhiepiskopa srpskih, Pećke Patrijaršije, i Eparhije raško-prizrenske na Kosovu, prostoru od posebnog duhovnog i istorijskog značaja za SPC.

„Sabor sa posebnom zabrinutošću prati najnovija dešavanja i najavu sprovođenja spornog zakona o strancima koji ozbiljno dovode u pitanje opstanak i nesmetano funkcionisanje obrazovnih i zdravstvenih ustanova od suštinskog značaja za život srpskog naroda na Kosovu i Metohiji, kao i sve učestalije izazove sa kojima se suočava naš verni narod, kao i naše svetinje i monaške zajednice, koje i u teškim okolnostima istrajavaju u očuvanju živog duhovnog i liturgijskog prisustva Crkve na ovom prostoru“, ukazuje se u saopštenju.

Navodi se da posebno ohrabruje činjenica da drevne svetinje, uprkos mnogobrojnim iskušenjima, nastavljaju da sabiraju veliki broj poklonika iz zemlje i sveta, svedočeći da nisu samo spomenici kulture već pre svega živi centri bogoslužbenog, duhovnog i crkvenog života.

Sabor pruža punu podršku mitropolitu raško-prizrenskom Teodosiju, sveštenstvu, monaštvu i vernom narodu u naporima da, uprkos stalnim pritiscima i neizvesnostima, očuvaju svoje vekovno prisustvo, duhovni, kulturni i istorijski identitet, iz svesti o potrebi, da pred domaćim i međunarodnim predstavnicima sa dodatnom posvećenošću nastave da, u duhu Jevanđelja Hristovog, svedoče istinu o neophodnosti zaštite ljudskih, verskih i imovinskih prava SPC i vernog naroda na Kosovu i osnaživanju njene pozicije u cilju opstanka naroda i jedinstvene hrišćanske kulture i civilizacije na tlu istorijskog ishodišta i duhovnog središta srpskog naroda.

Tokom saborskih sednica analizirani su izveštaji o radu Sinoda, Velikog crkvenog suda i eparhijskih arhijereja, zatim izveštaji arhijereja nadležnih vojnim sveštenicima u Vojsci Srbije i Oružanim snagama BiH, kao i izveštaji o radu Patrijaršijskog upravnog odbora, Patrijaršijske biblioteke, Muzeja i Arhiva SPC, dobrotvorne fondacije „Čovekoljublje“, pokloničke agencije „Dobročinstvo” i drugih fondacija, ustanova i službi SPC, o njihovom radu u prethodnoj godini.

Sabor je s osobitom pažnjom razmatrao izveštaje o arhipastirskom radu arhijereja u dijaspori, s posebnim osvrtom na prilike u eparhijama SPC u SAD, Australiji i na britanskim ostrvima.

Takođe, Sabor je analizirao stanje i probleme crkvene prosvete i saslušao izveštaje o radu svih obrazovnih ustanova Crkve.

Tokom zasedanja nastavljene su prošlogodišnje aktivnosti na polju reforme plana i  programa u srpskim pravoslavnim bogoslovijama, a u tom cilju je doneta nova Uredba o bogoslovijama i usvojeni su novi programi za četvorogodišnje školovanje u bogoslovijama.

Saslušan je i izveštaj o aktivnostima na unapređivanju nastavnog procesa i uzdizanju u rang fakulteta Visoke škole – Akademije za umetnosti i konservaciju SPC, koja će ubuduće delovati kao Fakultet „Despot Stefan Lazarević”.

Posebnu pažnju Sabor je poklonio temi osnivanja srpskog pravoslavnog univerziteta „Sveti Sava”.

„Crkveni univerziteti i visokoškolske ustanove koje osnivaju ili podržavaju hrišćanske crkve nisu nikakva novost u evropskom i svetskom obrazovnom prostoru. Naprotiv, oni predstavljaju jedan od njegovih najstarijih i najznačajnijih oblika. Mnogi od najuglednijih univerziteta u Evropi nastali su upravo u okrilju Crkve ili uz njenu neposrednu podršku. Sveti Sava je još kao arhimandrit osnovao monašku školu u Studenici, a kao arhiepiskop katedralnu školu u Žiči. Njegove besede, studenička i žička, predstavljaju svojevrsne programe svetosavskog obrazovanja sa jasno postavljenim duhovnim, prosvetnim i vaspitnim ciljevima. Sabor je konstatovao da ideja osnivanja crkvenog univerziteta predstavlja izraz odgovornosti i staranja za sve koji žele da svoje obrazovanje steknu u okrilju Crkve, naročito zbog činjenice da se obrazovanje i prosveta, prosvećivanje i studiranje ne tumače prevashodno kao proces sticanja određenih znanja već, pre svega, kao razvijanje vrline i put bogopoznanja“, navodi se u saopštenju SPC.

