Sa izdržavanja kazne u Evropski parlament: Beljeri u centru napetih odnosa Grka i Albanaca

Stranka grčkog premijera Kirijakisa Micotakisa pre dva dana objavila je da je pripadnik grčke nacionalne manjine u Albaniji, Fredi Beljeri, koji je osuđen zbog kupovine glasova na lokalnim izborima u Albaniji, kandidat Nove Demokratije na izborima za poslanika u Evropskom parlamentu koji se održavaju od 6. do 9. juna ove godine.

Sve to ne bi bilo iznenađenje da Beljeri skoro godinu dana nije u centru diplomatskog skandala koji je ponovo otvorio Pandorinu kutiju dva suseda koja dugi niz godina kubure sa spornim pitanjima. Nesuglasice oko granice na moru i reci Drino, imovinskih prava grčke manjine u Albaniji, problem ratnog stanja između dve zemlje, koje zvanično još uvek traje..., samo su neki od problema napetih odnosa Grka i Albanaca.

Naime, dva dana pre održavanja lokalnih izbora u Albaniji, 14. maja prošle godine, albanska policija uhapsila je kandidata za gradonačelinika Himare, gradića na jugozapadu Alabanije gde živi znatan broj Grka, pod sumnjom da je kupovao glasove birača. Fredi Beljeri je, ispred Partije Ujedinjenja za ljudska prava, pobedio na izborima, ali dužnost prvog čoveka grada nije preuzeo, jer se nalazio u pritvoru. Njegovo hapšenje dovelo je do ponovnog zatezanja odnosa suseda, pa je Atina, koja smatra da Tirana krši prava etničkih Grka, nedavno zapretila da će Albaniji blokirati pregovore o pridruživanju Evropskoj uniji. Beljeri je u martu ove godine osuđen prvostepenom presudom na dve godine zatvora, u kome se i danas nalazi. 

Opštinu Himara posle majskih izbora nastavio je da vodi dotadašnji gradonačelnik, Jorgo Goro član vladajuće Socijalističke partije koji je na funkciji od 2011. godine. Međutim, krajem marta ove godine i on je uhapšen, ali po nalogu SPAK-a (Specijalni sud za korupciju i organizovani kriminal), koji ga tereti za nelegalno raspolaganje, tj. otuđenje državne imovine. 

Da je upravo imovina na obali Jadranskog mora glavni problem u Himari, a ne albansko-grčki odnosi smatraju ovdašnjih analitičari. Za Skerđana Duljia, novinara i političkog analitičara, koji je tokom predizborne kampanje bio u štabu Fredija Berija kao portparol, geneza problema tih odnosa je u značaju koji opština Himara ima za vlast i obrnuto. 

„To su dve povezane stvari. Glavni uzrok ove priče je pljačka imanja na južnoj obali, zbog čega vlast želi da zadrži opštinu na bilo koji način. Nažalost, izgleda da je premijer spreman da žrtvuje celu državu da zadrži ovu opštinu. Činjenica da je bivši gradonačelnik Himare, Jorgo Goro, u zatvoru zbog krađe imovine, daje Beljerinoj strani legitimno moralno i političko pravo da svakom Albancu kaže da je u ovoj opštini opljačkana imovina uz potpis premijera i Goroa. Činjenica da je Goro u zatvoru potvrđuje opozicione tvrdnje pre i posle izborne kampanje”, kaže za Kosovo onlajn Dulji.

On smatra da u je opštini Himara, u kojoj u tri sela žive pripadnici grčke nacionalne manjine, glavni problem korupcija.

„Naravno, u toj opštini, u tri njena sela, živi određen broj stanovnika, ne mnogo, koji se izjašnjavaju kao Grci. To utiče na odnose dve zemlje, ali stanovnici u celini nemaju interesa za to pitanje. Stanovnike ne zanima odnos Albanije i Grčke, njih zanima njihova ekonomija, njihovo blagostanje, njihova imovina. Naravno, Grčka ima svoje interese da brani one stanovnike koji se izjasnjavaju kao Grci, a to, nažalost, utiče i na proces evropskih integracija Albanije. U svakom slučaju, lično mislim da Ramu ne zanimaju integracije Albanije, jer da je želeo integraciju našao bi rešenje za slučaj „Beleri”, kao što premijer savetuje Aljbinu Kurtiju da dođe na sporazum sa Srbijom, ili kako on čestita Severnoj Makedoniji na žrtvama koja je učinila u ime integracija. Sa ovim problemima koje Albanija ima, takva vlada, da je u EU, ne bi ostala na funkciji duže od 24 sata”, ocenjuje Dulji.

Istog je mišljenja i novinar i urednik emisije “Na meti” na TV Njuz 24, Dritan Ljaci. On je za Kosovo onlajn rekao da je u Himari tokom godina bilo dosta problema, ali ne zbog intervencija Grčke već zbog toga što njenu obalu žele, kako kaže, oligarsi.

“Gradonačelnici u Himari, a uhapšeno je njih šest, nisu birani zato što su bili pravi ljudi za rukovođenje, već zato što su bili u službi vlade. Iako su tamošnji gradonačelnici uglavnom bili grčke nacionalnosti, oni su uvek služili vladi, i levi i desni. Vlast bira te ljude, politički ih uzdiže, pa ih potom šalje tamo gde je danas Fredi Beljeri“ naglasio je Ljaci.

Ljaci podseća da je jedno od predizbornih obečanje Fredija Beljerija bilo da će se boriti da zaštiti zemljište legalnih vlasnika od otuđenja, i da je hapšenjem on ispao nacionalni heroj koji štiti zemlju privatnih vlasnika širom Albanije.

„Činjenica da je iz zatvora izneo optužnicu protiv vršioca dužnosti gradonačelnika Himare, Jorga Goroa je nešto što se u našoj zemlji retko dešavalo. Sada je dokazano da je Goro falsifikovao imovinske dokumente za interese strateškog investitora povezanog sa vladom, priča koja je poznata i zbog sukoba u Skupštini. Ovo zato što je supruga ovog strateškog investitora Olta Džačka, poslanica socijalista i bivša ministarka Ramine vlade. Sve to dovodi do toga da se Beljeri pojavljuje kao heroj. Kako da vidimo Beljerija danas, kao borca protiv krađe imovine, ili kao lika u službi grčke države, a koji je uhvaćen u izbornom zločinu. Istina je da Albanija ima značajne probleme sa integritetom izbora. Pored Beljerija, ima i mnogo bivših gradonačelnika koji su osuđeni za izborne zločine”, kaže Ljaci.

Novi datum lokalnih izbora u Himari biće poznat kada se završi sudski postupak protiv Fredija Beljerija koji je na prvostepenu odluku uložio žalbu Apelacionom sudu.