Na sednicama je detaljno analizirana situacija u Eparhiji žičkoj, njeno materijalno-finansijko poslovanje i pitanje odgovornosti nadležnog eparhijskog arhijereja, a u cilju uspostavljanja redovnog crkveno-pravnog poretka u toj eparhiji, Sabor je doneo odluku o razrešenju mitropolita Justina od daljeg upravljanja Eparhijom žičkom.

Podseća se da je ovogodišnje zasedanje Sabora SPC obogaćeno i svečanim otvaranjem izložbe „Sveti Sava”, povodom proslave jubileja, 850 godina od rođenja Rastka Nemanjića, potonjeg prvog srpskog prosvetitelja i arhiepiskopa, u Galeriji SANU u organizaciji Muzeja Srpske Pravoslavne Crkve.

U toku zasedanja Sabor je uputio čestitke i pozdrave novoizabranom gruzijskom patrijarhu-katolikosu, Šiju (Simeonu), na čije su prvo zvanično liturgijsko predstojanje u novom zvanju, u katedrali Svete Trojice u Tbilisiju delegirani i predstavnici SPC episkopi remezijanski Stefan i  jenopoljski Nikon.

Pored mnoštva tema kojima su se arhijereji bavili na Saboru, posebnu pažnju posvetili su i odnosima sa drugim sestrinskim pravoslavnim crkvama. Razmatrane su, između ostalog, i posledice nekanonskog delovanja raznih religijskih grupacija na kanonskoj teritoriji SPC, kao i odnosi SPC sa nepravoslavnim Crkvama i verskim zajednicama, kako u okruženju tako i u svetu.

Sabor je, dodaje se, raspravljao i o duhovnim i geopolitičkim posledicama ratnih sukoba i kriza širom sveta.

„Tim povodom je razmatrana i dalje aktuelna tema stradanja Ukrajinske pravoslavne crkve od strane aktuelnih vlasti u Kijevu, oduzimanje njene imovine, hramova i manastira, progona arhijereja, sveštenika i monaha ove jedine kanonske crkve u Ukrajini, lišenih osnovnih ljudskih prava i sloboda, zajemčenih međunarodnim konvencijama. Sabor otuda, opet podiže svoj glas u zaštitu obespravljene i progonjene pravoslavne braće upućujući apel svim relevantnim međunarodnim institucijama da ne zatvaraju oči pred ovom velikom nepravdom“, navodi se u saopštenju.

Tokom Sabora održana je i sednica Centralnog tela za dovršenje Spomen-hrama Svetog Save na Vračaru, kojom prilikom je primljen izveštaj tog tela o svim dosadašnjim radovima izvršenim prilozima pobožnog naroda i uz pomoć države Srbije, kao i o preostalim radovima na Hramu.

U Sinodu je mandat prestao mitropolitu zvorničko-tuzlanskom Fotiju i mitropolitu raško-prizrenskom Teodosiju, te će oni u narednom jednogodišnjem periodu biti članovi zamenici ovog tela. Kao članovi Sinoda u preostalom jednogodišnjem mandatu ostaju mitropolit bački Irinej i mitropolit budimljansko-nikšićki Metodije, a za nove članove u predstojećem dvogodišnjem mandatu ovom prilikom izabrani su mitropolit šumadijski Jovan i Mitropolit timočki  Ilarion.

Ovogodišnje redovno zasedanje Sabora Srpske pravoslavne crkve započelo je svetom liturgijom i „prizivom Svetog Duha“ u Hramu Svetog Save na Vračaru u sredu, 13. maja, uz načalstvovanje patrijarha srpskog Porfirija i sasluživanje 24 i molitveno prisustvo još četvorice arhijereja SPC iz otadžbine i rasejanja.